Qyzyljardaǵy Abylaı han rezıdensııasy mýzeı-kesheniniń fılıaly – Islam mádenıeti mýzeıiniń qory Tatarstannyń ortalyǵy Qazan qalasynan jetkizilgen 13 jádigermen tolyqtyryldy.
Mýzeıdiń dırektory Murat Ámirjanovtyń aıtýyna qaraǵanda bul jádigerler Islam mádenıeti mýzeıine Qazannyń Qul-Sharıf murajaıynan syıǵa tartylypty. Ákelingen jádigerlerdiń eń kónesi – 1750 jyldary shyqqan Quran. Qazan qalasynda bas-pa HVII ǵasyrda paıda bolǵan eken. Al myna Quran Qazan baspasynan HVIII ǵasyrdyń ekinshi jartysynda jaryqqa shyqqan.
Jádigerlerdiń arasynda HH ǵasyrdyń basynda paıǵambardyń ómirbaıany jazylǵan kitap, 1901 jyly basylǵan Qurannyń tápsiri – «Kálám sharıf» bar. Bul kitaptyń sol jyldarda basylǵan taǵy bir nusqasy da bar. Aıyrmashylyqtary tek syrtqy kólemderinde ǵana. Sondaı-aq namaz oqýdyń tártibi jazylǵan kóne kitap ta jetkizilgen. «Munyń qazirgi bizde shyǵyp jatqan namaz oqý tártibinen esh aıyrmashylyǵy joq. Namaz oqýdyń tártibi esh ózgermegen», deıdi Murat Nábıuly.
Qurandy qalaı oqý tártibi, ıaǵnı grammatıka sabaǵy jazylǵan jınaq ta osynda. Biz úshin eń qyzyq jádiger – Quran boıynsha syrqattarǵa oqylatyn duǵalyqtar boldy. Naýqastyń syrqatyna qaraı kitaptaǵy tıisti duǵa oqylady eken. Sonymen qatar munda Muhammed paıǵambar (s.ǵ.s.) batalarynyń jınaǵy qamtylǵan.
Osy jádigerlerdiń bárin Qyzyljar mýzeıine syıǵa tartqan Qazan Islam mýzeıiniń dırektory Ilnýr (tegi kórsetilmegen) atty azamat. Ol ózderinde bulardyń eskirmegen nusqalary bar ekenin aıtqan. Al myna jádigerlerdiń bári adamdardyń qolynan jınalǵan eksponattar kórinedi. Sondyqtan da kóbi eskirip, tozyńqyrap ketken. Endi Murat Nábıuly olardy res-tavrasııalap, qalpyna keltirý jumystarymen aınalysyp jatqandaryn aıtty.
Sonymen qatar Murat Ámirjanovqa Tatarstannyń bas múftıi kıgen kóne sálde syıǵa tartylypty. «Endi ózimizdiń múftıdiń de burynǵy sáldesin surap alyp, ekeýin qatar qoıatyn bolamyn», deıdi ol. Árıne, mundaı eksponattar mýzeıge keletinder úshin qyzǵylyqty jádigerler bolary sózsiz.