Qoǵam • 31 Qazan, 2019

Endigi daý benzınnen shyqpasyn...

254 retkórsetildi

Sońǵy ýaqytta janarmaı baǵasyna qatysty másele Ener­getıka mınıstrligi men Ulttyq ekonomıka mınıstrliginiń arasynda kókparǵa aınalyp ketkendeı. 22 qazan kúni Energetıka mınıstri Qanat Bozymbaev jyl aıaǵyna deıin benzınniń aksız baǵasynyń kóterilmeıtinin aıtty. Al budan sál buryn Ulttyq ekonomıka mınıstri Rýslan Dálenov ony kóterý týraly másele qarastyrylyp jatqanyn habarlaǵan-dy.

Qazirgi tańda elimizdegi janarmaı quıý beketterindegi bólshek saýda baǵasynyń Re­seı­degiden aıyrmashylyǵy shamamen 100 teńgeni quraıdy, al Qyr­ǵyzstanda bir lıtr benzın  70-80 teńge. Benzınge jáne dızel oty­nyna aksızdi arttyrý týraly qaýly jobasy Open NPA portalynda qoǵamdyq talqylaýǵa shyǵarylǵan edi. «Zaýyt úshin aksızderdiń qosymsha ósýi munaı ónimderin eksporttaýshylar men jer qoınaýyn paıdalanýshylar úshin aıtarlyqtaı qarjylyq aýyrtpalyq bolady», delingen qujatta. 

Ulttyq ekonomıka mınıs­tr­liginiń habarlaýynsha, shekara­las aımaqtarda reseılikter Qa­zaq­standa arzan benzındi arzan baǵamen quıady, bul Reseı ekono­mıkasyn sýbsıdııalaýdyń bir túri bolyp tabylady. «Onyń ornyna Reseı  bizge ne beredi?»  degen saýaldyń jaýaby bizdiń Úkimetti shyndap oılandyratyn kez endi keldi. Sebebi sarapshylar «EAEO-daǵy elimizdiń upaıyn bir túgendesek, benzın arqyly tú­gendeı alamyz» degen súıinshi habardy el-jurtqa taratyp jibe­rýge asyǵyp otyr.   

Alda EAEO naryǵynda ja­nar-jaǵarmaı sektorynyń ortaq naryǵyn kóterý máselesi kún tár­ti­bine shyǵatyn ýaqyt kele jatyr.

«Baǵany kóterý arqyly ishki naryqty benzınmen, óz kúshimizben qamta­masyz ete alamyz ba?»  degen saýal Úkimettiń ekonomıkalyq blogynyń tún uıqysyn tórt bólip júrgeni baıqalady. Se­bebi sarapshylar Qazaqstan qaı baǵytqa basymdyq berýi ke­rek­tigin qazirdiń ózinde ashyq aıta bastady: birinshisi – EAEO arqyly reseılik naryqty jaýlaý; ekinshisi – Eýropa el­deriniń naryǵyn betke alý.   

Sarapshy Andreı Chebo­tarev bizge Ulttyq ekonomıka mınıstri Rýslan Dálenovtiń aıtqandaryna qatysty kózqa­rasyn bildirgen edi. Onyń aı­týyn­sha, benzın baǵasyn Re­seıdegi kórsetkishpen teńestirý ben­zın kontrabandasy nemese basqa da biz bilmeıtin kóleń­keli qubylystardyń aldyn alý neǵaıbyl. Baǵany 10 teńgege kó­te­­rý de­genimiz 6,5 paıyzǵa qym­­­bat­ta­­týmen birdeı. Biz osy nus­qa­­ny tańdap alǵan kúnniń ózinde ben­zı­ni­mizdiń Reseı aýyp ketýi­niń aldyn ala almaıdy eken­biz. Se­bebi Reseıde 92 markaly benzın 41,6 rýbl, bul biz­diń teńgemen eseptegende 254 teńge.

«Bul baǵa qazirgi qolda­nystaǵy baǵamen salystyrǵanda 67 paıyzǵa kóp aqsha. Dál osy formýlada teńestirý úshin biz aksız baǵasyn 2,5 paıyzǵa emes, 13 ese kóterýimiz kerek» deıdi A.Chebotarev.

Sarapshylar osy rette benzın aksııa­sy baǵasyna qatysty másele Úkimetti tyǵyryqqa tirep otyrǵanyn ashyq aıtyp otyr. Basqasha aıtsaq, Reseıge bursaq – arba synady, Eýropaǵa tartsaq – ógiz óledi.

Salystyra ketý úshin aıtsaq, Germanııada AI-95 markili 1 lıtr benzın – 1,3 eýro, al Ispanııada – 1, 59 eýro. Teńgemen eseptegendegi ortasha baǵa 617-700 teńgeniń aınalasy. «Álemdik naryqta 95 markili benzınniń ortasha baǵasy 429 teńge. Demek, qazaqstandyq benzınniń eń arzan baǵaǵa satylyp jatqanyna eshkimniń kúmáni joq. Sol sebepti baǵany Reseımen nemese Eýropamen teńestirýge emes, onyń sapasyn kóterýge basymdyq bergen durys», deıdi Andreı Chebotarev.

Sarapshylar bizdiń eldegi benzın baǵasy shekaralar men keden beketterinde alypsatarlyqty órshitedi dep sanaıdy. Benzın tapshylyǵyn bastan ótkergen ótken jyly osyndaı qubylys baıqalǵan-dy. Benzın óndiriý kólemi qazir 2018 jylmen salystyrǵanda 12,9 paıyzǵa, jaǵarmaı shyǵarý 8,8 paıyzǵa artypty. Qazaqstanda óndirilgen ben­zınniń 40 paıyzǵa jýyǵy Pavlodar zaýytynan shyǵady. 2020 jyldyń sońyna qaraı Batys Qazaqstan oblysynda munaıdy tereńdetip óńdeıtin shaǵyn zaýyt iske qosylady. Túrkistan oblysynda da sondaı zaýyt qurylysynyń 30 pa­ıyzy aıaqtalyp qaldy. Mundaı jaǵdaıda benzın aksııasy baǵasyn 2,5 ese kóterý táýekeli joǵary sheshim eken.

Baǵany 10 teńgege, ıaǵnı 6,5 paıyzǵa qymbattatý elimizdegi barlyq pozısııa­da baǵany 6,5 paıyzǵa qymbattatyp jiberedi dep sanaıdy sarapshy A.Chebotarev. «6,5 paıyz ınflıasııa baǵaǵa áser etedi. Mınıstrlik benzın baǵasyn birden emes, baıaý ósirýge basymdyq bergeni durys shyǵar. Sonymen birge kólikke salynatyn salyq kólemin belgilegen kezde benzın baǵasyn da birge qarastyrǵan durys. Bizge qazir eń durysy jáne ońtaılysy Reseı baǵytyna basymdyq berý. Sebebi eýropalyq standarttarǵa qarap boı túzeı­tin deńgeıge jetken joqpyz» deıdi ol.

Mundaı pikirdi ekinshi sarapshy Sergeı Tıhonov ta da qoldaıdy. Sebebi Qazaqstan bıýdjetiniń qaltasy eýropalyq baǵany kótermeıdi. Eger bul sheshim basym daýyspen qabyldanyp ketse, kúni erteń benzın ındýstrııasy memleketke alaqan jaıyp, sýbsıdııa surap shyǵa keledi. Biz munaı-gaz salasy ókilderiniń tábetin qarapaıym halyqtyń qaltasyn qaǵý arqyly qanaǵattandyrýǵa jol bermeýimiz kerek. «Men benzın aksızi baǵasyn 6-10 paıyzǵa kóterýden ózge jol kórip turǵan joqpyn. Munyń ózi osy salanyń ınvestısııalyq tartym­dylyǵyna oń áser ete alady. Ishtegi baǵa Reseıge ja­qyn­dasa, qazaq benzıni syrt elge aýyp ketpeıdi» deıdi S.Tıhonov.

Osy tusta sarapshylar ishki naryqta benzın aksıziniń baǵasyn kóterýden basqa joldardy qarastyrý kerek ekenin kópten aıtyp júr. Qazir kórshi eldermen baǵa aıyrmashylyǵy 100 teńgeniń aınalysynda. 2025 jylǵa qaraı EAEO-da munaı ónimderine qatysty ortaq baǵa qalyptasqan kezde jaǵdaı múldem ýshyǵyp ketýi múmkin. Mundaı jaǵdaıda kedendik shekaralar benzındi ary-beri ótkizýge eshqandaı kedergi keltire almaıdy.

«Úkimet benzın baǵasyna qatysty sheshimdi qaı ýaqytta qabyldaıtyny belgisiz. Biraq bıylǵy 1 jeltoqsanda qabyldamaıtyny anyq. Jańa aıtyp ketkenimdeı, eń durysy – birtindep ósirý. Sol kezde halyq jańa baǵaǵa psıhologııalyq jaǵynan da daıyn bolady. Sol sebepti baǵany ósirýge qatysty sheshim qabyldaǵan kezde halyqty ashýlandyryp almaıtyn múmkindikterdiń bárin qarastyrǵan durys» deıdi S.Tıhonov.

Sóz basynda aıtyp ótkenimizdeı, EAEO naryǵyndaǵy munaı ónimderiniń ortaq naryǵyn qalyptastyrý týraly kelisimniń kúshine enýine 5 jylǵa jetpeıtin ýaqyt qaldy. 2025 jyldan bastap benzın máselesinde ortaq zańmen ómir súretin bolamyz. Oǵan deıin Úkimettiń ekonomıkalyq blogy ógizdi de óltirmeıtin, arbany da syndyrmaıtyn ońtaıly sheshim qabyldaǵany durys. Áıtpese EAEO-nyń munaı ónimderi naryǵynda qazannyń túbin jalap qalýymyz ábden múmkin.

 

ALMATY

 

Sońǵy jańalyqtar

Ulylar murasy – urpaqqa ónege

Aımaqtar • Búgin, 06:42

«Atyńnan aınalaıyn, Áýlıe ata»

Rýhanııat • Búgin, 06:40

Paralımpıadalyq nysandy aralady

Úkimet • Búgin, 06:24

El ardaǵy – elý esim

Qoǵam • Búgin, 06:20

On aıdaǵy ornyqty damý

Ekonomıka • Búgin, 06:17

Strategııalyq yqpaldastyq artady

Parlament • Búgin, 06:09

Mıssııa basshysymen kezdesti

Úkimet • Búgin, 06:08

Kúlki kerýeni № 14

Rýhanııat • Keshe

176 keli qyzylbalyqpen ustaldy

Aımaqtar • Keshe

6 myń shaqyrym jol aqyly bolady

Ekonomıka • Keshe

Arnaıy ekonomıkalyq aımaq

Ekonomıka • Keshe

Qaharmanǵa qurmet

Rýhanııat • Keshe

Maqsaty bıik «Mámile»

Aımaqtar • Keshe

JITS-ke qarsy is-sharalar ótedi

Medısına • Keshe

Talanttar tálimgeri

Rýhanııat • Keshe

Aqyn jáne onyń mýzasy

Rýhanııat • Keshe

Aýadan qarmaǵan aıyppul

Aımaqtar • Keshe

Sholohovqa aq bota syılaǵan

Aımaqtar • Keshe

Úrkimbaev úılesimi

Aımaqtar • Keshe

Uqsas jańalyqtar