Dos týraly bir úzik syr

Qamshynyń sabyndaı qys­qa ǵumyrda ystyq-sýyqty, tát­ti men ashyny qatar tatyp, qyzyq pen qıyndyqty bó­lisken dos­tyń orny bólek. Bala shaqtan taı-qulyndaı tebisip birge ós­ken, jigitshilik dáýrenniń qy­zy­ǵyn birge kórgen joldas­tar­dyń barlyǵymen birdeı el aǵasy jasyna qatar jete ber­meısiń. Keıbirimen jas kúnińde jolyń ekige aıyrylsa, keıbirinen eresek shaqta qol úzip qa­lasyń. Sondyqtan el aǵasy ja­syna jetkenshe jubyń jazyl­ma­ǵan ejelgi dostyń bolýy da taǵdyrdyń úlken syıy. Osyndaı qadirli qanatta­symnyń biri Birles Bıma­qa­nov. Ol ekeýmiz sonaý 1962 jyly tanysyp, birden tonnyń ishki baýyndaı aralasyp kettik. Birles biz turatyn Sol­tústik Qazaqstan oblysyndaǵy Nıkolaevka selosyna Alqa­aǵash­tan keldi. Sol jyldardan beri ekeýmiz mektep qabyr­ǵa­synda birge oqydyq. Zamanda­sym halqymyzdyń segiz qyr­ly, bir syrly azamaty deıtin­deı-aq jigit. Qazaqy qara dom­byrasyn kúılep alyp, áýelete án salǵanda rızalyqqa bóleı­di. Sporttyń túr-túrinen de habary bar. Aýylymyzdyń voleıbol komandasyn quryp, aý­dandyq, oblystyq saıystar­dan jeńimpaz bolǵan biz 1966 jyly respýblıkalyq jarysqa Almatyǵa da qatar baryp edik. 1969 jyly Birles joǵary bilim alý maqsatymen Alataý aıasyna attandy. Aýyl sharýa­shylyǵyn órkendetýge óz úle­sin qosýdy armandaıtyn ol osy sala mamandaryn daıar­laı­tyn oqý ornyna tústi. Meniń de úkilegen úmitim aqtalyp, Tashkenttegi áskerı ýchılıshe ta­baldyryǵyn attadym. Al ek­­inshi kýrsta oqyp júrge­nim­de Almatyda áskerı ýchılıshe ashylyp, biz oqýy­myzdy sonda jalǵas­tyr­dyq. Sóı­tip, az ýa­qytqa ju­by­myz ja­zylǵany­men, astanamyz­da qaı­ta ta­bys­tyq. Sol stýdent shaq­ta bizdiń ba­lalyq tanys­ty­ǵymyzdyń býy­ny qataıyp, senimdi jol­das­tyqqa aınaldy. Joǵary oqý ornyn bitirgennen keıin Torǵaı oblysyna joldama alǵan dosymmen biraz jyl aralasa almaı ketip edik, biraq sáti túsip, habar alysyp, tanystyq jibin qaıta jal­ǵa­dyq. Endi otbasymyzben ara­la­satyn boldyq. Soltústik Qa­zaqstan óńirine oralǵannan keıin Birles aýyl sharýashylyǵy salasynda basshylyq qyzmet­ter atqardy, kásibı-tehnı­ka­lyq ýchılıshe basqardy. Qaı qyzmette bolsa da, joldasym­nyń ózine artylǵan senimdi aby­roımen atqaryp, adal eń­bek etetinine kýá boldym. Munyń bárin nege aıtyp otyrmyn?! Árıne, ǵumyr berse, aǵalyq jasqa bári de keledi ǵoı. Biraq Birlestiń adamger­shiliginiń bıiktigi, janashyr­ly­ǵy men dostyqqa adaldyǵy keıingi jastarǵa úlgi-ónege bolar degen nıetpen áńgimelep otyrmyn. «Jaqsynyń jaqsy­lyǵyn aıt, nury tasysyn», – deıdi halqymyz. Dosym týra­ly sóz etkende onyń qazaqı rý­hy, salt-dástúrge, ulttyq tár­bıege adaldyǵy aldymen til­­ge oralady. Adamgershiligi mol azamat aınalasyn­daǵy­lar­ǵa nur-shapaǵatymen qaraıdy. Bir jyldary densaýlyǵy syr berip júrse de, týystary men dostaryna degen yqylasyn aıa­mady. Onyń qyryq jyl otas­qan jan jary Uljanmen syı­las­tyǵy, súıikti qyzdary men nemerelerine bergen ulaǵatty tárbıesi kóńilińdi shýaqqa bó­leıdi. Jaqsy ákeniń tárbıeli qyzdaryna jar bolǵan kúıeý balalar da maqtaýǵa turarlyq. Mysaly, Álimjan degen bala­myz Kókshetaý qalalyq máslı­hatynyń depýtaty, belgili sport­shy, halyqaralyq dáre­je­degi sport sheberi, jan-jaq­ty eńbegimen óńirdiń damýyna óz úlesin qosyp júrgen azamat. Birles dosym qazir Petro­pavl­daǵy burynǵy kásibı-teh­nıkalyq ýchılıshe, búgingi kol­ledjdiń dırektory. Marqum ákesi Mánap sekildi pedagog­tyq qyzmetke oraldy. Soltús­tik Qa­zaq­stan óńirinde kópte­gen otan­dastarymyz sekildi táý­elsiz el­diń damýyna óz ál­inshe úlesin qosyp keledi. Ne­me­releriniń óne­geli atasy, dos­tarynyń senimdi serigi, eliniń qadirli azamaty. Qymbatty dostyń me­reı­to­ıy aldynda osylaı dep syr shertip, densaýlyǵy myqty, ǵu­my­­ry uzaq bolsyn dep tileımin. Abaı TASBOLATOV, respýblıkalyq Ulan qolbasshysy, general-leıtenant.