Ádebıet • 22 Qazan, 2019

Dáýir belesiniń avtory

71 retkórsetildi

Qazaq ádebıetiniń kógine Muh­tar Áýezovtiń «Abaı joly» romanynan keıin iri shyǵarma qajet-aq bolatyn. Úzdik shy­ǵar­malar bolmady emes, bol­dy. Sábıt Muqanovtyń, Ǵabıt Músirepovtiń, Ǵabıden Mus­tafınniń romandary shyq­ty. Biraq bizdiń qazaq da­la­sy­nyń revolıýsııalyq ke­zeń­de aýqymdy, keń tynys­ty, «Ty­nyq donmen» qatar tu­ra­tyn úlken bir epopeıa qazaq áde­­bıetine qajet ekenin kóp oqyr­­man sezinip-aq júrdi. Sol shy­ǵar­ma aqyry dúnıege keldi. Onyń aty – «Qan men ter». «Qan men terdiń» aldynda Ábekeń ádebıettiń tabaldyryǵyn «tuńǵysh roman» degen janrmen attady. Ol – «Kýrlıandııa» («Kútken kún»). Kóz aldyńyzǵa elestetip kórińiz, on alty jasar bala maıdan dalasynda júr. Bozbalanyń qatqan jerden kózine jas alyp okop qazyp jatqanyn kórgen kekse jigit kelip okobyn qazyp beredi. Bul – tragedııa. Osy qanjylaý dáýirdi Ábekeń bastan keshti. Qıyn zamannyń nátıjesinde qalamger «Kýrlıandııa» romanyn jazyp, jazýshy degen úlken úıdiń tabaldyryǵyn iri janrmen attady. Úlken daıyndyqpen kelgen qazaq jazý­shysynyń bul shyǵarmasy ádebı ortada qozǵalys týdyrdy. «Qan men ter», «Sońǵy paryz» romandary qazaq ádebıe­tin­de dáýirlik, epohalyq beles boldy.

Ábekeńniń bir sóılem úshin ornynan tapjylmaı oty­ra­­tyn­ erekshe eńbekqor mi­nezi bar.­ Bárimizge: «Sender shyǵar­malaryń­dy aýdarǵanda mán berip qaramaı­syń­dar. Salaq­syńdar. Biz álem ádebıetine orys tili arqyly baratynymyzdy bilmeısińder. Ispan­dyq­tar, aǵyl­shyndar, fransýzdar bizdiń tildi meńgergen joq», dep ur­syp júretin. Qarymdy qalamgerdiń ustanatyn bir-aq prınsıpi bar: sapaly aýdarma. Bir mysal, Ábe­keń orys tiliniń bilgiri Iýrıı Kazakovtyń bosaǵanyn eki jyl kútti. Mundaı iske Ábekeńniń ǵana shydamy jetedi. Sóıtip Kazakovty Almatyǵa aldyryp, basy-qasynda bolyp, tipti Kazakovtyń jelkesinde turyp aýdartqan. Osyndaı tynym­syz­ eńbektiń arqasynda «Qan men terdiń» aýdarmasy óte jaqsy ja­sal­dy. Ol kisi «Qan men terdi» áli ja­­zyp jatyr. Maǵan on jetin­shi nus­qa­syn daıyndap jatqanyn aıtty.

«Sońǵy paryz» oqylýy óte aýyr shyǵarma. Orys ádebıe­tinde «Is­kýsstvo medlennogo chtenııa» degen uǵym bar. Asyqpaı oqý hám tú­si­nip oqý osy «Sońǵy paryzǵa» tán.

 Dýlat ISABEKOV,
jazýshy, Memlekettik syılyqtyń laýreaty

Sońǵy jańalyqtar

Elorda ortalyǵynda avtokólik órtendi

Qazaqstan • 15 Qarasha, 2019

MMA: Jastardyń Bahreınde baǵy jandy

Sport • 15 Qarasha, 2019

Baspasóz róli – basty másele

Ádebıet • 15 Qarasha, 2019

Elordada Farıza Ońǵarsynova kóshesi ashyldy

Qazaqstan • 15 Qarasha, 2019

Qazaqstanǵa sheteldik bankter keledi

Ekonomıka • 15 Qarasha, 2019

Qostanaı fılarmonııasyna 75 jyl toldy

Rýhanııat • 15 Qarasha, 2019

Jańa úlgidegi kólikter

Qoǵam • 15 Qarasha, 2019

Balýandar Tarazda beldesedi

Kúres • 15 Qarasha, 2019

Grand Slam jarysynda beldesedi

Sport • 15 Qarasha, 2019

Meksıkalyqtyń qarsylasy atanýy múmkin

Kásipqoı boks • 15 Qarasha, 2019

О́zbek etnosynyń mádenı kúni atalyp ótti

Aımaqtar • 15 Qarasha, 2019

Qazaqstannyń 700 ártisi Reseıge estafeta joldady

Rýhanııat • 15 Qarasha, 2019

Uqsas jańalyqtar