Qoǵam • 09 Qazan, 2019

Halqyna súıengen bılik osal bolmaıdy

31 retkórsetildi

Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń Joldaýynda jarııalanǵan «Halyq únine qulaq asatyn memleket» – jańa ımperatıvi, bul óz azamattary­nyń barlyq suranystaryna shuǵyl jáne konstrýktıvti túrde jaýap qatatyn, mem­le­kettilikti tıimdi damytýdyń formýlasy. Joldaýdyń mazmuny Prezı­dent­­tiń elde bolyp jatqan úderisterden tolyqqandy habardar ekendigin kór­setip qana qoımaı, olardy sheshý jolynda naqty josparlarynyń bar eken­digin aıǵaq­tady. Prezıdenttiń saılaýaldy baǵdarlamasynan bastaý alǵan bul bas­tamalardy júzege asyrý saılaý ótisimen kóp keshikpeı qolǵa alynǵan bolatyn.

Sońǵy kezde, ártúrli memlekettik organdarda der kezinde sheshimin tappaǵan, nemese bıýrokratııalyq selqostyqtyń nátıjesinde qaraýsyz qalǵan halyqtyń shaǵymdary áleýmettik jelide qaptap ketkeni belgili. Ony bılik te, halyq ta bilip otyr. Osyndaı olqylyqtyń ornyn toltyrý úshin jáne azamattardyń ótinish-aryzdarynyń merziminde qaralyp, olar boıynsha naqty sheshimder qabyl­daý maqsatynda Prezıdent Ákimshi­ligi qu­ra­mynan arnaıy О́tinishterdi qaraý­dy baqylaý bólimi qurylyp, jumys isteýde. Bul álemdik tájirıbede bar úrdis. Atal­ǵan mekemeniń negizgi maqsaty – mem­lekettik organdarǵa túsken óti­nish­terdiń merziminde qaralyp, tıisti sheshim­derdiń qabyldanýyn qadaǵalaý, retteý. Árbir azamat óziniń ótinishine qatysty naqty sheshimdi merziminde alýy shart. Sonymen qatar atalǵan mekeme halyqtyń ótinishterin qarastyrý boıynsha zańnamany da jetildirýge muryndyq bolady degen senim bar.

Prezıdent halyq únine qulaq asatyn memleket úlgisin odan ári jalǵastyryp, qoǵamda qordalanǵan máselelerdiń túıinin tarqatatyn, halyqtyń ozyq ıdeıalary men usynystaryn bir arnaǵa toǵystyratyn Ulttyq qoǵamdyq senim keńesin qurdy. Keńes jumysynyń nátıjeli bolatynyna bılik te, halyq ta senimmen qarap otyr. О́ıtkeni qoǵamdaǵy qordalanǵan máseleni osy Keńeste jan-jaqty qarastyryp, ortaq sheshim qabyldap, memleketimizdi ári qaraı damytýǵa barlyǵymyzda múddelimiz. Búginde Keńestiń quramy jasaqtalyp, músheleri jumys toptaryna bólinip, alǵashqy basqosýy da ótti. Keńes músheleri halyqtyń usynystary men ótinishterin jınap, sonyń negizinde memlekettik organdar jumys júrgizýde.

Qazirgi kezde qazaqstandyq qoǵamnyń barlyq salasynda aqparattandyrý úderisi qarqyndy júrýde, onyń ishinde saıasat salasynda da jańa aqparattyq-kommýnıkatıvtik tehnologııalardy qoldana otyryp, memlekettik qyzmet pen ákimshilik-basqarý isterin álemdik standarttarǵa saı modernızasııalaýǵa memleket tarapynan barynsha kúsh salynyp jatyr. Bul baǵytta arnaıy «Sıfrly Qazaqstan» baǵdarlamasy qybyldandy. Baǵdarlama aıasynda josparlanǵan 120 is-shara basty bes baǵyt boıynsha júzege asyrylýda. Olar: «Ekonomıka salalaryn sıfrlandyrý», «Sıfrlyq memleketke kóshý», «Sıfrlyq Jibek jolyn iske asyrý», «Adamı kapıtaldy damytý», «Innovasııalyq ekojúıeni qurý». Baǵdarlama aıasyndaǵy sharalar nátıjesinde ekonomıka salalaryndaǵy eńbek kórsetkishteri ósiminen bólek, 2022 jylǵa deıin elektrondy saýda-sattyqty jalpy saýda-sattyq kóleminiń 2,6%-yna deıin ósirý, sıfrlandyrý arqasynda 300 000 jańa jumys oryndaryn ashý, ınternet jelisin paıdalanýshylar úlesin 82%-ǵa deıin, al halyqtyń sıfrlyq bilimdiligin 83%-ǵa arttyrý josparlanýda. Bul, ásirese, halqynyń jartysyna jýyǵy aýyldy jerde turatyn elimiz úshin asa mańyzdy másele. «Sıfrly Qazaqstan» adam ómiriniń barlyq salalaryn qamtı otyryp, memleketimizdiń árbir turǵynynyń ómir deńgeıin joǵarylatýdy kózdegendikten baǵdarlama paıdasyn halyq, kásipkerlik sýbektileri jáne memlekettik organdar kórmek.

Qazaqstannyń saıası jańǵyrýyn­da, bılik pen qoǵam dıalogyn damytý máselesinde asa mańyzdy faktorlar­dyń biri – elektrondy úkimetti júıeli túrde odan ári ilgeriletý. «Qazaqstan – 2050» Strategııasynda elektrondy úkimettiń qalyptasýy men damýyna negiz bolatyn aqparattyq ınfraqury­­lym­dy jetildirýge basymdyqtar berilgen. Búginde memlekettik qyzmet túrlerin kór­setýge arnalǵan portal jyldan-jyl­ǵa damyp, ondaǵy qyzmet túrleri de kóbeıip keledi. Qazirgi tańda kez kelgen aza­mat úıinen shyqpaı-aq memlekettik organ­darǵa ótinishin joldap, jaýap alyp, balabaqshaǵa nemese emhanaǵa tirkelip, qajetti anyqtamalarǵa onlaın arqyly qol jetkizip, jeńildikter alý úshin qujattaryn tirkeı alady. 2018 jyly elektrondy úkimet ınfraqurylymdary boıynsha azamattarǵa 40 mln-nan astam memlekettik qyzmet túrleri kórsetilgen. Al portal iske qosylǵannan beri kórsetilgen qyzmettiń kólemi 200 mln-nan asqan.

Álemdik tájirıbede «ashyq úkimet» túsinigi keńinen qalyptasqan. Ol qoǵam músheleri úshin statıstıkalyq málimetter men memlekettik aqparattyń ashyqtyǵy, bıýdjetterdi qalyptastyrý men bıýdjettik qarjynyń jumysalýyna qoǵamdyq baqylaý, halyqty túrli kókeıtesti máseleler boıynsha aqparattandyrý bolyp tabylady. Bizdiń bılik pen halyqtyń ınteraktıvti qarym-qatynas júıesi bul deńgeıge áli jete qoıǵan joq. Sol sebep­ti Prezıdent, azamattardyń ótinishteri­ne jedel jaýap qatatyn, pármendi qoǵam­dyq suhbat qalyptastyryp, bılik pen qoǵamnyń ózara tıimdi áreket etýleri úshin «halyq únine qulaq asatyn memleket» tujyrymdamasyn bekitip otyr. Bul baǵytta bılik barlyq arnalardy múmkindiginshe paıdalanýda. Elektrondy úkimetpen qatar, árbir memlekettik or­gan­nyń jeke saıty men onda birinshi bas­shynyń blogy, áleýmettik jelilerde mekemeler men olardyń basshylarynyń akkaýnttary qarqyndy ashylýda. Baı­qaǵany­myzdaı, keıbir máseleler osy jerden de óz sheshimin tabýda.

Memlekettik organ basshylarynyń blogtary men ınteraktıvti qyzmet túrleri elmen tyǵyz qarym-qatynas ornatý úshin ashylyp, halyqtyń muń-muqtajyn shuǵyl sheship, oǵan bılikti barynsha jaqyndatýǵa negizdelgen. Búginde bılik pen halyqtyń arasyndaǵy bul baılanys joly óz tıimdiligin kórsete bastaǵandaı. Jalpy, «ashyq úkimet» portalyndaǵy azamattardyń suraýlaryn saraptaıtyn bolsaq, olardyń jartysynan astamyn áleýmettik qamsyzdandyrý, bilim berý, densaýlyq saqtaý jáne quqyq qorǵaý organdaryna baǵyttalady eken. Bul baılanys arnasy júıeli túrde jumys istep turǵanymen, keıbir mınıstrlikter men ákimdikterdiń jaýaptarynda naqtylyq jetispeıdi nemese jaltarma jaýaptardy, basqa memlekettik organdarǵa silteý men jaýaptyń merzimin sozbaqtatýdy baıqaýǵa bolady. Sondaı-aq keıbir blogtardyń kópten beri jańartylmaı turǵanynda baıqap qaldyq.

Elde halyq pen bıliktiń arasyn jaqyndatatyn, azamattardyń aryz-ótinishterin memlekettik organdarǵa jetkizetin, bılikte atqarylyp jatqan jumystar jaıly qoǵamdy keńinen aqparatpen qamtamasyz etetin arnalardyń biri – Prezıdent janynan qurylǵan Ortalyq kommýnıkasııalar qyzmeti. Bul – memlekettik organdar men buqaralyq aqparat quraldarynyń aqparattyq saladaǵy qarym-qatynasyn baılanystyratyn memlekettik ınfokommýnıkasııalyq alań. Maqsaty – memlekettik organdar men qoǵamnyń ózara is-qımylynyń tıimdi tetigin qurý. Atalǵan mekemeniń eldiń barlyq aımaqtarynda fılıaldary jumys isteıdi. Ortalyq kommýnıkasııalar qyzmeti uıymdastyratyn brıfıngterge elimizdiń buqaralyq aqparat quraldarynyń ókilderi, táýelsiz jýrnalıster, qyzyǵýshylyq tanytqan kez kelgen azamat qatysyp, suraqtaryn qoıa alady. Sonymen qatar jýrnalısterdiń suraqtaryna jaýap berýden bas tartqan nemese merzimin keshiktirgen memlekettik organ qyzmetkerlerine otandyq zańnama boıynsha arnaıy jazalar qarastyrylǵan.

Memleket basshysy Q.Toqaev bılik pen halyq arasyn odan ári jaqyndatýǵa qatysty naqty usynystar jasap, ony jańa deńgeıge shyǵarýda. Jalpy, elimizde bılik pen qoǵamnyń arasyndaǵy baılanysty odan ári damytýǵa barlyq alǵysharttar qalyptasqan. Endigi maqsat – sol jumys istep turǵan júıeni jańa múmkindikterdi paıdalana otyryp, ony meılinshe tıimdi etý.

Memlekettik organdar óz qyzmetin sapaly jáne shuǵyl oryndaýǵa beıimdelýi tıis, al elimizdiń azamattary, ásirese shalǵaıda, aýyldy jerde turatyndar ózderine qajetti qyzmet túrleri men ótinishterin memlekettik organdarǵa jyldam jetkizip, tushymdy jaýap ala alýlary qajet. Biz tek sol kezde ǵana halyq únine qulaq astyn memleket tujyrymdamasyn tolyq iske asyra aldyq dep aıta alamyz.

 

Nurlan SEIDIN,

«Ǵylym ordasy» RMK bas dırektorynyń orynbasary, tarıh ǵylymdarynyń kandıdaty

 

Sońǵy jańalyqtar

Eń qysqa áńgime. Omarbek Nurdáýlet

Eń qysqa áńgime • Keshe

Kúlki kerýeni № 6

Rýhanııat • Keshe

Eń qysqa áńgime. Aıbek Erejep

Eń qysqa áńgime • Keshe

Eń qysqa áńgime. Islam Qabyluly    

Eń qysqa áńgime • Keshe

Eń qysqa áńgime. Ásel Asqarqyzy

Eń qysqa áńgime • Keshe

Eń qysqa áńgime. Maǵjan Qalymbekuly

Eń qysqa áńgime • Keshe

Eń qysqa áńgime. Edil Anyqbaı

Eń qysqa áńgime • Keshe

Eń qysqa áńgime. Saılaý Tóleý

Eń qysqa áńgime • Keshe

Eń qysqa áńgime. Erbol Boranshy

Eń qysqa áńgime • Keshe

Eń qysqa áńgime. Kúlaına Orazbekqyzy

Eń qysqa áńgime • Keshe

Eń qysqa áńgime. Qurmanǵazy Jumaǵul

Eń qysqa áńgime • Keshe

Eń qysqa áńgime. Qurmanjan Qasymjanuly

Eń qysqa áńgime • Keshe

Eń qysqa áńgime. Nurlan Qabdaı

Eń qysqa áńgime • Keshe

Dáýir belesiniń avtory

Ádebıet • Keshe

Minez jumbaqtyǵy

Ádebıet • Keshe

Áýezovtiń jalǵasy

Ádebıet • Keshe

Ǵasyr epopeıasy

Rýhanııat • Keshe

Til tirligi – tilge muqtajdyqta

Rýhanııat • Keshe

Talastan shyqqan dıplomat

Rýhanııat • Keshe

О́risi keń, óreli

Rýhanııat • Keshe

Hat qorjyn (22.10.2019)

Rýhanııat • Keshe

Uqsas jańalyqtar