Álem • 05 Qarasha, 2019

Ispanııada saılaýaldy úgit-nasıhat jumystary bastaldy

11 retkórsetildi

Ispanııadaǵy parlamenttik saılaýǵa sanaýly kún qaldy. Sáıkesinshe ótken jumada saılaýaldy úgit-nasıhat jumystary bastaldy. Ispanııalyqtar óz tańdaýlaryn 10 qarashada jasaıdy.

Eldegi eleýli saıası toptar alǵashqy kezdesýlerin ótkizip úlgerdi. Úkimet basyndaǵy Pedro Sanchestiń sosıalıs­ter partııasy úgit-nasıhat jumys­taryn memlekettiń ońtústigindegi Sevılıa­dan bastady. Sosıalısterdiń basty qarsylasy sanalatyn Pablo Kasada basqarǵan Ulttyq konservatorlar partııasy da saılaýaldy úgit-nasıhat ju­mystaryna kirisip ketti. Bul joly korol VI Fılıpp memleket premer-mınıstrine úmitker usynbady. Onyń aıtýynsha, eldegi saıası partııa kóshbasshylary úkimet basshysyna laıyq ekenin dáleldeı almaǵan, oǵan qosa halyqtyń da qoldaýy az bolypty. Ispanııa parlamentiniń taǵdyry endigi saılaýda sheshilmek.

Bul – Ispanııa úshin sońǵy tórt jyldaǵy tórtinshi parlamenttik saı­laý. Kezekten tys saılaýlarǵa kon­gresmenderdiń bir sheshimge kele al­maýy men koalısııa jónindegi sátsiz keli­simderi sebep boldy. Úkimetti ýaqytsha bas­qaryp otyrǵan Pedro Sanches bul jaǵ­daı­ǵa eldegi popýlısterdiń Podemos toby men oppozısııany kinálaıdy.

Keshe eldegi áleýmettik zertteý­lermen aınalysatyn sarapshylar aldyn ala júrgizgen saýaldama nátı­jesi­men bólisip úlgerdi. Kóp­shiliktiń kózqarasyna qarasaq, bul joly da Sosıalıstik-jumysshy par­tııa­synyń mereıi ústem. Degenmen saı­laýǵa tús­ken partııalar jeńis emes, ońdy nátı­jege talasatynyn aıtyp jatyr. Saýal­da­maǵa sáıkes, konservatorlar bul saılaýda ekinshi bolady deıdi.

10 qarashada Ispanııanyń 350 oryndyq parlamenti qalaı ózgeretini belgili bolady. Buǵan deıingi nátıjege kóz salsaq, sáýirdegi parlamenttik saılaýda eldiń sosıalıstik-jumysshy partııasy basym kópshiliktiń daýysymen jeńiske jetken edi. Osylaısha sosıalıster partııasy 350 oryndyq depýtattar kongresinde 123 mandatqa ıe boldy. Sonymen qatar sáýirdegi saılaýda VOX ońshyldar partııasynyń parlamentte 24 orynǵa qol jetkizýi ıspanııalyqtardyń kópshiligi úshin kútpegen oqıǵa boldy.

Tarıhqa nazar salsaq, Ispanııa qoǵamy 1930-jyldardan beri oń­shyl jáne solshyl qanatqa bóline bastady. Eldegi ońshyldar sanatynda Ispanııanyń halyqtyq partııasy, «Azamattar» jáne VOX ulttyq partııasy bar. Al solshyldar qataryn­da kóp daýysqa ıe bolǵan Sosıalıs­tik partııadan bólek, Katalonııanyń respýblıkalyq partııasy, Podemos jáne VOX partııalary bar. Sońǵy parlamenttik saılaýǵa túsken 13 par­tııanyń salmaǵyn sandarmen saraptaıtyn bolsaq, Sosıalıstik-jumysshy par­tııa­sy 123 mandatqa ıe bolyp, ózge­lerden ozyp shyqty. Al 66 mandatqa qol jetkizgen Ispanııa halyqtyq partııasy ekinshi orynda. «Azamattar» partııa­sy 57 depýtattyq orynmen alǵashqy úzdikti túıindedi. Parlamenttegi 42 oryndy Podemos ıelendi. 123 oryndy ıelený de el sosıalısterine bılikti túgeldeı qolǵa alýǵa múmkindik bermedi. Depýtattardyń biraýyzdan sheshimge kele almaýy halyqty taǵy bir ret saılaý ýchaskelerine jınaýǵa alyp keldi.

Sarapshylar úkimetti ýaqytsha qolǵa alǵanyna da, ótken saılaýdaǵy úzdik nátıjesine de qaramastan, Pedro Sanches úkimet basynda qalatynyna kúmánmen qaraıdy. О́ıtkeni mınıstr­ler kabınetiniń ýaqytsha basshysy Katalonııadaǵy shıeleniske ońtaıly sheshim usyna almaǵan. Oqıǵa oryndaryn aralap, zardap shekkenderdiń kóńilin suraýmen ǵana shektelgen saıasatkerdi halyq Katalonııa avtonomııasynyń basshysy Kım Torramen kezdespedi dep jazǵyrýda. Sondyqtan bul aımaqtyń tańdaýy basqaǵa túsýi ábden múmkin.

 Memlekette sheshilmegen másele­niń sany kóp. Eń negizgisi Katalo­nııa­nyń táýelsizdigi desek, odan kem túspeıtin memleket konstıtýsııasyn ózgertý usynystary da el ishindegi turaqsyzdyqqa sebep. Bul saılaýdyń sońy da naqty sheshimmen aıaqta­lary anyq emes. О́ıtkeni Madrıd pen Bar­selona arasynda túıinin tappaǵan tek geosaıası ǵana emes, ekonomıkalyq, qarjy, mádenı, tipti lıngvıstıkalyq  máseleler de bar. Al Ispanııa aqparat quraldarynyń habarlaryna sensek, tartysqa túsken partııa basshylary usynǵan baǵdarlamalarynyń jartysyn da oryndap úlgermegen. Halyqtyń da kóńilinen shyǵý qıyn bolsa kerek, partııa kóshbasshysy mádenı ne tarıhı máselelerdi qolǵa alsa, Katalonııa táýelsizdigi sııaqty ózekti máseleden jaltardy dep aıyptaıdy. Sonymen, 10 qarasha tek Ispanııa úshin emes, tutas Eýropalyq Odaq, tipti álem úshin de mańyzdy bolmaq.

Sońǵy jańalyqtar

Úmitińdi úzbe, úlesker...

Qoǵam • Búgin, 06:51

Ulylar murasy – urpaqqa ónege

Aımaqtar • Búgin, 06:42

«Atyńnan aınalaıyn, Áýlıe ata»

Rýhanııat • Búgin, 06:40

Paralımpıadalyq nysandy aralady

Úkimet • Búgin, 06:24

El ardaǵy – elý esim

Qoǵam • Búgin, 06:20

On aıdaǵy ornyqty damý

Ekonomıka • Búgin, 06:17

Strategııalyq yqpaldastyq artady

Parlament • Búgin, 06:09

Mıssııa basshysymen kezdesti

Úkimet • Búgin, 06:08

Kúlki kerýeni № 14

Rýhanııat • Keshe

176 keli qyzylbalyqpen ustaldy

Aımaqtar • Keshe

6 myń shaqyrym jol aqyly bolady

Ekonomıka • Keshe

Arnaıy ekonomıkalyq aımaq

Ekonomıka • Keshe

Qaharmanǵa qurmet

Rýhanııat • Keshe

Maqsaty bıik «Mámile»

Aımaqtar • Keshe

JITS-ke qarsy is-sharalar ótedi

Medısına • Keshe

Talanttar tálimgeri

Rýhanııat • Keshe

Aqyn jáne onyń mýzasy

Rýhanııat • Keshe

Aýadan qarmaǵan aıyppul

Aımaqtar • Keshe

Sholohovqa aq bota syılaǵan

Aımaqtar • Keshe

Uqsas jańalyqtar