11 Aqpan, 2019

Saýda saıasaty - mańyzdy másele

315 retkórsetildi

Jýyrda Parlament Senatynda «Qazaqstan­dyqtardyń ál-aýqatynyń ósýi: tabys pen turmys sapasyn arttyrý» atty Prezıdenttiń Qazaqstan halqy­na Joldaýy aıasynda Qazaqstan Res­pýb­lıkasynyń Eýrazııalyq ekono­­mıkalyq odaǵy (EAEO) saýda saıa­satyn iske asyrý máseleleri týraly Úkimet saǵaty bolyp ótti.

Integrasııalyq uıymnyń erteńi zor

Ony Ekonomıkalyq saıasat, ınno­vasııa­lyq damý jáne kásipkerlik komıteti­niń tóraǵasy Asqar Beısenbaev ashyp, júr­gizip otyrdy. Jıynda alǵashqy sóz Senat Tóraǵasy Qasym-Jomart Toqaevqa berildi. Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaqtyń saý­da saıasaty bizdiń memleketimiz úshin asa mańyzdy másele. Bıyl Eýrazııalyq eko­nomıkalyq odaq týraly shartqa qol qoıyl­ǵanyna 5 jyl jáne Prezıdentimiz Nursultan Nazarbaev jarııalaǵan Eýra­zııalyq ıntegrasııa ıdeıasyna 25 jyl tolyp otyr dep bastady ol óz sózin. Odan ári Tóraǵa búgingi tańda EAEO tolyqqandy ıntegrasııalyq birlestik retinde qalyp­tasqanyn atap ótti. EAEO-nyń jahandyq ekonomıkalyq baılanystardaǵy salmaǵy artyp, halyqaralyq qoǵamdastyqta ma­ńyzdy faktorǵa aınalyp otyr. IJО́-niń kólemi 2 trıllıonǵa jýyq AQSh dollaryn quraıtyn, halqynyń sany 180 mıllıonnan asatyn Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaqpen yntymaqtastyq jasaýǵa álemniń keıbir memleketteri qyzyǵýshylyq tanytýda. Búginde Vetnammen arada erkin saý­da aımaǵy quryldy. Eýrazııalyq ekono­mı­kalyq odaqtyń kólik-tranzıttik áleýetinen úlken úmit kútýge bolady. Atal­­ǵan jobany Qytaıdyń «Bir beldeý – bir jol» bastamasymen ushtastyrýdyń bola­shaǵy zor. Bul Eýrazııa keńistigindegi saý­da-ekonomıkalyq baılanystardy jańa deń­geıge kóterýge múmkindik beredi, dedi ol. 

Odan ári spıker EAEO elderi uıym­nyń quqyqtyq bazasyn jetildirý ju­mystarymen de aınalysyp, onyń sheń­berinde 20-dan astam halyqaralyq qu­jat ratıfıkasııalanǵanyn jetkizdi. So­nymen qatar jańa Keden kodeksiniń yntymaqtastyqtyń tıimdiligin arttyrýǵa yqpal etkeni aıtyldy. Q.Toqaev syrtqy ahýalda qalyptasqan qolaısyz jaǵdaı­lar men táýekelderge qaramastan, EAEO sheńberindegi ishki jáne syrtqy saýdanyń damýynda oń ózgerister bolǵanyn, 2018 jylǵy qańtar aıynan qazan aıyna deıingi aralyqta Qazaqstan men EAEO elderi arasyndaǵy taýar aınalymy ótken jylǵy osy kezeńmen salystyrǵanda 7,2 paıyzǵa artyp, 15,5 mlrd AQSh dollaryna jetkenin tilge tıek etti. 

Odan ári Q.Toqaev ıntegrasııalyq is-áreketterdi tereńdete túsý baǵytyn­daǵy óziniń keıbir oılaryn ortaǵa saldy. Úkimet bıznes ókilderiniń nazaryn Eýra­zııa­lyq ekonomıkalyq odaq­tyń ortaq naryǵyn qalyptastyrý bary­synda ashyla­tyn múmkindikterge aýdarýy qajet. Aldaǵy ýaqytta quryla­tyn Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaqtyń elektr energetıkalyq naryǵynyń aıasynda Qazaqstan osy salanyń eks­porttyq áleýetin júzege asyrý múm­kin­digine ıe. 2025 jylǵa qaraı Odaq sheń­berinde gaz­dyń, munaı men munaı ónimderiniń ortaq naryǵy qalyptasady. Osy baǵytqa erekshe mán berip qaraǵanymyz jón. Biz ishki naryqta janar-jaǵarmaıdyń bólshek saýdadaǵy baǵasynyń ósýine jol bermeýge tıispiz. Odaq sheńberinde qazaqstandyq taýarlardyń tranzıti men tasymaldanýyn jeńildetý úshin, sondaı-aq Odaq el­derindegi seriktestermen baılanystardy damytý úshin Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaqtyń 2025 jylǵa deıingi Sıfrly kún tártibiniń aıasynda sıfrlandyrý sala­syndaǵy birlesken jobalardy iske asyrý óte mańyzdy, dedi ol óz sózinde. 

EAEO qaryshty qadamdary

Osydan keıin Úkimet saǵatynda birneshe baıandama tyńdaldy. Alǵashqy baıandamany jasaǵan Ulttyq ekonomıka mınıstri Tımýr Súleımenovtiń aıtýyna qaraǵanda, 2018 jyldyń 11 aıynyń qorytyndysy boıynsha Qazaqstannyń EAEO elderimen taýar aınalymy 6,2 paıyzǵa ulǵaıǵan, onyń ishinde eksport 10 paıyzǵa, ımport 4,6 paıyzǵa artqan. Osy kezeńde ınvestısııalar aǵyny da ósken. О́tken jyldyń III toqsanynyń qorytyndysy boıynsha EAEO elderinen Qazaqstan ekonomıkasyna quıylǵan ınvestısııa kólemi 31 paıyzǵa, ıaǵnı 1,2 mlrd AQSh dollaryna deıin artqan.

Yntymaqtastyqtar, ásirese, ónerkásip, kólik, kedendik ákimshilendirý, sıfrlandyrý jáne t.b. salalarda artqan. Byltyrǵy jyly qabyldanǵan jańa Keden kodeksine sáıkes taýarlarǵa elektrondy deklarasııa jasaý ıntegrasııalyq prosesterdi jandandyra túsken. Tehnıkalyq kedergilerdi eńserý jumystary da birizdilikpen júrgizilýde. Búgingi tańda 47 tehnıkalyq reglament birizdendirilgen.

Ekinshi baıandamany EAEO EK Eko­no­mıka jáne qarjy saıasaty jónin­degi alqa múshesi (mınıstr) Tımýr Jaq­­sy­lyqov jasady. Integrasııanyń ma­ńyzdy mindetteriniń biri qyzmetterdiń erkin aınalysyn qamtamasyz etý. Oǵan qyzmetterdi lıberalızasııalaý arqyly erkin naryq jasaǵanda qol jetkizýge bolatyny málim. Ol EAEO elderinde berilgen barlyq lısenzııalar men ruqsatnamalyq qaǵazdardy áriptesteri avtomatty túrde tanylǵanda ǵana múmkin bolady. Osy naryq EAEO sheńberinde 2015 jyldan beri 43 sektorda qoldanylady. Al 2018 jyly Memleket basshylary osyǵan taǵy 9 sektordy qosty. Onyń úsheýi 2020 jyldan keıin ǵana kúshine enedi. Qoryta aıtqanda, qazir barlyq qyzmetterdiń 55 paıyzy birtekti naryq rejiminde eńbek etýde. Al 2024 jyly taǵy da 9 sektor qosý josparlanyp otyr. Bul qosymsha jumys oryndaryn ashýǵa, tutynýshyǵa usynylatyn baǵanyń tómendeýine jáne ekonomıkalyq ósimniń arta túsýine múmkindik beredi dedi ol. 

Taǵy bir baıandamany EK-niń Báseke­lestik jáne monopolııaǵa qarsy retteý jónin­degi alqa múshesi (mınıstr) Marat Qusaıynov jasady. Álemdik na­ryq­­­­tar­daǵy týrbolenttik jaǵdaılarǵa qar­a­­­mas­tan Eýrazııalyq ekonomıkalyq joba qalyptasqandyǵyn kórsetti. Qazir EAEO sheńberinde múshe elderdiń taýar qozǵalysyndaǵy kedergiler birtindep joıy­lyp jatyr. Bul kásipkerlerdiń kóptegen naryqtarǵa erkin kirý múmkindigin ashýda. EAEO básekelestik sharttary men jalpy erejeleri bekitilgen. 2015 jyldan bastap Monopolııaǵa qarsy organ tolyqqandy jumys isteýde. Ekonomıkalyq komıssııa­nyń aldynda EAEO-tyń transshekaralyq naryqtaryndaǵy básekelestiktiń jalpy qaǵıdalary men erejelerin saqtaý, josyq­syz básekelestikke jol bermeý sııaqty mindetter tur dedi ol. 

Odan ári Aýyl sharýashylyǵy vıse-mınıstri Gúlmıra Isaevanyń, «Allıýr» kompanııalar birlestigi» AQ Dırektorlar keńesiniń tóraǵasy Andreı Lavrentev­tiń jáne t.b. baıandamalary tyńdaldy. Senatorlar baıandamashylarǵa birneshe suraq qoıyp, ózderin tolǵandyratyn máselelerge jaýap aldy. Úkimet saǵaty­nyń qorytyndysy boıynsha Úkimet­ke usynystar daıyndalady jáne Senattyń zań shyǵarý jumystarynda olar eskeriletin bolady. 

Jaqsybaı SAMRAT,

«Egemen Qazaqstan»

Sońǵy jańalyqtar

Uǵyna bilgenge – ult taǵdyry

Saıasat • Búgin, 06:57

Kóńilge medet bolǵan maqala

Rýhanııat • Búgin, 06:56

54 adam jazylyp shyqty

Koronavırýs • Búgin, 06:39

Qıyndyqpen birge jeńildik bar

Qoǵam • Búgin, 06:32

«Birlik joq jerde – tirlik joq»

Qoǵam • Búgin, 06:26

El bolyp eńseremiz

Saıasat • Búgin, 06:20

Jańa aýrýhana 12 kúnde salynady

Elorda • Búgin, 06:17

Daýyl «dertimizdi» anyqtap berdi

Aımaqtar • Búgin, 06:14

Býmerang

Rýhanııat • Búgin, 05:54

Qorǵaýshylarǵa da qoldaý qajet

Aımaqtar • Búgin, 05:46

Toıdyń sońy topyrlaǵan syrqat

Aımaqtar • Búgin, 05:43

Kıeli kitaptar: tyıymdar ne úshin jasalady?

Rýhanııat • Búgin, 05:34

Aqırekte – Arystan bab...

Tanym • Búgin, 05:33

Toqyma ónerkásibine tyń serpin kerek

Ekonomıka • Búgin, 05:22

Medısına ǵylymyn damytýǵa ne kedergi?

Medısına • Búgin, 05:15

Teatrdyń onlaın tartýy

Rýhanııat • Keshe

Úı janýarynan vırýs juǵa ma?

Koronavırýs • Keshe

Uqsas jańalyqtar