18 Qyrkúıek, 2019

Muqtajdyq pen masyldyq

100 retkórsetildi

Sońǵy kezderi bizdiń áriptester de, sheneýnikter de buqaranyń arasynda áleýmettik masyldyq keń taraı bas­­­taǵanyn jıi aıtatyn bolyp júrmiz. Dúr­mekke eremiz be, oılanbaı sóıleımiz be, áıteýir sheneýnikterdiń aýzynan shyq­qan pikirdi Quran sózindeı jattap, keıde qaıtalap ketetinimiz bar. Atqaminerlerdiń halyq úshin jasaǵan hám qazir istep júr­gen qyzmetindegi olqylyqty jýyp-shaıý úshin keıde «masyl bolmańdar» deı salatynyn bilsek kerek edi. Joq, «bıiktegiler» aıtty dep mass-medıa qyz­metkerleri de masyldyq jaıly «jyr­lap» shyǵa kelemiz. Al Memleket bas­shysy Qasym-Jomart Toqaev «Biz muq­tajdyq pen masyldyqtyń arajigin ajyrata bilýimiz kerek. Tek Úkimet tarapynan bólinetin járdemaqyǵa qarap ómir súrýge bolmaıtynyn ár azamat túsingeni jón» dep edi. Ázirge muqtajdyq týraly sóz etýimizden, «masyldyqtan arylý kerek» deýimiz basym bolyp tur.

Jón ǵoı, jatyp isher jalqaýlardy, Úkimetke qol jaıyp, aýyrdyń ústi, jeńildiń astymen júrgisi keletinderdi aıyptaǵan abzal. Ondaılardyń bizdiń qoǵamda kezdesetinin de bilemiz. Biraq sol «masyldar» tobyna kirgen 71 myń adamnyń qanshasy tabysyn sanaly túrde jasyrdy, qanshasy máseleniń mán-jaıyn túsinbesten, keıde memlekettik mekeme qyzmetkeriniń qateliginen álgi tizimge qosyldy, ol jaǵyna úńilmeımiz. Árıne, tabysyn jasyrǵandardyń ishinde baıshykeshter de bar ekenin bilemiz. Máselen, Ekibastuzda eki dámhanasy, birneshe kóligi bar adam memleketten járdemaqy almaqqa nıet etip, jalǵan qujat tapsyrǵany anyq­­talǵan. Taǵy bir «myqty» Lexus kóli­gimen kelip, áleýmettik jaǵdaıy tómen ot­basylarǵa arnalǵan qaıyrymdylyq sharasynan balalaryna qajet mektep quraldaryn alyp ketkenin de estigenbiz. Mundaı mysaldar ókinishke qaraı bar. Odan bólek Qaraǵandyda on shaqty adamǵa arnalǵan ataýly áleýmettik kómektiń aqshasyn jymqyryp otyrǵan qyzmetker de ustalǵan. Baqandaı 1 mln 600 myń teńgeni ózi alypty. Bul degenińiz – 4 balasy bar, jaǵdaıy nashar 16 otbasyna beriletin bir aılyq áleýmettik kómek­tiń qarjysy. Bul aıtqandarymyzdyń alǵash­qylary naǵyz masyldardyń qylyǵy bol­sa, ekinshisi memleket atynan qyzmet kór­setýi tıis azamattyń áreketi. Bálkim sondaı qyzmetkerler bireýlermen sybaılasyp, ataý­ly áleýmettik kómektiń qar­jysyn bólisip te júrgen shyǵar, kim bilsin?! Sonymen birge resmı qujattardaǵy «birinshi toqsan, aldyńǵy toqsan» sııaqty uǵymdardy túsinbeı, tórt aı buryn tapqan tabysyn kiris retinde kórsetpegeni úshin osy «masyldar» tobyna kirip ketkender de bar. Al memlekettiń zańy azamattyń quqyqtyq saýatynyń joǵary-tómendigine qaramaıdy, bárine birdeı. Oǵan zań normalaryndaǵy osyndaı erekshelikterdi túsindirip berýi tıis qyzmetkerlerdiń de salǵyrttyǵyn qosyp qoıyńyz. Jumys berý­shilerdiń de jalaqyny nemese salyq pen zeı­netaqy jarnasyn kesh aýdaratyn kezderi bolatyny taǵy bar. Sóıtip bireý amalsyzdan, bireýi salǵyrttyqtan, bireý paıda taba qoımaq nıetpen álgi 71 myńdyq toptyń qataryna qosylsa kerek. Qysqasy, atqaminerler aıyptap jatqan 71 myń adamnyń árqaısysynyń óz syry men jyry bar.

Degenmen, kóńil qurǵyr qazaq qoǵamynda masyldyq beleń aldy degenge sengisi kel­meıdi. О́ıtkeni bizde 8 mln 800 myńnan as­tam adam jumys isteıdi eken. Statıstıka agenttiginiń dereginde solaı kórsetilgen. Olar­­dyń ishinde turaqty jumysy bar­lar­dyń sany 6 mln 700 myńnan asypty. Bul otandastarymyzdyń jumystan qash­paıtynyn kórsetedi. Tipti ádette «barlyq salmaqty áıelderge artyp qoıdy» deıtin erler de eki qolǵa bir kúrek tabylsa eńbek etýden tartynbaıtyny baıqalady. Eńbek resýrstaryn damytý ortalyǵynyń derekterine qaraǵanda, jumys isteıtin erler sany 3 mln 383 myń bolsa, áıelder sany 3 mln 328 myń eken. Demek, bizdiń halyq shama sharqynsha eńbek etip jatyr. Tek tapqandary basyna tartsa aıaǵyna, aıaǵyna tartsa basyna jetpeı qınalyp júrgendeı kórinedi. Oǵan Biryńǵaı jınaqtaýshy zeınetaqy qoryndaǵy 10 mln 500 myńnan astam esepshottyń 68 paıyzynda 1 mln teńgege deıin ǵana jetetin jarna jınaqtalǵany dálel. Júıeniń 1998 jyly iske qosylǵanyn eskersek, halyqtyń tabysy kóńilden shyǵatyndaı deńgeıde emes. Demek, qazaq qoǵamynda masyldyq emes, muqtajdyq basym sııaqty. Sodan soń Úkimet «berem» degen qarjydan úmit kútkennen basqa amal qaısy?! Áıtpese, bireýge jaltaqtap keńse esigin tozdyrýǵa kim qumar deısiz?! Al biz keıde el ishinde muqtajdyq bar ekenin eskermeı, jappaı masyldyq jaılap alǵandaı áńgime aıtamyz.

Banner
Sońǵy jańalyqtar

Elıtaly kezeńge joldama aldy

Sport • Búgin, 09:58

Eki qola medal enshiledi

Boks • Búgin, 09:57

«Barystyń» qarqyny qatty

Hokkeı • Búgin, 09:52

Kıprdi de jeńe almadyq...

Fýtbol • Búgin, 09:51

Galbadrah bolmasa qaıter edik?!

Sport • Búgin, 09:49

«Qara altyndy» qapysyz aǵyzǵan

Qazaqstan • Búgin, 09:44

Qyz áýlıe

Rýhanııat • Búgin, 09:34

Qaıtalanbas qymyz dámi

Qazaqstan • Búgin, 09:33

Rýhanı jańǵyrǵan aýyl

Rýhanııat • Búgin, 09:28

Ekijaqty kelisimge qol qoıyldy

Qazaqstan • Búgin, 09:26

Tálim men tájirıbe ushtasqan uıa

Qazaqstan • Búgin, 09:10

Jambyldyqtardyń jarqyn jobasy

Aımaqtar • Búgin, 08:36

Joshy ulysynyń joǵalǵan shaharlary

Rýhanııat • Búgin, 08:31

Úılestirý keńesiniń kezekti basqosýy

Qazaqstan • Búgin, 08:27

Túgel túrkini túgendegen

Álem • Búgin, 08:20

Katonqaraǵaıdy qalaı saqtap qalamyz?

Qazaqstan • Búgin, 08:12

«Dostastyq vızasyn» engizýdi usyndy

Prezıdent • Búgin, 08:03

Taldyqorǵanda 5 myń aǵash otyrǵyzyldy

Aımaqtar • 12 Qazan, 2019

Keı óńirlerde aýa-raıy ózgeredi

Aımaqtar • 12 Qazan, 2019

Eń qysqa áńgime. Iesiz zyndan. Dıdar AMANTAI

Rýhanııat • 12 Qazan, 2019

Eń qysqa áńgime. Islam Qabyluly

Rýhanııat • 12 Qazan, 2019

Senatorlar senbilikke shyqty

Qazaqstan • 12 Qazan, 2019

Uqsas jańalyqtar