Tarıh • 06 Qyrkúıek, 2018

Arheologtar Arqada aqyldasty

280 retkórsetildi

Qaraǵandy oblysynda uly ǵa­lym Qanysh Sátbaevtyń ǵy­lymı bastamalary men mura­syn dáripteý maqsatynda «Q.I.Sát­baev – Tulǵa. Patrıot. Ǵa­lym» degen taqyrypta ha­lyq­aralyq sımpozıým ótti. Ob­lys ákimi Erlan Qoshanov aýqymdy basqosýǵa elimizdiń ár óńirinen jáne birqatar shetel­derden arnaıy kelgen arheolog ǵalymdarmen kezdesti. Olar­dyń qatarynda Ejelgi Shyǵys Azııadaǵy temir dáýirin zertteý ortalyǵynyń dırekto­ry, Japonııanyń Ehıme ýnı­ver­sıtetiniń professory Iаsýıý­kı Mýrakamı, Reseı Ǵylym aka­demııasy Arheologııa ıns­tı­týtynyń professory Ser­geı Kýzmınyh, Ýral mem­le­kettik ýnıversıtetiniń (Eka­te­rınbýrg q.) professory Lıýd­mıla Korıakova, E.Bóketov atyn­daǵy QarMÝ-dyń professory Saǵyndyq Jaýynbaev, Saryarqa arheologııalyq ıns­­­tıtýtynyń ǵylymı qyzmetkeri Igor Kýkýshkın sııaqty belgili zertteýshiler bar. 

– Qaraǵandy óńiriniń jer qoınaýy ǵana emes, tarıhy da asa baı, – dedi kezdesýde sóz alǵan oblys basshysy. – Ǵalymdary­myz Arqa tósiniń talaı qupııasyn ashqan, degenmen, ólkemizdiń áli qanshama ashylmaǵan syry bar. Sondyqtan sizderdiń aldaǵy zertteý jumystaryna qosar úlesterińiz zor.

Japon ǵalymy Qaraǵandyǵa osymen tórtinshi márte kelip otyr eken. Ol buǵan deıin Qar­qa­ralydaǵy Kent taýynyń qat­parlaryn zertteý ekspedısııasyna qatysqan. 

– Tarıhı jerlermen tany­syp, ǵylymı qazba jumys­taryna qatysýǵa professor S.Ja­ýyn­baev bastaǵan ekspedı­sııa zor múmkindik berdi. Qaraǵandy oblysynda metall óndirisin tereń túsinýge bolady. Men qa­zaqstandyq ǵalymdarmen arheo­logııalyq jumystardy odan ári jalǵastyrýǵa múddelimin, – dedi Iаsýıýkı Mýrakamı. 

Al Reseı Ǵylym akade­mııa­synyń ókili S.Kýzmınyhtyń  aıtýynsha, talaı ǵasyrlar bu­ryn qazaq jeri Eýrazııa ke­ńis­tigin túrli metaldarmen qam­tamasyz etken úlken orta­lyq bolǵanyn dáleldeıtin arheo­logııalyq aıǵaqtar bar. 

– Ortalyq Qazaqstandaǵy taý-ken isi men metallýrgııanyń bastaýynda Qanysh Sátbaev tur, – deıdi arheolog. – Onyń isin qa­z­aqstandyq arheologtardyń birneshe býyny jalǵastyrǵan. Desek te, zertteýdi qajet ete­tin tyń dúnıeler áli de kóp. My­saly, professorlar Iа.Mýra­ka­mı men S.Jaýynbaev bizdiń dáýi­rimizden de birneshe myń jyl burynǵy qola dáýirinde temir óndirisi bolǵan degen tujyrymǵa bastaıtyn mańyzdy dáıekterge qol jetkizdi. Bul asa tyń ári tańǵajaıyp másele. Bul materıaldar Eýrazııa ke­ńistigindegi metallýrgııanyń qalyptasý tarıhyn zertteýge aıtarlyqtaı jańalyq bolyp enbek.

Kezdesýdi qorytyndylaǵan Erlan Qoshanov sımpozıýmǵa qatysýshylarǵa alǵysyn bil­dirip, týǵan ólke tarıhyn maqtan tutý, barymyzdy kórsete bilý perzenttik paryz ekenin eske saldy. 

– Bul Elbasy Nursultan Ábishuly Nazarbaev «Rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamasynyń aıasynda aldymyzǵa qoıǵan mem­­lekettik mańyzdaǵy tap­­syr­malardyń biri, – dedi Er­lan Jaqanuly. –  Iаǵnı tarıhymyzdy zerdeleý, arheologııalyq qazba jumystary men ǵylymı zertteýlerge den qoıý kerek. Bul jumystarǵa memleket tarapynan qarajat bólinedi. Ǵylymı jumystarǵa sheteldik mamandar da úles qossa, múm­kindikterimiz arta túspek.

Bıyl Qaraǵandy obly­syn­daǵy Sátbaev qalasy óziniń 45 jyldyǵyn atap ótýde. Sımpo­zıým jumysy aty da, zaty da metallýrgııamen, qazaq ken isi­niń atasy Qanysh Sátbaevtyń esimimen tyǵyz baılanysty shaharda jalǵaspaq. Osy ǵyly­mı jıynda keńes qurǵan ǵalym­dar keleshekte birlese jumys istemek. Olardyń izdenisteri men eńbekteri el men jer ıgi­ligine qyzmet eteri kúmánsiz.

Qaırat ÁBILDA,

«Egemen Qazaqstan»

QARAǴANDY

Sońǵy jańalyqtar

Elimizde indet juqtyrǵandar sany 500-ge jetti

Koronavırýs • Búgin, 09:19

Juma: Almatyda 28 indet oshaǵy karantınde tur

Ońtústik Qazaqstan • Keshe

Almatyda zerthanalar sany artady

Ońtústik Qazaqstan • Keshe

Uqsas jańalyqtar