Saıasat • 19 Qyrkúıek, 2019

Básekege qabilettilik – basym baǵyt

75 retkórsetildi

Básekege qabilettilik jónindegi Jahandyq keńester federa­sııasynyń ókilderi elimizde bas qosty. Osy rette Nur-Sultan qalasyndaǵy jahandyq ınnovasııalyq sammıtke 16 elden 200-den astam qatysýshy, sonyń ishinde 50 halyqaralyq sarapshy jınalyp otyr. Bul bıyl onynshy márte ári Ortalyq Azııada tuńǵysh ret ótkizilip otyrǵan kezdesý.

Jyl saıyn jetekshi ekonomıster, qarjygerler, mem­le­ket­tik saıasat, ınjenerlik já­ne naqty ǵylymdar ókil­deri ózek­ti máselelerdi talqy­laıdy. Má­selen, bir jyl buryn Malaızııada basty nazar tehnologııaǵa aýdarylsa, osy jyly sarapshylar básekege qabilettilik máselelerin tańdap otyr.

Qazaqstan Respýblıkasy Tuń­ǵysh Prezıdenti – Elbasy qo­rynyń atqarýshy dırektory Áset Isekeshev sammıttiń taqy­ry­bynyń ózektiligi týraly aıta otyryp, sońǵy onjyldyqta ómirdiń túrli salalaryndaǵy mańyzdy ózgeristerdi de atap ótti. Onyń aıtýynsha, jańa tehnologııalar keńinen engizilip jatqanymen, jumys oryndarynyń qysqarýy da qatar júrip keledi. Sondaı-aq ekonomıkalyq baǵyttar ózgerýde, baılar men kedeıler arasyndaǵy alshaqtyq keńeıe túsýde, saýda men áskerı qaqtyǵystar da jalǵasyp jatyr.

Birqatar damyǵan elderde atalǵan syn-qaterlerdiń sheshimin tabý maqsatynda bıznes, ýnıversıtetter men ǵalymdar ózara yntymaqtasa otyryp, básekege qabilettilik keńesteri jumys is­teıdi. Osyndaı turaqsyzdyq jaǵ­daıynda bul keńesterdiń róli mańyzdy. О́ıtkeni bul ha­lyqtyń ekonomıkalyq damýy men órkendeýin qamtamasyz etedi.

«Qazaqstan Respýblıkasy Tuńǵysh Prezıdenti Qorynyń maqsaty – eldiń turaqty órleýine jáne básekege qabiletti ulttyń damýyna yqpal etý. Sondyqtan, biz, Elbasynyń tapsyrmasymen birneshe jobany iske asyryp jatyrmyz. Sonyń biri – el­diń básekege qabilettiligin art­tyrý, turaqty ınklıýzıvti ósý­diń áleýmettik-ekonomıkalyq mo­deli boıynsha memleketke usy­nystar ázirleý jónindegi ǵylymı joba. Osylaısha, qor retinde básekege qabilettilikti arttyrý máselelerimen aınalysamyz», dedi qordyń atqarýshy dırektory Á.Isekeshev.

Al básekege qabilettik bo­ıyn­sha Jahandyq keńester fe­dera­sııasynyń atqarýshy dırek­tory Roberto Alvarezdiń aı­týyn­sha, álemdik qoǵamdastyq úshin Ortalyq Azııanyń damý baǵyt­taryn kórý óte mańyzdy. О́ıt­­keni bul aımaqtyń áleýeti zor. Qazaqstan – aımaqtaǵy eń qar­qyndy damyp kele jatqan mem­leketterdiń biri. Qazirgi eko­no­mıkadaǵy barlyq qolda bar resýrstardy jumyldyrý arqy­ly ulttyń bolashaǵy men onyń bá­sekege qabilettiligin qurý tıimdi. «Men Qazaqstannyń ınnovasııa turǵysynan qarqyndy damyp kele jatqan el ekenin bilemin. Keleshek urpaqqa jaqsy bilim berip, ınvestısııa tartý úshin barlyq jaǵdaı jasalýda. Munyń bári oń ózgeristerge ba­ǵyttalǵan», dedi R.Alvarez.

Sammıtke qatysýshylar mem­lekette júrgizilip jatqan reformalar týraly oń pikirlerin bildirdi. Sonymen birge álemdegi geosaıası jáne geoekonomıkalyq jaǵdaıdy eskere otyryp, olar buryn qabyldanǵan baǵdar­la­malardy iske asyrýdy jalǵastyrý qajettigin jetkizdi. Bul Ult jos­pary – bes ınstıtýsıonaldyq reformany júzege asyrý jónindegi 100 naqty qadamy, jahandyq syn-qaterlerge jaýap retinde 30 damyǵan elderdiń qataryna kirý sharalary.

Osyǵan oraı Á.Isekeshev she­teldik sarapshylarǵa Qazaq­stan­nyń táýelsizdik jyldaryn­da qandaı qıyndyqtar men keder­gilerge tap bolǵanyn, egemendik alǵan alǵashqy kezeńde memleket­te gıperınflıasııamen qatar bıýdjettiń ótkir tapshylyǵy bol­­ǵanyn, jumyssyzdar sany
2 mıl­lıonǵa jetkenin, 130 qazaq­standyq kásiporyn jumy­syn toq­tatyp, IJО́ 61%-ǵa tómendegenin eske saldy.

«Degenmen, Elbasy bastaǵan reformalar arqyly biz mańyzdy nátıjelerge qol jetkizdik. IJО́ 11 mlrd dollardan 170 mlrd dol­larǵa deıin ósti (barlyq Orta­lyq Azııa elderiniń jıyntyq kórsetkishi 60 mlrd-qa az). Elge 300 mıllıard dollar tikeleı sheteldik ınvestısııa tartyldy. Eldegi ómir súrý uzaqtyǵy 72,5 jasqa jetti. Qazaqstan TMD keńis­tiginde alǵashqy bolyp adam kapı­talyn damytý men tartý boıynsha «Bolashaq» sııaqty baǵdarlamalardy júzege asyrdy. Onyń aıasynda 10 myńnan astam maman oqytyldy», dedi Á.Isekeshev.

Sońǵy jańalyqtar

Basylym basshylary - Erkin QYDYR (1962)

Basylym basshylary • Keshe

Almatyda sel júrý qaýpi joq

Aımaqtar • Keshe

Uqsas jańalyqtar