Rýhanııat • 07 Qarasha, 2019

Rýhanı tutastyqqa arnalǵan jıyn

28 retkórsetildi

Elordada Qazaqstan dintanýshylarynyń toǵyzynshy forýmy ótti. Alqaly jıynǵa Aqparat jáne qoǵamdyq damý mınıstri Dáýren Abaev, basqa aımaqtardaǵy din salasyndaǵy jergilikti atqarýshy organdardyń ókilderi, dintanýshylar men teologtar, joǵary oqý oryndary dintaný fakýltetteriniń oqytýshylary men stýdentteri qatysty.

Dáýren Abaevtyń aıtýynsha, dintanýshylar forýmy memlekettik-konfessııalyq qaty­nastardyń ózekti máse­le­lerin tal­qylaıtyn yqpaldy dıalog alańyna aınalǵan.

«Bul sharaǵa otandyq ǵy­­lymı-sarapshylar qa­ýym­das­tyǵy, úkimettik emes uıym­dardyń jáne dinı birlestik ókil­deriniń jyl saıyn belsendi qaty­sýy izgi dástúrge aınalyp keledi. Búgingi forýmda talqy­la­natyn taqyryptar da, sizderdiń pikirlerińiz de óte mańyzdy. О́ıtkeni bul jıyn eń aldymen, azamattyq qoǵamnyń dinı ekstremızm men terrorızmge qarsy jumystarynyń rólin nyǵaıtýǵa baǵyttalǵan», dedi mınıstr.

Sonymen qatar mınıstr óz baıandamasynda destrýktıvti dinı aǵymdardyń jaqtaýshylary azaıyp kele jatqanyn aıtty. Bul úkimettik emes uıymdar jáne ońaltý ortalyqtarymen yntymaqtastyqtyń nátıjesi ekenin atap ótti.

Mınıstrliktiń aqparatyna súıensek, búgingi tańda respýblıkamyzda din salasynda 7 myńnan astam maman jumys isteıdi. Olar negizinen aqparattyq túsin­dirý jumystaryn júrgizý, des­trýktıvti ıdeıalardy ustanatyn azamattardy ońaltý jáne dinı ekstremızmge qarsy nasıhatpen aı­nalysady. «Sońǵy 3 jylda 78 myńǵa tarta ártúrli shara ótki­zildi. Alaıda, aldaǵy ýaqytta bul jumysty budan da belsendi júr­gizý kerek. Jalpy, aldyn alý sharalaryn qysqartyp, táýekel tobyndaǵylarmen jumysty kúsheıt­ken abzal», dedi Dáýren Abaev. Mı­nıstrdiń ataǵan táýe­kel to­byna jumyssyzdar, ózin ózi ju­myspen qamtıtyn azamat­tar, stýdentter men maýsym­dyq jumys isteıtin jumys­shylar enedi.

Odan keıin mınıstr jyl basynan beri ınternet-alańda 25 myńǵa tarta zańǵa qaıshy ma­terıal joıylǵanyn habar­lady. «Terrorızm men dinı eks­tre­mızm ıdeologııasy nasıhat­talǵan 13 myń materıalǵa shek­teý qoıyldy. Alaıda, bul baǵyt­taǵy jumysty áli de jetil­dirý kerek. Qarsy nasıhat bo­ıyn­sha áleýmettik jelidegi qolǵa alyn­ǵan sharalar álsiz. Jarııalanǵan ma­terıaldyń formatyn qaıta qarap, sapaǵa mán berý kerek», dedi ol.

Jıynda sóz alǵan Ult­tyq qaýipsizdik komıteti Terro­rızmge qarsy ortalyq basty­ǵy­nyń orynbasary Sergeı Shveı­kınniń aıtýynsha, Qazaq­standa destrýktıvti aǵymdy usta­na­tyndardyń sany 20 myńnan asady. Sonymen qatar ol HHI ǵasyrdyń basynan bastap álem­de 72 myńnan astam terakt tir­kelgenin, onyń saldarynan 170 myńǵa jýyq adamnyń kóz jumǵanyn aıtty. «Olar kóp jaǵdaıda radıkaldy, dinı ıdeologııanyń yqpalymen jasalady. Internettegi nasıhattyń nátıjesinde bizdiń azamattar da sheteldegi terrorıstik uıym­darǵa qosylyp ketti. Radıkaldy nası­hat­tyń qaqpanyna kózqara­sy qalyptaspaǵan, dinı bilimi joq, jastyq maksımalızmi basym jastar túsedi. Qazaqstan­dyqtardyń «Ál-Kaıda» lań­kes­tik uıymynyń quramyna kirý úshin Aýǵanstanǵa barýy alǵash ret 2008 jyly tirkelgen edi. Búginge deıin radıkaldy toptardyń qataryn toltyrý úshin 800-ge tarta Qazaqstan azamaty elimizden ketken. Olar negizinen halyqaralyq terrorıstik uıym­dardyń – DAISh pen Ál-Kaıda, Haııat Tahrır ash-Sham quramynda júr. Olardyń basym kópshiligi destrýktıvti ıdeologııalyq aǵymda bolǵan. Tájirıbe kórsetip otyrǵandaı, terrorıster men ekstremıster dál sol destrýktıvti aǵymdy ustanatyndardyń qatarynan shyǵady. Qazirgi tańda bizdiń esebimiz boıynsha Qazaqstanda destrýktıvti ıdeologııany ustanatyndardyń sany 20 myńnan sál asady. Olardyń kóbi Atyraý, Túrkistan, Qaraǵandy men Aqtóbe oblystarynda, Nur-Sultan men Almaty qalalarynda. Osyǵan baılanys­ty bizdiń basty mindet – dinı ahýaldy ońaltý», dedi UKQ ókili.

Al Qazaqstan Musylmandary dinı basqarmasynyń tóraǵasy, Bas múftı Serikbaı qajy Oraz destrýktıvti aǵymǵa ergen azamattardy radıkaldy raıynan qaıtarý jumysy jaıynda baıandama jasady. Bas múftıdiń aıtýynsha, qazirgi tańda bilim men tájirıbesi tolysqan ımamdardyń osy baǵyttaǵy jumystarynyń nátıjesinde elimizde jyl saıyn 500-den astam azamat jat aǵymnan bas tartady eken. Sonymen birge Serikbaı qajy Oraz aqsaqaldar ınstıtýtynyń jumysyn jandandyrý men tarıhı jerlerdi aralaýdy qolǵa alýdy usyndy. Onyń aıtýynsha, osy arqyly halyqqa tarıhty túsinip, dástúrli dinimizdi dáripteýge múmkindik ashylmaq.

Plenarlyq otyrystan soń forýmǵa qatysýshylar dinı salany retteý prosesinde týyndaıtyn negizgi máselelerdi, aqparattyq-túsindirý jumy­syn tıimdi júrgizý, ınternet keńistiginde radıkaldy ıdeologııaǵa qarsy turý jáne destrýktıvti dinı aǵymdardyń ıdeologııasynan zardap shekken adamdardy ońaltý máselelerin talqylady.

 

Sońǵy jańalyqtar

Jańa úlgidegi kólikter

Qoǵam • Keshe

Oqyrmanmen oı bólisti

Rýhanııat • Keshe

Qııanatqa qarsy turǵan gazet

Rýhanııat • Keshe

Jemqorlyq jerge qaratady

Qoǵam • Keshe

«Bir synaǵan jamandy...»

Aımaqtar • Keshe

Erli-zaıyptylardyń erligi

Aımaqtar • Keshe

El ıgiligin eselegen jan

Rýhanııat • Keshe

Teńgeniń tegeýrini

Qarjy • Keshe

Senim kapıtaly

Ekonomıka • Keshe

Shymkenttiń úlgili otbasylary anyqtaldy

Aımaqtar • 14 Qarasha, 2019

Almatyda páter balldyq júıemen beriledi

Aımaqtar • 14 Qarasha, 2019

Uqsas jańalyqtar