Qoǵam • 08 Qarasha, 2019

Meıirimge toly meken

141 retkórsetildi

«Áke – asqar taý, ana – móldir bulaq, bala – jaǵasyndaǵy quraq». Búginde biz «tolyq otbasy» dep júrgen tirkesti qazaq osylaı sýrettegen. Dese de taǵdyrdyń jazýymen japanda jalǵyz qalǵan quraq qaı zamanda da kezdesedi. Bizdiń el eshqashan jetimin jylatpaı, pana bola bilgen. Búgingi balalar úıi bar jurttan mundaı qasıettiń kete bastaǵany baıqalatyny ras. Biraq bizde meıirimge toly balalar aýyly bar ekenin kózben kórdik...

«SOS Astana balalar aýyly» dep atalatyn bas qalanyń qaq ortasynda qaz-qatar ornalasqan qyzyl kirpishti ásem úılerdiń qaqpasynan kirgende janarlary jáýdiregen jetim balalarmen jolyǵatynymyzdy elestetken edik. Biraq bári biz oılaǵannan basqasha bolyp shyqty...

1

BAQ ókilderine jol bastaǵan «SOS Astana balalar aýyly» memlekettik emes bilim berý mekemesiniń dırektory Záýresh Arystanova eń aldymen uıymnyń tarıhyna toqtaldy. Ekinshi dúnıejúzilik soǵystan keıin jetim qalǵan balalardy ash-jalańash qaldyrmaı, aman-saý ósirýdi kózdegen German Gmaıner esimdi dáriger alǵash ret 1949 jyly Aýstrııanyń Imste qalasynda otbasylyq tıptegi osyndaı balalar úıin ashqan eken. Qazir mundaı balalar úıi álemniń 132 elinde jumys isteıdi. Al «SOS Qazaqstannyń balalar aýyldary» korporatıvtik qory 1994 jyly memlekettik emes áleýmettik uıym retinde SOS Children's Villages International halyqaralyq uıymynyń qoldaýymen, Sara Alpysqyzynyń bastamasymen qurylǵan. 2018 jyldan bastap «Nursultan Nazarbaevtyń Bilim berý qory» qoǵamdyq qory da uıymǵa quryltaıshy boldy. Búginde SOS balalar aýyldary Almaty, Nur-Sultan jáne Temirtaý qalalarynda bar. SOS balalar aýyly birneshe shańyraqtan quralyp, ár shańyraqty bir-bir SOS ana nemese SOS ata-ana ustaıdy da, olar balalar úıinen kelgen jasóspirimderdi baýyryna basady. Bir otbasynda bastary qosylǵan balalar bolsa bir-birimen týǵan baýyrdaı bolyp, SOS ananyń nemese SOS ata-ananyń tárbıesin kórip ósedi.

25 jylda atalǵan úsh aýyl 581 balany uıadan ushyrǵan. Onyń 296-sy ózin ózi qamtamasyz etetin jastardyń qataryna qosylǵan. Bul jastardyń 95%-y joǵary jáne orta arnaıy bilim alsa, 68%-y turǵyn úımen qamtamasyz etilgen. Qazir «SOS Qazaqstannyń balalar aýyldarynda» 200-den asa bala turady. Al elordadaǵy balalar aýyly 2000 jyly ashylǵan. «Aýyl turǵyndary» 19 jyl ishinde 207 túlekti túletken. Onyń 12-si óz otbasymen qaýyshsa, 16-sy asyrap alýǵa berilgen, 121-i óz betinshe ómir súrýdi bastasa, 94 jas memlekettik turǵyn úı qorynan baspana alǵan. Budan bólek 68-i úı kezeginde tur. 32 jas otbasyn quryp, 46 nemere dúnıege kelgen. Búginde «SOS Astana balalar aýylyndaǵy» 11 otbasynda 49 bala tárbıelenip jatyr.

2

Bizdiń budan ári qaraıǵy baǵy­ty­myz otbasylardy aralaýmen jal­ǵasty. Eń aldymen jaıdary júz­ben, 5 balasymen qarsy alǵan Janar Rahymbaeva boldy. 10 jyl bala­baq­sha­da tárbıeshi bolyp jumys istegen ol – «SOS Astana balalar aýyly» alǵash ashylǵanda Almatydan kelgen SOS ananyń biri. Qazirge deıin 12 balany baǵyp-qaqqan 48 jastaǵy jalǵyz basty ana bastapqyda bul jumystyń ońaı bolmaǵanyn aıtady. «SOS ana bolýdyń talaptary joǵary. Úmitker bolyp synnan ótken soń bizben kúrdeli jumys júrgizildi. Almatyda úsh aı oqytty, daıyndady. Ol kezde men 28 jasta edim. Sóıtip 2000 jyly elordadaǵy jańa ashylǵan aýylǵa 12 áıel kelip jumysqa ornalastyq. Bastapqyda maǵan balalar úıinen 1 jarym jastaǵy bir qyz, 2 jarym jáne 3 jarym jastaǵy eki ul berildi. Árbiriniń psıhologııasy ártúrli. Balabaqshada 10 jyl istesem de munda bastapqyda qıynshylyqtar boldy. Trenıngterge jıi-jıi qaty­syp, tastandy balalar týraly áde­bıet­terdi kóbirek oqyǵanda ǵana olar­dyń taǵdyryn túsindim. Tártipti bala­lar tárbıeleý úshin óte úlken qajyr-qaırat jáne jaýapkershilik kerek. Qudaıǵa shúkir, qazir 12 balam, 5 ne­merem bar. Byltyr eki balam dıplom aldy. Meniń qolyma №1 balalar úıinen 3 jasynda kelgen úlken ulym oqýyn tabysty aıaqtap, bıyl grantpen magıstratýraǵa tústi. Taǵy bir qyzym jýrnalıstıka mamandyǵynyń 1-kýrs stýdenti. 7 balam baspanaly boldy. Meniń otbasym osy. Ulym uıaǵa, qyzym qııaǵa qonǵan baqytty anamyn», deıdi aǵynan aqtarylǵan SOS ana.

Qazir Janar Rahymbaevanyń qolynda 2 ul, 3 qyz bar. «Balalaryma: «Otan men ana bir uǵym. Anany súımeseńder otandy súımeısińder» dep únemi aıtyp otyramyn. Ár juma saıyn balalarymdy dastarqan basyna otyrǵyzyp, ózim Quran oqımyn. Olardyń qulaǵynda qalsa eken dep daýystap tilek tileımin», deıdi ol. Sondyqtan da bolar, báriniń de analaryna degen mahabbaty men qurmeti bólekshe ekeni baıqalady. Aǵylshyn tili men fýtbolǵa qyzyǵatyn 12 jastaǵy Kenjebektiń armany – erjetkende kásipker bolyp, mápelep ósirgen anasynyń bar jaǵdaıyn jasaý.

3

Balalar aýylynda SOS ata-ana­nyń bolatynyn da aıttyq. Iаǵnı, jetim balalardy erli-zaıyptylar da qam­qorlyǵyna ala alady. Elordada mun­daı eki otbasy bar. Biz 4 balany baýyryna basqan Seıdahmetovter shańyraǵyna bas suqtyq. Katerına Qazybekqyzy osy uıymda uzaq jyldan beri jumys istese de, joldasymen birge bala asyraýdy bir jyl buryn ǵana sheshken. Muny ózderiniń eseıgen ul-qyzdary da qoldaǵan. 64 jastaǵy zeınetker Tóleke Seıdahmetov qo­sym­sha jumys istegenine qaramastan, jubaıyna kómektesip, balalardy mek­tepke ózi aparyp, alyp keledi. «О́zimizdiń eseıgen 2 ul, 1 qyzymyz bar. Báriniń qyzmeti, óz otbasy bar. Bireýin qaıynbıkem qaıtys bolǵanda asyrap alǵan balamyz. Sondyqtan bul tórt balany qaraý qıynǵa soqqan joq. Taǵy eki bala alsaq dep otyrmyz. Balalardyń bári aqyldy, minezderi ashyq, oqýda ozat. Sheshelerine kómektesip júredi. Demalys kúnderi bárimiz kınoǵa, konsertterge baramyz», deıdi T.Seıdahmetov.

Biz bul jerden týǵannan taǵ­dyr­dyń taýqymetine tap bolsa da, meıirim men mahabbatqa bólengen, baqytty baldyrǵandarmen júzdestik, til­destik. Janarlarynan janǵan otty baıqadyq. Jaratqannyń sheber­li­gi osynda shyǵar. О́mirde osy SOS analardyń tyrnaǵyna da tatymaıtyn týysqandar baryn taǵy túsindik. Kóńilge kóp oıdy túıgen kúıde júrekteri jyly jandarmen qosh­tastyq. Dalaǵa shyqqanymyzda ush­qyn­dap jaýa bastaǵan qarashanyń qary meıirimge toly mekendi tipti de nurlandyryp jibergendeı sezildi...

 Maıgúl SULTAN,

«Egemen Qazaqstan»

Sońǵy jańalyqtar

Egemendikter elge shyqty

Qazaqstan • Keshe

Fýtzal: «Qaırat» ese qaıtardy

Sport • 16 Qarasha, 2019

Fýtzal: «Qaırat» utyldy

Sport • 16 Qarasha, 2019

Jetisýdan kelgen jeteý

16 Qarasha, 2019

Sapasyz úılerdiń kóbi apattyq jaǵdaıda

Aımaqtar • 16 Qarasha, 2019

Elorda ortalyǵynda avtokólik órtendi

Qazaqstan • 15 Qarasha, 2019

MMA: Jastardyń Bahreınde baǵy jandy

Sport • 15 Qarasha, 2019

Baspasóz róli – basty másele

Ádebıet • 15 Qarasha, 2019

Elordada Farıza Ońǵarsynova kóshesi ashyldy

Qazaqstan • 15 Qarasha, 2019

Qazaqstanǵa sheteldik bankter keledi

Ekonomıka • 15 Qarasha, 2019

Qostanaı fılarmonııasyna 75 jyl toldy

Rýhanııat • 15 Qarasha, 2019

Uqsas jańalyqtar