Aımaqtar • 11 Naýryz, 2019

Keri ketiretin kedergiler

842 retkórsetildi

Oblys ortalyǵynyń dál irgesinde ornalasqan eldi meken órkenıetten alys qaldy degenge sený qıyn. Alaıda, turǵyndardyń janaıqaıyna qulaq túrseń amalsyz ılanýǵa týra keledi.

Aýyz sýdyń azaby

Aýyldyń ataýy shubalańdaý – «2603 shaqyrymdaǵy aıaldaý beketi». Munda bir kezderi aýqymdy temir jol beketi bol­ǵan­ǵa uqsaıdy. Qazir on shaqty úı ǵana qalǵan. Úlkender jaǵy mal, qus ósirýmen aınalys­sa, balalar kórshi aýylǵa qaty­nap oqıdy. Áleýmettik nysan­dar­dyń joqtyǵyna eti ábden úırenip ketken turǵyndar endi aýyz sýdyń azabyn tartyp ke­le­di.

– Osynda Ońtústik-Oral temir joly Petropavl bólim­she­siniń qyzmetkerleri jumys iste­­gendikten, atalǵan mekeme kú­na­ra tirshilik kózimen qamta­masyz etip kelgen. Endi ekono­mı­kalyq jaǵynan tıimsiz degen ýájdi alǵa tartyp qyzmet etýdi doǵarǵandyqtan, qar sýyn tutynýǵa májbúrmiz. Kúnimiz úıge qar tasýmen ótedi. Bir shelekten bir lıtr ǵana sý shyǵady. Onyń ózi kir, las. Qansha qaı­na­typ, súzgenmen, kermek dámi, ja­ǵymsyz ıisi sezilip tu­ra­dy. Oblys ortalyǵynan bar-joǵy 20 shaqyrym jerde tura­myz. Qyzyljar aýdanynyń bas­shy­ly­ǵy máseleni «áne-mine sheshe­miz» deýmen keledi, – deıdi sha­ra­­syzdyq tanytqan tur­ǵyn­dar.

Aıaldaý beketine jaqyn qon­­ǵan Borovskoe aýylyna ja­ıaý-jalpylap sýǵa baratyn, temir joldy kesip ótip, ómir­le­rin qaterge tigetin sátter az kez­des­peıdi eken. Sý quıylǵan ydys­ty relsten kóterip ótkizý bir mashaqat kórinedi. Okrýg áki­mi jıyn ótkizip, jaǵdaı túzeledi dep sendirip ketkenmen qurǵaq ýádeniń ushy ustatar emes. Tatıana Mesherıakova, Aınagúl Ǵabdýllına, taǵy bas­qa turǵyndardyń aıtýyna qa­ra­­ǵanda, arnaıy kólikpen ákel­gen sý ashy, adam túgili mal ishýge de, kir jýýǵa da ja­ram­­syz. Onyń ózin ýáde etil­gen 10 kúnde emes, araǵa eki apta salyp jetkizgen. Soǵan qara­ǵan­da jergilikti sharýa qoja­lyqtarymen bes kúnde bir ret jetkizip turý jóninde jasasqan kelisimshart baqy­laý­syz qalǵan tárizdi. 

Jurtshylyqtyń qar sýyn paıdalanyp otyrǵanyn bilmeı qalǵan aýdandyq ákimdikke ne dersiń?! 

 Fermerler nege narazy?

Byltyr 84 fermer ózgeniń kinásinen 133 mıllıon teńge demeý qarjydan qaǵylyp, san soǵyp qalǵan bolatyn. Olar bıyl taǵy da jer sıpap qalamyz ba degen alańdaýshylyǵyn jasyrmaıdy.

 Aqqaıyń aýdanyna qarasty «Lıder» sharýa qojalyǵynyń jetek­shisi Vıktor Mamaev ót­ken jyly bir kásiporynnan 8 mıl­lıon teńgege mıneraldyq tyńaıt­qysh satyp alǵan. Jum­sal­ǵan qarajattyń 50 paıyzy memleket tarapynan sýbsıdııa túrinde qaıtarylýy tıis bola tura áli kúnge deıin 4 mıl­lıon teńgeni daýlaýmen júr. Aıtýynsha, daýly másele demeý qarjynyń aqparattyq júıe arqyly berile bastaýynan shyqqan. Atap aıtqanda, sıfrly baǵdarlamanyń durys engizilmeýi saldarynan osyndaı keleńsizdikke urynǵan. Jaýapty organdarǵa júgingenimen, dop sııaqty qaqpaqyldap, bir-birine ıtere salǵan. 

Oblystyq kásipkerler pala­ta­synyń bólim basshysy Aıdos Keń­peıi­lov baǵdarlamany As­ta­na qalasyndaǵy «Aqpa­rat­tyq esep­tik ortalyq» AQ ázir­le­ge­nin jetkizdi. Ozyq tehnologııa arqyly sharýashylyqtar jaıly derekter túrli vedomstvolardan alynyp, bir ortalyqqa jınaqtalýdyń ornyna birqatar málimet burmalanyp ketken. Adamdardyń aty-jónderi, paıdalanylatyn jer aýmaǵy qamtylmaı qalǵan.

Bastama, talap jaqsy-aý. Biraq júzege asyrý tetikteri jan-jaqty oılastyrylmaǵany qyn­­jy­ltady. Aýyl sharýa­shy­­­lyǵy mınıstrliginiń tapsyr­masymen daıyndalǵan joba­nyń jetildiretin tustary az emes. V.Mamaevty ádilet organyn­­daǵy biryńǵaı bazaǵa jeke tul­ǵa ornyna zańdy tulǵa etip qosyp qoıǵan. 2007 jyly al­ǵan biryńǵaı sáıkestendirý nómiri jańa úlgide tirkelse degen usynysy da eskerilmegen. Osyndaı aǵattyqtar saldary­n­an onlaın arqyly ótinish berge­ni­men áli kúnge deıin tirkele al­maı otyr. «Qyzyljar aýdany «Zolotılın S.A.» sharýa qojalyǵynyń jer telim­de­ri jeke tulǵanyń BSN-ne rá­sim­­delip ketkendikten, demeý qar­­jy kózden bulbul ushqan. Osy­laı­sha biryńǵaı aqparattyq júıege máli­­metter durys ornalas­ty­ryl­maǵandyqtan 84 soltústikqazaq­standyq fermerdiń tıisti qarjy­dan qaǵylýyna týra kelgen. 

– Memlekettik kirister jó­nin­­degi komıtet «qupııa aq­parat» degen jeleýmen derek­ter­di berýden bas tartyp otyr. Munyń ózi máseleniń aq-qarasyn jedel anyqtaýǵa kedergi keltirýde. Aýyl sharýashylyǵy taýar ón­di­rý­shileri quqyǵynyń óres­k­el buzylǵany jóninde Bas prokýratýraǵa shaǵym hat jol­dadyq. Tipti sotqa deıin aryz­da­nýǵa týra keletin shyǵar? Qalaı desek te, máseleni aıaq­syz qaldyrmaımyz, aıaǵyna deıin jetkizemiz, – deıdi kásip­ker­ler­diń quqyǵyn qorǵaý keńesiniń tóraıy­­my Inessa Qýanova. 

О́mir ESQALI,

«Egemen Qazaqstan»

Soltústik Qazaqstan oblysy

Sońǵy jańalyqtar

Qyzylorda oblysynda qylmys azaıdy

Aımaqtar • Búgin, 11:49

Qostanaı qalasy jartylaı jaryqsyz qaldy

Aımaqtar • Búgin, 11:06

Karantındegi Qaraǵandynyń «qyzyqtary»

Aımaqtar • Búgin, 11:05

Álemdegi ahýal qandaı?

Koronavırýs • Búgin, 10:57

Onlaın formatta otbasylyq baıqaý ótti

Aımaqtar • Búgin, 10:37

Qytaı: Ýhanda karantın aıaqtaldy

Álem • Búgin, 10:08

Daýyl «dertimizdi» anyqtap berdi

Aımaqtar • Búgin, 10:02

Qyzylorda: Taǵy 3 adam tirkeldi

Aımaqtar • Búgin, 09:57

MMA: UFC-di synǵa aldy

Sport • Búgin, 09:20

Elimizde vırýs juqtyrǵandar sany 700-den asty

Koronavırýs • Búgin, 08:48

Eń bastysy – úılesimdi jumys isteý

Saıasat • Búgin, 08:00

Judyryqtaı jumylaıyq

Rýhanııat • Búgin, 07:45

Qurylys salasy turalamaýǵa tıis

Úkimet • Búgin, 07:44

Kásipkerler tilegi eskerildi

Bıznes • Búgin, 07:40

«Moskvanyń» máselesi kóp

Aımaqtar • Búgin, 07:36

Uqsas jańalyqtar