Sport • 14 Qazan, 2019

Galbadrah bolmasa qaıter edik?!

1261 retkórsetildi

Osydan birer kún buryn «Egemen Qazaqstan» gaze­tinde (№195, 9 qa­zan, 2019 jyl) «Álemdik reı­tıngtiń úzdikter sa­natynda úsh óre­nimiz bar» atty kólemdi maqala ja­ryq kórdi. Ol jerde biz otandyq dzıýdonyń damý barysyn tilge tıek ete otyryp, qa­zirgi kezde erler saıysynda qaı memlekettiń kó­shi ilgeri eke­nine keńinen to­q­tal­dyq. Al búgingi áńgi­me­mizdiń ózegi – áıel­der dzıýdosy.

Birden aıta keteıik, Qazaqstanda áıelder dzıýdosynyń damý qarqyny tym baıaý. О́tkenge zer salsaq, burym­dylarymyz Olımpııa oıyndary tarıhynda nebári bir márte jáne álem chempıonattarynda eki ret qana jeńis tuǵyryna kóterildi. Bul júldelerdiń barlyǵy da jalǵyz Otgonseseg Galba­drahqa tıesili. 2015 jyly Qazaq eline Mońǵolııadan qonys aýdaryp kelgen qyz aınaldyrǵan tórt jyl aralyǵynda qomaqty tabys­tarǵa qol jetkizdi. Atap aıtsaq, Rıo Olım­pıadasy (2016 jyl) jáne Býda­pesht (2017 jyl) pen Bakýdegi (2018 jyl) dúnıejúzilik dodalarda qola medaldy oljalady. Odan bólek, Azııa chempıony (2016 jyl) atanyp, sol jarystyń kúmis júldesin (2017 jyl) moınyna ildi. Dúnıejúzilik Ýnı­versıada (2017 jyl) men Azııa oıyn­darynda (2018 jyl) úshinshi satyǵa taban tiredi. Osylaısha mońǵol qyzynyń arqasynda elimizdiń áıelder kúresi biraz eńse tiktep qalǵan edi.

Eń ókinishtisi, ózge jerlesterimizdiń Otgonseseg Galbadrahtyń jeńisti jo­lyn jalǵastyrýǵa kúsh-jigeri jet­peı júr. Qazirgi kezde álemdik reıtıngte «TOP-10» dzıýdoshynyń qata­ryna Qazaqstannan tek 27 jastaǵy Gal­badrahtyń ǵana enýi joǵaryda aıtylǵan sózimizdiń aıqyn dáleli. 48 kılo salmaq dárejesinde beldesip júrgen balýandar arasynda ol jetinshi orynda tur. Qorjynynda 4255 upaı bar. Eger aldaǵy eki-úsh jarysta tabysty óner kórsetetin bolsa, onda Otgonsesegtiń búgingi nátıjesin odan ári jaqsartyp, tipten úzdik úshtik­tiń qatarynan kórinýge de tamasha múm­kindigi bar.

Al Qazaqstan ulttyq qurama komandasy sapyndaǵy ózge qyzdardyń aıaqalysy jaıynda áńgime qozǵalsa, janarymyzben jer shuqıtyndaı jaǵ­daıdamyz. Máselen, Otgonseseg Galbadrahtan keıingi táýir nátıje Sevara Nyshanbaevaǵa tıesili. 57 kılo salmaqta kúsh synasatyn otandasymyz álemdik reıtıngte 35-oryndy ıelenýde. Bul, árıne kóńil kónshiterlikteı kórsetkish emes. Tizimge odan ári úńil­sek, Zarına Raıfovanyń (75 kılo) – 38, Gúljan Isanovanyń (+78 kılo) – 42 jáne Kamıla Berliqashtyń 45-orynda turǵanyn baıqaımyz. Odan keıingi balýandardyń esimderin ataýdyń da qajeti joq-aý. Olardyń kórsetkishteri tipten tómen.

Iá, dáp osy ógiz aıań júris, baıaý qar­qynmen alysqa barmaıtynymyz anyq. Kelesi jyly Tokıo Olımpıadasynda Qazaq eliniń namysyn jalǵyz ǵana Galbadrah qorǵaýy múmkin. Eger ózge qyzdarymyz joldamadan qaǵylyp, tórtjyldyqtyń basty dodasynan shet qalsa, tańdanatyn túgi joq. Sebebi búgingi tańda Qazaqstandaǵy áıelder dzıýdosynyń deńgeıi osyndaı.

Áıelder dzıýdosynyń damý qarqy­ny jaıynda aıtsaq, qazirgi kezde Fransııa qurama komandasynyń tórt birdeı múshesi álemdik reıtıngte jeke-dara kósh bastap tur. Olar – Aman­dın Bıýshar (52 kılo), Klarıss Agbenený (63 kılo), Marı-Iv Gaıe (70 kılo) jáne Madelına Malonga (78 kılo). Osy myqtylardyń arasyndaǵy eń ataqtysy – 25 qazanda 27 jasqa tolǵaly otyrǵan Agbenený. Ol – Rıo Olımpıadasynyń qola júldegeri, álemniń tórt dúrkin chempıony. Gaıe men Malonga bıylǵy dúnıejúzilik dodada dara shyqty. Bıýshar da «qara jaıaý» emes. Onyń álem birinshiliginde eki ret júldegerler sanatyna qosylyp, qart qurlyqtyń teńdessizi atanǵanyn jankúıerler jaqsy biledi. 

Asa jeńil salmaqtaǵy Darııa Bılo­dıdtiń teńdessiz óneri men orasan zor tabysyna tańdanbaý da, tamsanbaý da múmkin emes. Byltyr Bakýde bas júldeni oljalaǵan boıjetkenniń esimi eń jas álem chempıony retinde dzıýdo kúresi tarıhyna altyn áriptermen jazyldy. Ýkraına balýany bul belesti nebári 17 jasynda baǵyndyrdy. Bıy­l Bılodıd sol nátıjesin Tokıoda qaı­talady. Qarsy kelgenderdi alyp ta, shalyp ta jyǵyp, altyn tuǵyrdan qol bulǵady. Odan bólek, ol Eýropa chempıonaty men Eýropa oıyndarynda aldyna jan salmady. Qazirgi kezde Darııa óz salmaǵynda dara tur.

57 kılo salmaq dárejesinde 29 qa­zanda 24 jasqa tolǵaly otyrǵan kanadalyq Krısta Degýchıdiń qarqyny kúshti. Úıeńki japyraqtar eliniń ókili byltyrǵy álem chempıonatyndaǵy qo­la medalin bıyl altynǵa almas­tyr­­dy. Tokıodaǵy tartysta óz qar­sy­las­tarynyń barlyǵyn kúmánsiz utty. Al asa aýyr salmaqta Idalıs Ortıske teń keler eshkim joq. 30 jas­taǵy Kýbanyń maqtanyshy Olımpıada (1 altyn+1 kúmis+1 qola) men Panamerıka oıyn­darynda (3 altyn) úsh retten jáne álem chempıonatynda jeti márte (2 al­tyn+2kúmis+3 qola) jeńis tuǵyryna kóterildi. Sondaı-aq Ortıs 2007-2019 jyldar aralyǵynda qatarynan 14 jyl boıy Panamerıka birinshiliginde qarsylas shaq keltirgen joq.

Álemdik reıtıngte «TOP-10» dzıýdoshynyń qatarynda Kúnshyǵys eli ókilderiniń qarasy mol. Japonııanyń 15 sportshysy úzdikter sanatynda. Ekinshi orynda – Fransııa quramasy. Olardyń bes balýany sol belesten kórinýde. Úshinshi – altynshy oryndardy Brazılııa, Germanııa, Gollandııa jáne Kosovo komandalary ózara bó­lisýde. Sol elderdiń árqaısysynyń tórt-tórt balýany aldyńǵy lekte. Iá, alǵash atalǵan úsh memlekettiń osyndaı kórsetkishke qol jetkizýi zańdy. О́ıtkeni olarda myqty bapkerlik mektep te, jeńispen órilgen baı dástúr de bar. Al nebári 2 mıllıonǵa jeter-jetpes halqy bar, táýelsizdik alǵa­nyna 11 jyldan endi ǵana asqan sha­ǵyn ǵana Kosovo dzıýdoshylarynyń bú­gingi tańdaǵy tabysyna tańdanbaý múmkin emes.

Sondaı-aq Kanada, Ulybrıtanııa, Slovenııanyń – úsh, Ýkraına, Mońǵo­lııa, Reseı, Ispanııa, Izraıldiń – eki, Argentına, Qazaqstan, Serbııa, Bel­gııa, Shveısarııa, Majarstan, Aýs­trııa, Aýstralııa, Shvesııa, Pýerto-Rıko, Kýba, Chernogorııa, Ázerbaıjan, Belarýs jáne Ońtústik Koreıanyń bir balýanyn úzdik ondyqtyń qatarynan keziktirýge bolady.

Sońǵy jańalyqtar

Jańa úlgidegi kólikter

Qoǵam • Keshe

Oqyrmanmen oı bólisti

Rýhanııat • Keshe

Qııanatqa qarsy turǵan gazet

Rýhanııat • Keshe

Jemqorlyq jerge qaratady

Qoǵam • Keshe

«Bir synaǵan jamandy...»

Aımaqtar • Keshe

Erli-zaıyptylardyń erligi

Aımaqtar • Keshe

El ıgiligin eselegen jan

Rýhanııat • Keshe

Teńgeniń tegeýrini

Qarjy • Keshe

Senim kapıtaly

Ekonomıka • Keshe

Shymkenttiń úlgili otbasylary anyqtaldy

Aımaqtar • 14 Qarasha, 2019

Almatyda páter balldyq júıemen beriledi

Aımaqtar • 14 Qarasha, 2019

Uqsas jańalyqtar