Aımaqtar • 02 Qazan, 2019

Tústikte maqta terimi bastaldy

48 ret kórsetildi

«Aq altynnyń» otany sanalatyn Maq­taaral aýdanynda maqta terimi bas­taldy. Eń birinshi bolyp J.Nurlybaev aýyldyq okrýgine qarasty Nurjan Ernazarov basshylyq jasaıtyn «Nurjan» sharýa qojalyǵy ala jazdaı ósirgen ónimin jınaýǵa kiristi.

5,8 gektar aýmaqqa «Maqtaaral 47/27» maqta surpyn ekken qojalyq ár gektardan 27 sentnerden ónim alýda. Maqta terimine jergilikti aýyl turǵyndary qatysyp, kılosyna 30 teńgeden eńbekaqylaryn alyp júr. Qojalyq basshysy jınaǵan ónimin «Qaraqyr» maqta qabyldaý pýnktine ótkizbek.

Jalpy, bıyl maqtaaraldyq sharýalar 38 myń gektardan asa alqapqa maqta shıtin sepken bolatyn. Byltyr aýa raıynyń qolaı­syzdyǵy men maqta zııankesteriniń kóp bolýyna qaramastan, aq altynnan 96 myń tonna ónim jınalǵan edi. Ortasha ónimdilik 25 sentnerge áreń jetken bolatyn. Al bıyl bul mejeden asamyz degen josparyn aýdannyń aýyl sharýashylyǵy bóliminiń basshysy О́ser Myrzamdanov jasyrmady.

«Qazirgi tańda maqta alqaptarynda japyraqtardy qýratý jumystary bastalyp ketti. Aýdan boıynsha 7842 gektar ǵana maqtalyq alqap defolıasııalanǵan. Bul – óte tómen kórsetkish. Sondyqtan sharýalarǵa túsindirý jumystaryn barynsha júrgizýdemiz. Kúni keshe ǵana aýdan ákimi Baqyt Asanovtyń bastamasymen dál osy másele boıynsha semınar-keńes ótkizdik»,  dedi О́.Myrzamdanov.

Byltyr aýdanda maqta óndiretin 5 zaýyt jáne maqta qabyldaıtyn 69 beket sharýalarǵa qyzmet kórsetken edi. Bıyl da bul óndiris oryndary jıyn-terim naýqanyna daıyn. Kúzgi dala jumystaryn júrgizýge shilde, tamyz, qyrkúıek, qazan aılaryna memleket tarapynan jeńildetilgen baǵamen 4420 tonna janar-jaǵarmaı bólinip, «Sapali Munai» JShS arqyly 1560 tonna, «RosAzııaNeft» JShS arqyly 1430 tonna, «Standart Oil Petrleum» JShS arqyly 1430 tonna janar-jaǵarmaı sharýalarǵa taratyldy.

Maqta terim naýqanyna daıyndaý úshin kombaındarǵa jóndeý jumystary júrgizilgen. Aýdanǵa AQSh-tan qosymsha 16 dana «Djon-Dır» kombaıny satyp alynǵan. Sondyqtan, byltyrǵyǵa qaraǵanda bıyl kombaındardan qıyndyq týmaıdy.

Jalpy, jyl basynan beri maqtaaraldyq dıqandar 414 mıllıon teńgege lızıngke jáne óz qarjylaryna 40 dana ártúrli jańa tehnıka satyp alǵan. Munyń bári kúzgi jıyn-terim naýqanynyń sátti ótýine yqpalyn tıgizedi.

Bıyl Túrkistan oblysynda 340 myń tonna maqta jınalmaq. Aıta keterligi, Túrkistan oblysynda bıyl egilgen 131,1 myń gektar maqta alqabynan 340 myń tonna ónim alý josparlanýda. Búginge oblys boıynsha 1,44 myń gektar alqaptan 3,2 myń tonna maqta jınalyp, ónimdilik 21,8 sentnerdi qurap otyr. Al maqtaly alqap Jetisaı aýdanynda aýyl sharýashylyǵy salasyndaǵy jalpy ónim kólemi aǵymdaǵy jyldyń 8 aıynda 3,5 mlrd teńgege artyq óndirilgen.

«О́ńir boıynsha 131,1 myń gektar alqapqa maqta egilse, Jetisaı aýdany boıynsha 45 028 gektar aýmaqty quraıdy. Qazirgi tańda aýdanda 1097,5 gektardan maqta jınalyp, ortasha ónimdilik gektaryna 21,6 sentnerdi qurap otyr. 2019 jyly aýdanda 77,3 myń gektardan astam jerge aýyl sharýashylyǵy daqyldary egildi. Onyń ishinde dándi daqyldar – 4931, maqta – 45028, kókónis jáne baqsha daqyldary – 19884,6, mal azyqtyq daqyldary – 6474, jemis jıdek jáne júzim – 883,7 gektar. Odan alynǵan ónimge kelsek, dándi daqyldardan – 16951 tonna, kókónis jáne baqsha daqyldarynan – 557661,6 tonna, mal azyqtyq daqyldardan – 101882,4 tonna, jemis-jıdek jáne júzimnen 7152 tonna ónim alyndy», deıdi Jetisaı aýdandyq aýyl sharýashylyǵy bóliminiń mamany Dastan Dúısenbaev.

Aýyl sharýashylyǵy daqyldarynan mol ónim alýdyń birden-bir joly – tuqym sapasyn arttyrý. Osyǵan baılanysty aýdanda otan­dyq shıti maqta daıyndaý jumystary júrgi­zilýde. Búginde aýdanda 3 tuqym sharýashy­lyǵy jumys isteıdi. Memleket tarapynan tuqym sharýashylyǵyn qoldaý sharalary da júrgizilýde.

 

ShYMKENT

 

Sońǵy jańalyqtar

Aqtaýda geologtar alleıasy ashyldy

Aımaqtar • Búgin, 19:25

Oralda Juban Moldaǵalıevke eskertkish ashyldy

Rýhanııat • Búgin, 18:43

Shekten shyqqan ahýal joq

Aımaqtar • Búgin, 15:02

Demalys kúnderi aýa raıy qandaı bolady

Aýa raıy • Búgin, 13:15

Epızootıkalyq jaǵdaı turaqtanýda

Aımaqtar • Búgin, 10:45

Qazaqstanda taǵy 69 adam indet juqtyrdy

Koronavırýs • Búgin, 09:00

Uqsas jańalyqtar