Qazaqstan • 05 Qarasha, 2019

Meniń Almatym

25 retkórsetildi

Jazýshy Ernest Hemıngýeı álemniń áıgili shaharlarynyń biri Parıj týraly tebirene aıta kelip: «Eger sizge áldebir sátti taǵdyr buıyryp, Parıjde jalqy sát bolsyn, ómir súrgen bolsańyz, onda siz qaıda barsańyz da, qaıda júrseńiz de Parıj sizdiń ǵumyryńyzdyń sońyna deıin sizben birge bolady, óıtkeni Parıj – bul árqashan sizben birge bolatyn mereke» degeni bar.

Osy tirkes jaıly oılanǵanda únemi bizdiń kóz aldymyzǵa arý shahar – Almaty oralady. Sol sátte-aq júregińdi Kók­tó­be­niń jyp-jyly jazǵy samaly sıpaǵandaı boıyńdy sıqyrly áýen bıleıdi. Kenet Esentaı ózeni­niń erke syńǵyry janyńdy ter­bep, beısana tátti muńnyń tut­qynyna aınala beresiń. Syr­shyl shaıyrlar jyrlaǵandaı «Se­zim shirkin aq jańbyrǵa uqsaı­dy, Almatyda jańa ja­ýyp ba­sylǵan» dep baıaý ándetip ketke­nińdi ańdamaı da qalasyń. Bul seniń júregińdegi Almaty eke­nin álbette, túsinesiń. Sosyn rııa­syz jymııasyń.

Almaty – Alashqa qaıyrly astana bolǵan, eldigimiz ben ege­men­digimizdiń aq besigindeı arý sha­har der edik. Ár qazaqtyń júre­ginde óziniń Almatysy bar. Alma­ty – birimiz úshin altyn zerli kóne qamal shyǵar, birimiz úshin alma jupary ańqyǵan aspaly baq bolýy múmkin, al endi biri­miz úshin myńdaǵan jyldar boıy Alash balasy ańsap kútken asyl azattyǵymyzdyń besigi bolyp terbelgen myń boıaýly megapolıs.

Qazaq tarıhy ár kezeńde óziniń qıly taǵdyryn Almatymen ushtastyryp keledi. Kóne kenttiń irgesinen tabylǵan Altyn kıimdi hanzadadan bastalǵan ejelgi tarıh eldigimizdiń berik tuǵyryna aınalǵan Almatynyń tamyryn tipti tereńge boılatty. Altyn Adam – sheji­reli Almatynyń dúnıe júzine tanymal brendi. Altyn Adam – Almatynyń tarıhı sımvoly, Táýelsizdik alańynyń uly saqshysy!

Almaty sonaý seksen altynyń yzǵar­ly jeltoqsanynda ózin batyr Qaırat, sulý Lázzat bolyp qorǵaǵan sherli shahar. Almatynyń Táýelsizdik alańyna ár Alash balasy esepsiz qaryzdar.

Álbette, Almaty – aqyndardyń qalasy. Zamanynda Sáken Seıfýllınder irgetasyn qalap, uly Muqańdar men Ǵabeńder kemeline keltirgen Jazýshylar odaǵy Almatynyń birden-bir brendi der edik. Almaty – rýh generatory, sezim mýzeıi. Qazaq qalamgerleri jazǵan ár shyǵarmada Almatynyń zor úlesi turatyndaı.

Almaty sondaı-aq – qalamy shabyt, qadamy shabys tilep turatyn jýr­na­lısterdiń sándi ordasy. Bir ǵana «Alma­tydan sóılep turmyz!» degen asqaq sóz qanshama urpaqtyń jadynda jańǵyryp keldi. Almaty – uly murattar men bıik maqsattarǵa baspaldaq beket retinde budan ári de jasap, jańara berýi kerek.

Almaty – eń bastysy Alash balasy ańsap jetken azattyqqa qol jetkizgende baıraǵymyzdy kóterip, baıtaǵymyzdy bekitken qasıetti astanamyz retinde baǵaly! Muny Tuńǵysh Prezıdent – Elba­sy óziniń ár sózinde únemi zor mahabbatpen, úlken jaýapkershilikpen aıtyp otyrady.

Almaty tórinde rýhymyz túlep, ulttyq sanamyz saltanat qurdy. Almaty kóshelerinde uly qolbasshymyz Abylaı han, uly hakimimiz Abaıdan bastap el tarıhyna esepsiz eńbek sińirgen dańqty tulǵalardyń eskertkishteri alǵash boı kótergeni de tyń tarıhtyń jańa paraqtary sııaqty.

Jalpy, Almatynyń sımvoly – árıne, Almaty aporty. Muny eshkim joqqa shyǵara qoımas. Iisi jupar, dámi sheker, túsi nart qyzyl jemiste Almatynyń búkil jumbaǵy jasyrynyp turǵandaı seziledi. Elbasy «Uly dalanyń jeti qyry» maqalasynda Almaty aporttyń Otany ekenin jáne onyń Alataýdyń baýraıynda ósetinin maqtanyshpen aıtqanda álem nazary Almatyǵa taǵy bir márte jalt qaraǵandaı boldy!

Belgili ǵalym Berrı Djýnıper «Almalar tarıhy» atty kitabynda, al uly­brıtanııalyq jazýshy Krıstofer Robbıns «Qazaqstan – alma men qyzǵal­daqtyń Otany» atty kitabynda almanyń Otany Qazaqstan ekenin atap kórsetkende biz Almaty fenomenine jańa kózqaraspen qaıta úńilý keregin túsindik.

Myńjyldyq tarıhy bar megapolıstiń búgingi kelbeti tipti ózgeshe. Tabıǵaty ásem, tarıhy tereń rýhanı elordamyzdy ár qazaq kóziniń qarashyǵyndaı qorǵap júrýi shart. Búginde eki mıllıonnan astam halyq turatyn baı shahar keıde Qazaqstannyń ǵana emes, álemniń kishi maketindeı elesteıdi. Almaty elimizdiń rýhanı berik dińgegi ekenin moıyndaýymyz kerek. Almaty – memlekettiń saıası da, ekonomıkalyq ta bıik kórsetkishi.

Keıde ár qala óziniń janyn sol qalaǵa ǵana tán erekshe belgilerde saqtaıtyndaı kórinedi. Almaty birde óziniń janyn asqaq Alataýdyń bıik shyńdaryna, endi birde Kóktóbe men Shymbulaqtyń shyrshaly kelbetine, ıa bolmasa Jetisýdan órilip aqqan asaý ózenderge jasyrǵandaı bolady. Keıde ǵımarattary kókpen talasqan, qart shyńdardy bókterleı boı kótergen bul shaharda júrekteri syrshyl sezimge toly adamdar ǵana súretindeı kóresiń. Qyzyq. Bıik qala turǵyndarynyń da talǵamy bıik, rýhtary órshil bolyp turǵandaı seziledi.

Biz bunyń bárin nege aıtyp otyrmyz. Bas basylym búginnen bastap arý shahar jaıly arnaıy bet shyǵarýdy josparlap otyr. Osy joba arqyly Almatynyń ár qubylysyn jan-jaqty ashýǵa tyrysqymyz keledi. Almatynyń ishki ómiri men júıeli jumystaryna keńinen toqtalýǵa bul joba úlken platforma sııaqty.

Ár qazaq óz Almatysyn jyrlap ótýi kerek der edik. Almaty – Alashtyń ekinshi aty, ekinshi tynysy, eldiń eń iri megapolısi retinde máńgilikke asqaqtaı bermek.

 

Sońǵy jańalyqtar

Altyn ordanyń aq tańy

Rýhanııat • Keshe

Qobyz bizge qaı dáýirden jetken?

Rýhanııat • Keshe

Almatyda kitap kórmesi ashyldy

Rýhanııat • Keshe

Kúlki kerýeni № 23

Rýhanııat • Keshe

Jańǵyrǵan Jambyl óńiri

Aımaqtar • Keshe

Baǵa QR kodtar arqyly beriledi

Medısına • Keshe

Rýhanı ráýishtegi tartý

Aımaqtar • Keshe

Turar taǵdyrynyń taǵylymy mol

Rýhanııat • Keshe

Orynbor jáne qazaq zııalylary

Rýhanııat • Keshe

El erteńi – jalyndy jastar

Prezıdent • Keshe

Uqsas jańalyqtar