Aımaqtar • 15 Qyrkúıek, 2019

Oralda Digital In West forýmy ótti

27 retkórsetildi

Oral qalasynda ınvestısııa jáne sıfrlandyrý taqyryby tóńirinde Digital InWest atty óńirlik forým ótti. Shara aıasynda aımaqtyń eksportqa baǵyttalǵan taýar óndirýshileriniń jáne forým qatysýshylarynyń IT jobalarynyń kórmesi uıymdastyryldy. Sondaı-aq ınvestısııalardy tartý, Smart City damytý, turǵyn úı-kommýnaldyq sharýashylyǵyn jáne ónerkásipti (Indýstrııa 4.0) sıfrlandyrý bloktary boıynsha plenarlyq sessııalar men talqylaýlar ótti.

Oral transformator zaýyty ǵımaratynda ótken kórmede 30 shaqty jergilikti kásiporynnyń ónimderi men respýblıkadaǵy 15 IT joba kelýshiler nazaryna usynyldy. Forýmnyń plenarlyq májilisin Batys Qazaqstan oblysynyń ákimi Ǵalı Esqalıev ashyp, óńirde sıfrlandyrý aıasynda júzege asyp jatqan jobalardy tanystyrdy.

- Ekonomıkalyq damýdyń negizgi baǵdary shıkizattyq sektordan shıkizattyq emes sektorǵa kóshý jáne ekonomıkanyń basym salalaryna ınvestısııalar tartý. О́ńirdiń ınvestısııalyq ahýalyn jaqsartý, ınvestısııalar tartý jáne joǵary tehnologııalyq jobalardy engizý maqsatynda belsendi jumystar atqarylýda. Sońǵy úsh jyl ishinde negizgi kapıtalǵa salynǵan ınvestısııa 453 mlrd. teńgege jetti. Sonyń ishinde shıkizattyq emes sektorǵa quıylǵan qarjy 77 mlrd-tan 107 mlrd. teńgege ósti, - dedi Ǵalı Esqalıev.

О́ńir basshysy bıylǵy 8 aıdyń qorytyndysy boıynsha negizgi kapıtalǵa quıylǵan ınvestısııa mólsheri 36,5%-ǵa (332,7 mlrd. teńge), syrtqy ınvestısııa kólemi 74%-ǵa (250 mlrd. teńge) kóbeıgenin habarlady. Qazirdiń ózinde oblysta jalpy kólemi 170 mlrd teńge sheteldik qarjynyń qatysýymen 5 joba qolǵa alynǵan. Bul kásiporyndarda jańadan 340 jumys orny ashylatyn bolady. Sonymen birge «Oral» ÁKK ınvestorǵa aqparattyq, ádistemelik jáne konsýltatıvtik qoldaý kórsetýge arnalǵan «Investorlarǵa qyzmet kórsetý ortalyǵyn» (IYU) qurdy. Ortalyq «Bir tereze» qaǵıdatymen qyzmet kórsetedi. Jalpy «Sıfrlyq Qazaqstan» memlekettik baǵdarlamasy aıasynda óńirde 140-tan astam jobanyń qolǵa alynǵan.

- Sıfrlandyrý qoljetimdi ári sapaly ınternetsiz múmkin emes. Osy máselede qala men aýyl arasyn jaqyndatý úshin 2020 jylǵa deıin oblystyń barlyq aýdany keńjolaqty ınternet jelisimen qamtylady. Internet bıyl 60 eldimekenge jetedi, - dedi óńir basshysy.

Batys Qazaqstan oblysynda jaqynda geoaqparattyq portal iske qosylmaq. Bul portalda bos jer telimderi, onyń maqsatty qoldanylýy, jer paıdalanýshylardyń shekarasy buzylýy sekildi málimetter anyq kórinetin bolady. BITRIX-24 júıesi boıynsha jasalǵan «BQO-nyń Jobalyq keńsesinde» óńirde taıaý 5 jylda júzege aspaq jobalar jınaqtalyp, ár jobanyń barlyq kezeńi tolyq qadaǵalaýda bolady.

Ǵalı Nájimedenuly tanystyrǵan taǵy bir joba – týrısterge arnalǵan www.visit-uralsk.kz saıty boldy. Munda óńirdiń kıeli jerleri men týrıstik nysandary týraly barlyq málimet, vırtýaldy týrlar úsh tilde, 3D-modelinde usynylǵan.

Bıyl Aq Jaıyq óńirinde mektep ashanalarynda qolma-qol aqshasyz qyzmet kórsetý engizilmek. Osy arqyly ata-ana mektep ashanasynyń mázirin retteıdi, balanyń aqshalaı shyǵyndaryn qadaǵalaaıdy. Mektepterde sondaı-aq «Vırtýaldy IT-zerthanalar» engizilip jatyr. Munyń artyqshylyǵy – túrli tájirıbeler vırtýaldy jasalady, qymbat zerthana jabdyqtarynyń qajeti joq ári oqýshy qaýipsizdigi qamtylady.

Ǵalı Esqalıev Qarashyǵanaq kenishi ornalasqan Bórli aýdanynyń ortalyǵy Aqsaı qalasynda «smart sıtı» jobasyn engizý josparyn habarlady. Qala kósheleri qazirdiń ózinde ıntellektýaldyq jaryqtandyrý júıesine kóshe bastady. Balamaly qýat kózderi de qarqyndy qoldanylýda. О́ńir basshysynyń aıtýynsha shańyraq sany 50-100-den aspaıtyn eldi mekenderge dástúrli elektr jelisin tartyp, artyq shyǵyndanýdyń qajeti joq. Onyń ornyn balamaly qýat – jel, kún energııasy t.b. kózder basýy tıis.

«Batys Qazaqstan oblysynyń agroónerkásip salasyndaǵy áleýeti orasan zor». Ǵalı Esqalıevtiń osy sózin Qazaqstan-German agrarlyq-saıası dıalogynyń basshysy Iorg Dınkelaker de qaıtalady. «Germanııanyń agroónerkásip keshenin sıfrldandyrý tájirıbesin qoldaný múmkindikteri» taqyrybynda baıandama jasaǵan Iorg myrza Qazaqstannyń áleýeti Germanııadan da zor ekenin birneshe márte aıtty. Iorg Dınkelakerdiń aıtýynsha, Germanııanyń árbir ekinshi fermeri óz sharýashlyǵynda sıfrlyq tehnologııany endirgen. GPS derekteri tehnıkany basqarýda jappaı paıdalanylady. Aýa-raıyn baqylaıtyn qondyrǵylar, ólsheýish qural-jabdyqtar, avtomatty qosymshalar – sharýanyń senimdi serikteri. Osynyń bárin qazaq dalasyna ákelý – búgingi kún talaby.

Forýmda Ázerbaıjan Respýblıkasynyń Qazaqstan Respýblıkasyndaǵy Tótenshe jáne ókiletti elshisi Rashad Mammadov óz elindegi sıfrlandyrý júıesiniń qalyptasýy týraly baıandasa, "KAS Konsaltıng» fırmasynyń dırektory Irına Sýlımenko agroónerkásip keshenin sıfrlandyrý tájirıbesi jaıly aıtyp berdi. Nur-Sultan qalasyndaǵy «Elordany turaqty damytý ortalyǵynyń» IT-sáýletshisi Vıtalıı Pýstovoıtenko aımaqty basqarýdaǵy BIG DATA quraldaryn qoldaný jobasyna toqtaldy. Latvııa Respýblıkasynyń Qazaqstan Respýblıkasyndaǵy Syrtqy ekonomıkalyq ókildiginiń jetekshisi, Latvııa respýblıkasy Ekonomıka mınıstrliginiń keńesshisi Vladımır Samoılenko men ızraıldik «CEO Isratech» kompanııasynyń ókili Anatolıı Kolomınskııdiń sózderi de yqylaspen tyńdaldy.

Budan keıin forýmǵa qatysýshylar birneshe seksııaǵa bólinip, túrli baǵyttaǵy jumystardy tereńirek talqylady. «Smart City damytý» seksııasyna BQO Aqparattandyrý, memlekettik kórsetiletin qyzmetter jáne arhıvter basqarmasynyń basshysy Sáken Nurtazaev jetekshilik etti. Qaýipsizdik salasynda Sergek foto-beıne fıksasııa keshenderin qoldaný, qala sharýashylyǵynda zattar ınternetin qoldaný, geotaldaý jáne BIG DATA, jasandy ıntellekt arqyly ınsýltterdi dıagnostıka jasaý, elektrondyq kommersııa arqyly bıznesti júrgizý nysany jaıly tájirıbeler ortaǵa salynǵan májilis bar tarapqa da paıdaly bolǵany anyq. Budan ózge «Agroónerkásiptik keshendi sıfrlandyrý», «Innovasııalyq ekojúıeni damytý» jáne «Turǵyn úı-kommýnaldyq sharýashylyq jáne ónerkásipti sıfrlandyrý (Indýstrııa 4.0)» seksııalarynyń jumysy da óte qyzyqty, nátıjeli ótti. E-KSK engizý tájirıbesi, aqyldy jaryqtandyrý, kóliktik kartalar, LoRAWAN tehnologııasynyń bazasyndaǵy Energoresýrstardy esepteýdiń avtomatty júıesi, esepteý quraldarynan kórsetkishterdi qashyqtan jınaýǵa arnalǵan «Teplosbor» otandyq baǵdarlamalyq keshen, ekojúıe startabyn damytý, jergilikti IT qaýymdastyqty damytý jáne BQO ekojúıesiniń startaby, ınnovasııalyq ekojúıeni qurýdaǵy Ázirbaıjannyń tájirıbesi, agroónerkásiptik keshendi sıfrlandyrý tájirıbesi, Reseıdegi eksportqa qoldaý kórsetý sharalary týraly, mal jemdeý alańdaryndaǵy prosesterdi avtomattandyrý arqyly ShQ tıimdiligin arttyrý, Djon Dırdiń aýyl sharýashylyǵyn sıfrlandyrý salasyndaǵy ıntellektýaldyq sheshimderi, sıyrlar men jylqylardy esepke alýdy avtomattandyrý sekildi san-salaly taqyryptaǵy baıandamalardyń jergilikti qatysýshylarǵa da, túrli elden kelgen spıkerlerdiń ózderine de tıimdi bolǵany sózsiz. Seksııalyq otyrystar arasynda «Bıznes-ınkýbatordy qurý joldary», «Investor startaptardan ne kútedi? Jobany ınvestor kózimen usyný: Kııosakıdiń 10 tarmaǵy» taqyrybynda sheberlik sabaqtary da uıymdastyryldy.

Uıymdastyrylýy joǵary deńgeıde ótken forýmda qoǵamdy, memleket pen bıznesti sıfrlandyrý úshin ınnovasııalyq ekojúıeni qurý jáne damytýǵa erekshe nazar aýdaryldy. Forýmǵa qatysýshylar qol jetkizilgen ýaǵdalastyqtar elder arasyndaǵy saýda-ekonomıkalyq jáne ınvestısııalyq baılanystardy odan ári nyǵaıtýǵa negiz bolmaq.

- Prezıdentimiz Qasym-Jomart Toqaev atap ótkendeı, ekonomıkany jappaı sıfrlandyrý múlde jańa salanyń paıda bolýyna alyp keledi. Biz de ýaqyt talabyna saı bolýymyz qajet. Álemde oryn alyp jatqan paıdaly jańa ózgeristerden qalmaý úshin barlyǵymyz jumys tásilderimizdi, basqarý quraldarymyzdy jańǵyrtyp, oń ózgeristerge jol berýimiz kerek. «Digital Aqjaiyq» aıasynda engiziletin jańa tehnologııalar men sheshimder – óńirimizdiń barlyq salasyna edáýir serpin beretini sózsiz, - degen edi forýmda Batys Qazaqstan oblysynyń ákimi Ǵalı Esqalıev. Forým aıasynda birneshe naqty ınvestısııalyq jobalar aıqyndalyp, mekeme-kásiporyndar arasynda yntymaqtastyq týraly birqatar memorandýmǵa qol qoıyldy.

Sýretti túsirgen Meıirbek TÁJQURANOV

Batys Qazaqstan

Sońǵy jańalyqtar

Eń qysqa áńgime. Omarbek Nurdáýlet

Eń qysqa áńgime • Keshe

Kúlki kerýeni № 6

Rýhanııat • Keshe

Eń qysqa áńgime. Aıbek Erejep

Eń qysqa áńgime • Keshe

Eń qysqa áńgime. Islam Qabyluly    

Eń qysqa áńgime • Keshe

Eń qysqa áńgime. Ásel Asqarqyzy

Eń qysqa áńgime • Keshe

Eń qysqa áńgime. Maǵjan Qalymbekuly

Eń qysqa áńgime • Keshe

Eń qysqa áńgime. Edil Anyqbaı

Eń qysqa áńgime • Keshe

Eń qysqa áńgime. Saılaý Tóleý

Eń qysqa áńgime • Keshe

Eń qysqa áńgime. Erbol Boranshy

Eń qysqa áńgime • Keshe

Eń qysqa áńgime. Kúlaına Orazbekqyzy

Eń qysqa áńgime • Keshe

Eń qysqa áńgime. Qurmanǵazy Jumaǵul

Eń qysqa áńgime • Keshe

Eń qysqa áńgime. Qurmanjan Qasymjanuly

Eń qysqa áńgime • Keshe

Eń qysqa áńgime. Nurlan Qabdaı

Eń qysqa áńgime • Keshe

Dáýir belesiniń avtory

Ádebıet • Keshe

Minez jumbaqtyǵy

Ádebıet • Keshe

Áýezovtiń jalǵasy

Ádebıet • Keshe

Ǵasyr epopeıasy

Rýhanııat • Keshe

Til tirligi – tilge muqtajdyqta

Rýhanııat • Keshe

Talastan shyqqan dıplomat

Rýhanııat • Keshe

О́risi keń, óreli

Rýhanııat • Keshe

Hat qorjyn (22.10.2019)

Rýhanııat • Keshe

Uqsas jańalyqtar