Teatr • 05 Naýryz, 2019

Teatrlar sherýi Astanaǵa nege toqtamaıdy?..

1040 retkórsetildi

Qaı memleket, qaı ólkege barmaıyq, ózin mádenıetke jaqyn sanaıtyn kez kelgen adam eń áýeli sol qalanyń tarıhı kórnekti jerleri men teatryn izdeıtini anyq. Máselen, Parıjge baryp turyp Grand Operaǵa, Mılanda júrip La-Skalaǵa soqpaı ketý nemese Máskeýdiń áıgili Úlken teatry men «Sovremennık», E.Vahtangov atyndaǵy drama teatrlarynyń shyǵarmashylyq tynysymen tanyspaı keri oralý – bizdińshe, ónerge ǵashyq ár kórermen úshin rýhanı talaı dúnıeni joǵaltýmen para-par olqylyq.

 

Sol sekildi eńseli elordamyz – Astanaǵa joly túsken kez kelgen qonaqtyń da jas qa­la­­nyń sulý sáýletimen qatar, má­de­nı oshaqtaryn aralap, rýhanı qýanyshqa kenelýdi kókseıtini zań­dylyq. Shet memleketterdi aıt­paǵanda, elimizdiń basqa óńir­le­­rinen keletin meımanyn da as­­­tanalyqtar áýeli teatr men kon­­­­sertke aparyp qydyrtatyny ras. 

Áli esimde, Astanaǵa alǵash kelgen kezim bolatyn. Elordanyń mádenı ómirimen tanysqym kel­gen soń qalany aralatýyn óti­nip dosyma qolqa saldym. Ta­nysym eki sózge kelmedi. Sóı­tip, aqyldasa kele rýhanı saıa­haty­myzdy Astananyń bas teat­ry – Qalıbek Qýanyshbaev atyndaǵy akademııalyq Qazaq mýzy­kalyq drama teatrynan (ol kezde «Astana Opera» áli salyna qoımaǵan – avt.) bastaýdy jón kórdik. Biraq nege eken, ónerdiń aınalasynda qyzmet etpese de, dosym: «Almatynyń saltanatty teatrlarynan keıin saǵan bizdiń teatr qalaı áser eter eken? Qatty qııal qurmaı bararsyń. Áıtpese, kóńiliń qalady», dep birden ke­sip aıtty. Onyń naqty neni qa­ýip etip turǵanyn túsinbesem de, áı­gili rejısser Ázirbaıjan Mám­­betovtiń izi qalǵan teatr alys­­­tan menmundalap shaqyra bergen.

Iá, shynymen de, biz barǵan tea­tr Almatydaǵy bir ǵana M.Áýe­zov atyndaǵy Qazaq memlekettik akademııalyq drama teatrynyń atshaptyrym zaly, jalpy saltanatymen salystyrǵanda qus­tyń uıasyndaı ǵana eken. Sah­nasynyń kólemi de shap-shaǵyn. Al kórermen zalynyń jaǵdaıy, oryndyqtarynyń ornalasý ret­tiligi ǵımarattyń teatr qu­ry­ly­sy zańdylyqtarynan álde­qaı­da alys jatqandyǵyn áıgilep tur. 

Árıne, bul teatr ishin syrttaı baqylaǵandaǵy alǵashqy áser ǵana. Qýantarlyǵy – to­syr­qaý sezimimizdi aıadaı sahna­da aq ter, kók ter bop kesek beıne týdyryp júrgen akterler oıy­ny bir-aq sátte umyttyryp ji­berdi. Desek te, bir ókinish – As­tana teatry jaı­ly alǵashqy áser osylaısha kóńilde jattalyp qalyp qoıdy. 

Keıin bildik, ǵımarat tipti de kásibı akademııalyq teatrǵa arnalyp salynbapty. Burynǵy aýdandyq partııa komıteti or­nalasqan úı bolyp shyqty. Iаǵ­nı, bas qalanyń jalǵyz aka­de­mııalyq qazaq drama teatry áli kúnge deıin mekteptiń májilis zalynan sál úlken keńistikte óner kórsetýge májbúr. Jyl saıyn ótetin qorytyndy esep be­rý jıyndarynda: «Qalıbek Qýanyshbaev atyndaǵy akade­mııalyq qazaq mýzykalyq drama teatryna ǵımarat salynady, tipti jer telimi de bólinip qoıypty» degen súıinshi jańalyq jylt etip jarııa bolady da, ile sońy tynyshtyqqa ulasady. Bul – birneshe jyldan beri aına-qate­siz qaıtalanyp kele jatqan jaǵdaı. Ondaıda elordanyń ónersúıer bir kórermeni retinde órekpip qalǵan kóńilimiz, keıin tez-aq qaıtyp qalybyna túsedi. О́ıtkeni sóz aıtylǵanmen, seń ornynan qozǵalar emes. «Baıaǵy jartas – sol jartas» qalpynda. 

Mine, ol ýaqyttan beri de 10 jyldan asa ýaqyt ótti. Teatrdyń kórkemdik deńgeıi kún sanap ósip, sapalyq turǵydan jańa beleske kóterilgenimen, shaǵyn ǵımarat biz kútkendeı saltanaty kelisken naǵyz teatr saraıyna aınala qoımady. Al bul aralyqta bir ǵana Astananyń ózinde «Astana Opera», «Astana Balet», «Nomad City Hall» konsert zaly, Qazaq Ulttyq horeografııa akademııasy syndy birneshe óner ordasy boı kóterip úlgerdi. Budan bólek, res­pýblıkamyzdyń oblys orta­lyqtarynda ashylyp jatqan sáni men saltanaty kelisken sý jańa teatr ǵımarattary da As­tana jaqqa keler teatr kó­shin taǵatsyzdandyra kút­tirip qoıǵan. Máselen, Aq­taý­dyń N.Jantórın atyndaǵy Mań­ǵystaý oblystyq mýzy­ka­lyq drama teatry, Qara­­ǵan­dynyń S.Seıfýllın atyn­daǵy oblystyq qazaq drama teatr­y, О́s­kemenniń Shyǵys Qa­za­q­stan oblystyq drama teatr­y, Shymkenttiń J.Shanın atyn­daǵy qazaq drama teatry, sol sekildi ótken maýsymda ǵana shy­myldyǵy saltanatty túrde M.Áýezovtiń «Aıman-Sholpan» mý­zykalyq komedııasymen tú­rilgen B.Rımova atyndaǵy Tal­­dy­­qorǵan drama teatrynyń kór­ki kóz súrindirer ásem ǵıma­rat­tarynyń tabaldyryǵyna taban tıgizip turyp, Arqa tórin­degi elordamyz – Astanada da Q.Qýa­nyshbaev atyndaǵy akademııalyq qazaq mýzykalyq drama teatryna tıesili dál osyndaı eńseli ǵıma­rattaǵy tusaý kesý tarıhı sátin armandaǵanymyz jasyryn emes.

Ras, astana Astana bolǵan 20 jylda elorda tórinde kózdiń jaýyn alar nebir ásem ǵımarattar boı kóterdi. Onyń arasynda «Astana Opera» men «Astana Ba­let» syndy qurylys sapasy men zamanaýı jasaqtalý deńgeıine álem tamsana qaraıtyn teńdessiz sáýlet týyndylary da bar. Bálkim, joǵaryda keltirgen ýá­jimizdi de «Astana Opera» teatry­nyń salynýyn alǵa tartyp, joqqa shyǵarýshylar tabylar. Biraq qalaı desek te ár ónerdiń janryna saı óz kórermeni bar. Máselen, Eýropa elderimen sa­lystyrsaq, Ortalyq Azııa mem­leketterinde qarapaıym kó­­­rermenniń operaǵa qaraǵanda drama teatrlarǵa degen sura­nysy hám qyzyǵýshylyǵy basym. Bul úrdisti Qazaqstan tea­tr­­laryndaǵy ónersúıer qa­ýym talǵamynan da anyq baı­qaýǵa bolady. Iаǵnı, bas qalaǵa qonaq bop kelgen kórermenniń bar­lyǵy birdeı Opera men balet teatryn jaǵalaıdy desek, sózimiz jalǵan shyqqan bolar edi. Demek, 20 jylda mádenıet pen ónerdiń bıik ólshemi, ordasyna aınalǵan Astanaǵa dál opera men balet teatr­lary sekildi el uıalmaı baratyn saltanatty drama teatry da aýadaı qajet. 

Elimizdiń túkpir-túkpirin aralaǵan teatrlar sherýi Astanaǵa aıaldasa, qanekı?!.

Nazerke JUMABAI, 

«Egemen Qazaqstan»

Sońǵy jańalyqtar

Almatyǵa Qytaıdan gýmanıtarlyq kómek keldi

Koronavırýs • Búgin, 12:02

El ekologııaǵa alańdaıdy

Ekologııa • Búgin, 10:55

Jalǵan aqparat taratqandar jazalanady

Aımaqtar • Búgin, 10:42

Mańǵystaý oblysy karantınge jabylady

Aımaqtar • Búgin, 10:29

Muqtaj jandarǵa kómektesedi

Rýhanııat • Búgin, 08:10

Sabyr-shydamnyń synalar shaǵy...

Qoǵam • Búgin, 08:04

Senimimizdi nyǵaıtqan naqty qadam

Rýhanııat • Búgin, 08:02

Jastarǵa da qoldaý jasalady

Parlament • Búgin, 07:59

Toılarymyz alda!

Parlament • Búgin, 07:52

Betperde kıgen kóktem - 3

Tanym • Búgin, 07:35

Syr dıqandary soıa ósirýge den qoıdy

Ekonomıka • Búgin, 07:34

Bankter qolushyn sozýǵa daıyn ba?

Ekonomıka • Búgin, 07:24

Tártip pen tazalyq

Qoǵam • Búgin, 07:22

Qazaq qaıda barady?

Rýhanııat • Búgin, 07:12

Benzın baǵasy arzandady

Ekonomıka • Keshe

Uqsas jańalyqtar