Tehnologııa • 07 Qarasha, 2019

Medısına salasyn sıfrlandyrý múmkindikteri

40 retkórsetildi

Kez kelgen damyǵan memleket tek bıznes, óndiris salasymen ǵana emes, sonymen qatar medısına salasynyń damý deńgeıimen ólshenedi. Qazaq­stan damyǵan memleketterdiń qataryna kirýdi maqsat etkennen beri medısına salasynda jyl saıyn kóptegen ózgeristerdi baıqaýǵa bolady.

Eń aldymen, medısınalyq qyzmetterdiń sapasyn arttyrý elektrondy densaýlyq saqtaýdy damytýdy jáne qaǵazsyz ju­mys prosesine kóshýdi talap etedi. Bul baǵytta kelesideı at­qa­rylǵan jumystardy aıtsa bolady. Qaǵazsyz medısınalyq qu­jattardy engizý aıasynda qa­zirgi kezde 121 formanyń 64-i elek­trondy formatqa aýdaryldy. Táýelsiz 727 medısınalyq uıymnyń 674-inde medısınalyq qujattar elektrondy formatta saqtalǵan. Al 2019 jyldyń 1 qańtarynan bastap Memleket basshysynyń tapsyrmasyn oryndaý aıasynda barlyq emhanalar men aýrýhanalar tolyǵymen qa­ǵazsyz medısınalyq jazbaǵa kósh­ti. Qazirdiń ózinde densaýlyq saqtaý uıymdarynyń 99%-y medısınalyq aqparattyq júıe­lermen, medısınalyq qyzmet­kerlerdiń 90,8%-y kompıýterlermen jabdyqtalǵan.

Densaýlyq saqtaýdy sıfr­landyrý jáne qaǵazsyz jumys prosesin damytý baǵytynda mobıldi qosymshalardyń rólin atap ótken jón. Densaýlyq saq­taý mınıstrligi naryqta bar den­saýlyq saqtaý salasyndaǵy mo­bıldi qosymshalardyń biryń­ǵaı katalogyn jasady. Mysa­ly, DamuMed – dárigermen kez­­­desý; Dariger Pro (Dariger Pro); Densaýlyq kitaby «103 BA­QY­LAÝ» dıspetcherlik orta­­lyq­­ty avtomattandyrýǵa ar­nal­ǵan baǵdarlamalyq keshen; FMS: halyqtyq baqylaý; HCity – meniń júktiligim; KDL OLYMP CDL OLYMP Qazaqstan; Kómek 103; 103apteka.kz – onlaın dá­rihana; 103.kz – esirtkini izdeý; Dos­tarmed A.; Patronajdy meıir­bıke; Ba­la­larǵa erte kútim jasaý degen sııaqty qosymshalar bar. Bul qosymshalar az ýaqyttyń ishin­de qajetti aqparatty tabýǵa,  dári­ger­men tez arada sóılesýge múmkindik beredi.

 2017 jyldyń 14 qyrkúıeginde Densaýlyq saqtaý mınıstrligi men IBM arasynda yntymaqtastyq týraly memorandýmǵa qol qoıyl­dy, onyń aıasynda Alma­tyda Qazaq onkologııa jáne radıologııa ǵylymı-zertteý ınstıtýty onkologııadaǵy jasandy ın­tel­lekt júıesiniń Watson pılot­tyq jobasyna usynyldy, ol qazirdiń ózinde 25 elde sátti qoldanylýda. Ony qoldaný arqyly qaterli isikti emdeýdiń tıim­diligi edáýir artady. Watson oncology – álemdegi jetekshi klınıkalar men dárigerlerdiń sońǵy ǵylymı derekterin jınaqtaıtyn kompıýterlik baǵdarlama. Bul derekterdiń úlken kólemin taldaı alady, kúrdeli suranystardy túsinedi jáne tanıdy. Eń bastysy, dárigerlerge ınternettegi amorfty maqalalardan góri, me­dı­­sınanyń dálelderine negiz­delgen jaýaptar usynady. Ja­sandy ıntellektini qoldaný biz­diń dárigerlerge júıeni kún­de­lik­­ti tolyqtyratyn kóptegen derekterdi paıdalana otyryp, pasıentterdi emdeýdiń durys tásilderin tez jáne ýaqtyly ta­býǵa múmkindik beredi. Jasandy ıntellektiniń jumysy arqyly kelesideı: aldymen naýqastyń barlyq zertteý málimetteri men emdeý hattamalary kompıýterlik baǵdarlamaǵa engiziledi, sosyn bul aqparat taldanady, sodan keıin izdeý iske qosylady. Bir­neshe mınýttan keıin dáriger q­ory­tyndy alady jáne ári qaraı emdeý sharalaryn qarastyrady.

2018 jyldyń 25-26 qazan araly­ǵynda Nur-Sultan qalasyn­da Densaýlyq saqtaý mınıstrligi IýNISEF-pen birlesip uıymdas­tyrǵan «Densaýlyq saqtaýdyń IT-sheshimderi – Digital Health Astana» halyqaralyq kórmesin ótkizdi. Is-sharanyń mańyzdy oqıǵalarynyń biri densaýlyq saqtaýdyń jańa arhıtektýrasynyń negizi bolyp tabylatyn pasıenttiń klını­kalyq málimetterin jınaýdyń sal­tanat­ty túrde bastalýy boldy. Qazaq­standa sıfrly densaýlyq saq­taý salasyndaǵy osyndaı ınnovasııalyq qadamdy júzege asyrý Dúnıejúzilik banktiń jobasyn iske asyrýdyń nátıjesinde múmkin boldy. Naýqastar týraly medısınalyq derekter jınaýdy resmı túrde Densaýlyq saqtaý mınıstri Eljan Birtanov jáne Erıkson kompanııasynyń prezıdenti Nıkola Tesla G.Kova­chevıch qoldady.

Medısına salasyn sıfr­landyrý jobasynda búginde Den­saýlyq saqtaý mınıstrligi pasıent­terge alǵashqy aqparat beretin vırtýaldy bottardy engi­zýge daıyn. Jobanyń negizgi maqsaty – medısına salasyn­d­a­ǵy kadr jetispeýshiligi máse­le­sin sheshý jáne dıagnoz qoıý, emdeý ádisin anyqtaý jáne qa­telikterden qutylýǵa kómekte­setin dárigerlerdiń taptyrmas kó­mekshisine aınaldyrý. Sony­men qatar bul naýqas týraly bar­lyq aqparatqa qol jetkize alady, demek buryn qaı jerde emdelgeni, qandaı medısınalyq kómek nemese dári-dármekter alǵandyǵy, allergııasy bar ma, joq pa barlyǵyn anyq­taıdy. Eger naýqastyń umy­tylǵan jazbalary nemese ta­ǵaıyn­daýlary jáne baqylaý tek­seristeri bolsa, ony da arnaıy bot eske salyp otyrady. Bot­ty jasaýshylar dárigerlerdi aq­parat­tyq júıelermen jumys is­teýge úıretedi. Biraq túpki paı­dalanýshylarmen, ıaǵnı pasıent­termen jumys isteýge úıretý úshin medbıkeler qajet bolýy múmkin, olardyń jumysy toly­ǵymen avtomattandyrylady. Iаǵ­nı, eger olar buryn aktıvterdi aýrý­hanadaǵy pasıentterge telefon arqyly berip, olardy ta­ǵaıyn­daý nemese skrınıngke sha­qyrsa, endi júıe SMS arqyly pasıentterge habarlandyrý ji­beredi. Bul qarjy jaǵynan da biraz qomaqty somany únemdeýge ákeledi jáne jumys belsendiligin arttyrady, deıdi mamandar.

Az ýaqyttyń ishinde elimiz­de medısına salasyndaǵy mun­­daı ózgeristerdiń bolýy qýan­tar­­lyq jaǵdaı. Bul jańa­shyl­dyq naýqastarymyzdyń saýat­tylyǵynyń joǵarylaýyna, medısına qyzmetkerleri men naýqas arasyndaǵy qarym-qatynas deń­geıiniń artýyna úles qosady. Eger buryn dárigerler naýqasty qabyldaǵan kezde ýaqytynyń kóp bóligin qaǵaz toltyrýǵa jumsasa, endi jańa tehnologııalar arqyly naýqasqa degen kózqarasy basqa bolmaq. Osyǵan deıin jasalǵan jumystyń barlyǵy tek jańa deń­geıge ótý úshin jasalǵan bastama dep bilemiz.

 

Sońǵy jańalyqtar

Túlkibasta «Ana men bala» monýmenti ashyldy

Rýhanııat • Búgin, 16:41

Termınge saýattylyq kerek

Qoǵam • Búgin, 15:33

Keńeıtilgen alqa otyrysy ótti

Qoǵam • Búgin, 09:05

Erlikti el bilýi tıis!

Qoǵam • Búgin, 08:53

Sapardaǵy syr

Rýhanııat • Búgin, 08:51

Turǵyndar qaýipsizdigi – basty nazarda

Aımaqtar • Búgin, 08:47

Aǵalardyń jas shaǵy

100 • Búgin, 08:42

Aqańnyń amanaty

Rýhanııat • Búgin, 08:40

Taralym hám qaralym

100 • Keshe

Tarhan tekti redaktor

100 • Keshe

Júz jyl

100 • Keshe

Uqsas jańalyqtar