04 Qazan, 2019

Jeti meshit saldyrǵan Tana myrzaǵa Kókpektide eskertkish ornatylady

573 retkórsetildi

Kókpektide meshit saldyrǵanda ashylý saltanatyna Qunanbaıdy shaqyrǵan, ákesimen birge bala Abaı da erip kelgen.

 

Áıgili Qunanbaıdyń zamandasy, qudasy Kókpekti okrýginiń bıi, Nazar-Muryn bolysynyń bıleýshisi  bolǵan, sol óńirde jeti meshit pen medrese saldyrǵan Tana myrza Tilemisuly Kókpekti men Tarbaǵataı aýdanyna ortaq tulǵa desek artyq aıtpaspyz. Shamamen 1803-1868 jyldary ómir súrgen Tana myrza 1844 jyly Qunanbaımen bir ýaqytta bolys bolyp saılanǵan delinedi derekterde. Kókpektide meshit saldyrǵanda ashylý saltanatyna Qunanbaıdy shaqyrǵan, ákesimen birge bala Abaı da erip kelgeni týraly aıtylady. Qunanbaıdyń ákesi О́skenbaıdyń asyn basqarǵan úsh adamnyń biri de osy Tana myrza delinedi. Tana myrza jaıyndaǵy derekter A.Iаnýshkeevıch, G.Potanın, V.Maevskıı eńbekterinde de kezdesedi.

«Birjan-Sara» aıtysynda:

Sherýbaı, Tana menen Er Táýkebaı

Qaı qazaq sóz bastaǵan onan buryn, - degen jyr joldary da bar.

Tana myrza týraly nege táptishtep aıtyp otyrmyz? Búgin О́skemende ótken brıfıngte Kókpekti aýdanynyń ákimi Ashat Smaılov tarıhı tulǵany Kókpekti jerinde ulyqtaý sharalary bastalatynyn jetkizdi. «Tana myrza týraly derekter kóp. Ǵalymdar men tarıhshylar Reseıdiń arhıvterinen qanshama qujattar tapty. Bul kisi Kókpekti óńirinde ómir súrgen, elge bılik jasaǵan, aqylyn aıtqan, bir emes jeti meshit, medrese saldyrǵan úlken tulǵalardyń biri. Jaqynda Tana myrza aýylynda ózim de bolyp, saldyrǵan meshitteriniń ornyn kórip qaıttym. Tana myrza Reseıden saıahatshylar kelgende halqymyzdyń salt-dástúrin, ádet-ǵurpyn pash etip erekshe sán-saltanatpen qarsy alady eken. Tassaı aýylynyń ar jaǵynda Júzaǵash degen jer bar. Sol jerden at shaptyryp, Tolaǵaı baýraıynan kútip alady eken. Tana myrza esimin ulyqtaý jaıyn aýdandaǵy qoǵamdyq keńes músheleri de, aqsaqaldar da aıtyp júr. Rasynda, Tana myrzany ulyqtaıtyn kez jetti. Aýdan azamattary tarapynan «Tana myrzaǵa mektep atyn bersek» degen usynys ta tústi. Mektep saldyrǵan azamatqa nege mektep atyn bermeske? Sol mekteptiń aldyna qasqaıtyp tulǵanyń eskertkishin qoısa qandaı tamasha bolar edi. Máselen, kelesi jyly biz «Tolaǵaı» saıysyn ótkizer bolsaq, sol shara aıasynda Tana myrza zamanyndaǵydaı attardy Júzaǵashtan jiberip, Tolaǵaı baýraıynan kútip alýǵa ábden bolady dep oılaımyn» dedi aýdan ákimi.

О́SKEMEN  

Sońǵy jańalyqtar

Eń qysqa áńgime. Omarbek Nurdáýlet

Eń qysqa áńgime • Keshe

Kúlki kerýeni № 6

Rýhanııat • Keshe

Eń qysqa áńgime. Aıbek Erejep

Eń qysqa áńgime • Keshe

Eń qysqa áńgime. Islam Qabyluly    

Eń qysqa áńgime • Keshe

Eń qysqa áńgime. Ásel Asqarqyzy

Eń qysqa áńgime • Keshe

Eń qysqa áńgime. Maǵjan Qalymbekuly

Eń qysqa áńgime • Keshe

Eń qysqa áńgime. Edil Anyqbaı

Eń qysqa áńgime • Keshe

Eń qysqa áńgime. Saılaý Tóleý

Eń qysqa áńgime • Keshe

Eń qysqa áńgime. Erbol Boranshy

Eń qysqa áńgime • Keshe

Eń qysqa áńgime. Kúlaına Orazbekqyzy

Eń qysqa áńgime • Keshe

Eń qysqa áńgime. Qurmanǵazy Jumaǵul

Eń qysqa áńgime • Keshe

Eń qysqa áńgime. Qurmanjan Qasymjanuly

Eń qysqa áńgime • Keshe

Eń qysqa áńgime. Nurlan Qabdaı

Eń qysqa áńgime • Keshe

Dáýir belesiniń avtory

Ádebıet • Keshe

Minez jumbaqtyǵy

Ádebıet • Keshe

Áýezovtiń jalǵasy

Ádebıet • Keshe

Ǵasyr epopeıasy

Rýhanııat • Keshe

Til tirligi – tilge muqtajdyqta

Rýhanııat • Keshe

Talastan shyqqan dıplomat

Rýhanııat • Keshe

О́risi keń, óreli

Rýhanııat • Keshe

Hat qorjyn (22.10.2019)

Rýhanııat • Keshe

Uqsas jańalyqtar