Prezıdent • 19 Qyrkúıek, 2019

Baqýatty el – qýatty memleket

51 retkórsetildi

«...Serpindi ekonomıka men myqty áleýmettik saıasat. Meniń maqsatym – qazaqstandyqtardyń ómir súrý sapasyn jaqsartyp, tabysyn arttyrý». Saılaýaldy baǵdarlamasynda Prezıdent Toqaev osylaı degeni esimizde. Osylaısha ekonomıka men áleýmettik saıasatty sabaqtastyryp qatar júrgizý bıliktiń keıingi qadamdarynda kórinis tapty.

Memleket basshysy taıaýda jarııa­la­ǵan Jol­da­ýynda bıznes­men­derdi alańdatqan mańyzdy bir máselege núkte qoıǵany da ekonomıka men áleýmettik sektordy teń ustaýdyń belgisindeı boldy. Buǵan deıin áleýmettik ahýaldy ońaltý úshin zeınataqy tólemderin jumys berýshiniń esebinen taǵy 5 paıyzǵa ulǵaıtý týraly usynys aı­ty­­lyp, Úkimet tarapynan ony qolda­ǵan pikirler de estile bastaǵany bel­gi­li. Birqatar batyldaý kásipkerler oǵan ashyq qarsylyq bildirip, 5 paıyz­dyq  qosymsha tólem bıznes salasy úshin aýyrǵa soǵatynyn, jabylyp qalý qaýpi bar ekenin aıtqan-dy.  Prezıdenttiń: «Úkimetke 5 paıyzdyq qosymsha zeınetaqy tólemin engizý máselesin 2023 jylǵa deıin shegerýdi tapsyramyn. Keıin bul máselege qaıta oralamyz» degen sózinen soń atalǵan taqyrypqa birjola núkte qoıyldy.

Keıingi jyldary áleýmettik máse­le­lerdi, aıtalyq turmysy tómen otbasylardy jergilikti bınesmenderdiń qarajaty esebinen baspanamen qamtý syndy úderisterdiń úırenshikti jaıt­qa aınala bastaǵany jasyryn emes. Bul ká­sipkerlerdiń memleketke degen senimin álsi­retip, erteńgi kúnge degen kúmán-kúdigin kúsheı­tetin, ınves­tısııa salýǵa degen yntasyn tómen­detetin faktor ekeni túsinikti. Alaıda Prezıdent Q.Toqaev áleýmettik álsiz toptardy ká­sipkerlerdiń moınyna artyp qoımaı, mem­le­ket­tiń esebinen qamqorlyqqa alýdy kúsheıtti. Tutas kásipkerlik salasyn damytýǵa basa nazar aýdaryla bastady. Shaǵyn jáne mıkrobıznesti nesıeleýge «Bıznestiń jol kartasy» aıasynda 250 mıllıard teńge qarajat bóldirý, 3 jylǵa deıin tekseris júrgizýge moratorıı jarııalaý, salyqtyq jeńildikter... Munyń barlyǵy otandyq kásipkerlerdiń eńse tiktep, sharýasyn dóńgeletýine septigin tıgizýge tıis. Bir aıta keter­li­gi, óńirlerdegi kásipkerlerdiń sa­ly­ǵy esebinen túsken qarajat endigi ýaqytta sol óńirlerdiń ekonomıkasyna jumsalmaq. Bul Joldaýdaǵy «Qýatty óńirler –  qýatty el» degen taraýynda aıtylǵandaı, jergilikti bıýd­jet­ti qalyptastyrýǵa jáne kádege jaratýǵa sol óńir halqynyń jumyla qatysýyna áser etetini sózsiz.

Úkimetke júktelgen mańyzdy tap­syr­ma­lar­dyń biri – ulttyq bıznes­ke halyqaralyq naryq­ta qoldaý kór­setý. Qazir Úkimet eksportqa ónim shyǵaratyn kompanııalarǵa mem­le­ket­tik qoldaý tetik­terin qarastyryp jatyr. Bul orta bıznes ókil­derine ónimderin shetelderge shyǵarýǵa jáne ótkizýge kómektesýge tıis. Bızneske jasal­ǵan salyqtyq, qarjylyq jáne ákimshilik qol­daý­lar eksport kólemin arttyrýǵa yqpal etetin fak­torlardyń biri.

Búgingi tańda ekonomıkanyń tu­raq­ty damýyn qamtamasyz etý jáne nátıjeli jumys oryndaryn qurý úshin Úkimet ınvestısııalardyń jańa tolqynyn tartýǵa erekshe mańyz berip otyr. Mindet – jyl saıyn negizgi kapıtalǵa salynatyn ınvestısııany orta eseppen 20 paıyzǵa arttyrý. 2025 jylǵa qaraı ınvestısııanyń úlesi IJО́-niń 30 paıyzyna deıin jetýge tıis degen jospar bar. Tikeleı sheteldik ınvestısııanyń kólemi 2025 jylǵa qaraı 34 mlrd-ǵa kóterilýge tıis.  Bul oraıda Úkimet óńdeý ónerkásibiniń, otyn-energetıka kesheniniń, kólik jáne lo­gıs­tıkanyń, agroónerkásip kesheniniń jáne týrızm­­niń áleýetine arqa súıep otyrǵanyn aıta ketý kerek.

Jospar boıynsha bıyl jumyspen qam­tý sharalary, onyń ishinde «Bastaý Bıznes» jáne «Jas kásipker» baǵ­dar­la­malary aıasynda qysqa merzimdi kásiptik oqytýmen qamtylǵan azamat­tar­dyń qatary byltyrǵydan 4 ese kóbeıip,  300 myńnan astam adamdy quramaq. Jańa bıznes-ıdeıalardy iske asyrýǵa baǵyt­tal­ǵan granttar kólemi 37 myńnan astam adamdy qamtıtyn bolady.

Elimizde azamattardy kásip­ker­lik­pen aına­lysýǵa yntalandyratyn baǵdarlamalar kóbe­ıip keledi. Solardyń birqataryn tilge tıek eter bolsaq, «Damý» kásipkerlikti qoldaý qo­­ry­nyń aıasynda «Bastaýshy kásipkerler úshin», «Kásipkerler úshin», «Bıznestegi áıel­der úshin» arnaıy baǵdarlamalary qa­rastyrylǵan. «Bıznestiń jol kartasy-2020» qu­ja­ty, «Atameken» kásipkerler pala­­ta­sy­nyń arnaıy «Bastaý», «Jas kásip­­ker» baǵ­dar­­lamalary.  Aıta bersek, bıznesmen bolamyn degenderdiń betin qaqpaı, belin býatyn baǵ­dar­lamalar barshylyq. Qazaqstannyń damý banki, Ulttyq tehnologııalyq damý agenttigi, «QazAgroQarjy» aýyl sharýashylyǵyn qoldaý qory, «Qazaq­ınvest» ulttyq agenttigi syndy uıymdar beretin jeńildetilgen granttardyń ózi bir tóbe. Dúnıejúzilik bank qarjylaı demeýshi bolǵan «Jas projekt», Eýropa qaıta qurý jáne damý bankiniń jobalary biraz azamat­tyń jolyn ashty.

Memleket basshysy jastardyń áleýetin tutas eldiń áleýetin kóterýge, onyń ishinde ekono­mıkalyq jobalarǵa jumyldyrýdy qoldaı­dy. Ulyqtaý rásiminde: «...Jastardyń star­tap­ta­ryn qoldaımyz. Meniń mindetim – Siz­derdiń eń úlken maqsattaryńyzdy júzege asyrýlaryńyzǵa, derbes «tabys tarıhyn» jazýlaryńyzǵa barlyq múmkindikti jasaý» degeni belgili. Bıyl bastaý alǵan «Jas kásipker» men odan erterek qolǵa alynǵan «Bastaý» syndy baǵdarlamalar bıznes ıdeıa­lar­dyń jolyn ashatyn biregeı jobaǵa aınalyp keledi.

Prezıdenttiń tapsyrmasy boıynsha Ulttyq bank qarjy sektorynyń rólin kúsheıtý jumys­ta­ry men aqsha-nesıe saıasatynyń aıasynda bir­qa­tar sharany qolǵa aldy. Bas banktiń resmı deregine súısensek, byltyrǵy jyldyń sáıkes kezeńimen salystyrǵanda bıyl ekinshi deńgeıli bankterdiń jal­py nesıe portfeli byltyrǵy kór­setkishpen salystyrǵanda 2,2 paıyzǵa ulǵaıyp, 12,8 trln teńgege ósti. Bankterdiń jańadan berilgen nesı­esi 14,2 paıyzǵa ulǵaıdy. Oǵan nesıe talaptarynyń jeńildetilgeni yqpal etti deýge bolady. Máselen, teńge­men beriletin nesıe­niń paıyzdyq mólsher­le­mesi byltyr 12,5 paıyz bolsa, bıyl bul kórsetkish 11,9 paıyzǵa deıin tómen­de­di. Ekonomıkanyń basym salalaryn jeńildikpen kredıtteý baǵdarlamasyn iske asy­ryp jatqan Ulttyq bank bank­terge 600 mlrd teńge somaǵa uzaq mer­zim­di qorlandyrýdy usy­nyp otyr.

Memleket basshysy atap ótkendeı, aýyl sharýashylyǵy – elimizdiń negizgi resýrsy. О́z elimizde ǵana emes, shet­elde de suranysqa ıe organıkalyq jáne ekologııalyq taza ónim óndirý úshin zor múmkindikter bar.  Ol úshin sýarmaly jer kólemin 3 mıllıon gektarǵa ulǵaıtý josparlanǵan. Bul agroónerkásip keshenindegi daıyn ónim kólemin  4,5 ese arttyrýǵa múmkindik beredi.

Sońǵy jańalyqtar

Basylym basshylary - Kórik DÚISEEV (1936-2007)

Basylym basshylary • Búgin, 16:26

«Jas kásipker» – jemisti joba

Aımaqtar • Búgin, 16:06

Basylym basshylary - Balǵabek QYDYRBEKULY (1929-1995)

Basylym basshylary • Búgin, 15:50

Basylym basshylary - Sapar BAIJANOV (1930-1999)

Basylym basshylary • Búgin, 15:27

Basylym basshylary - Uzaq BAǴAEV (1930-1973)

Basylym basshylary • Búgin, 15:12

Irjı Pachınektiń shyny baǵy

Aımaqtar • Búgin, 14:44

Almatyda áli de qar kóshkini qaýpi bar

Aımaqtar • Búgin, 11:42

Dzıýdo: Eýropa kýbogy aıaqtaldy

Sport • Búgin, 10:30

Keleli kelisim kepili

Saıasat • Búgin, 07:34

Kópbalalyǵa járdem de kóbirek

Úkimet • Búgin, 07:32

Jańalyǵy kóp jańa joba

Aımaqtar • Búgin, 07:29

Aýdandar ózin ózi qamtamasyz ete ala ma?

Ekonomıka • Búgin, 07:25

Tıimdi memleketke aparar jol

Qoǵam • Búgin, 07:18

El qorjynyna kezekti joldama tústi

Jeńil atletıka • Búgin, 07:09

Qarasazǵa aqpanda aqqý qondy

Aımaqtar • Búgin, 06:45

О́z teatryn ózgelerge tanystyrady

Aımaqtar • Búgin, 06:40

Esqaranyń Tanıa – Tana ájesi

Rýhanııat • Búgin, 06:40

Uqsas jańalyqtar