100 • 19 Qarasha, 2019

«Eńbekshi qazaq» gazeti: «Eńbekshi qazaq esterińde bolsyn»

24 retkórsetildi

«Eńbekshi qazaq esterińde bolsyn» maqalasy 1926 jyly «Eńbekshi qazaq» gazetiniń №112 sanyna shyqqan.

Gazettiń jandanýy, gazettiń kórikti bolýy úshin barlyq úkimet mekemeleriniń, uıymdarynyń kúndelik istep jatqan isteri, bolatyn jıylystary, alyp beretin túrli nárseleriniń bári kúnbe-kún ­jarııalanyp otyrý kerek bolsa, gazettiń qarjy jaǵy nyǵaıý úshin barlyq saýda oryndarynyń, uıymdarynyń halyqqa taratatyn jarnamalaryn, túrli jóndegi qulaqtandyrýlaryn gazetke úzbeı berip turýy kerek. Munsyz gazettiń kúshi kirmekshi emes.

«Eńbekshi qazaqtyń» Qazaqstan astanasynda kúndelik bolyp shyǵa bastaǵanyna 6-7 aıdyń júzi boldy. Sodan beri «Eńbekshi qazaq» jarnama, qulaqtandyrý jaǵynan tazanyń mańynda. Oqta-sanda birer jarnama jyl qusyndaı kórinip qoıady. Qatar shyǵyp otyrǵan orys tilindegi «Sovetskaıa step» gazetin alsaq, nómir saıyn jarnamasyz shyqqan emes. Eń arǵysy, serik te jarnamasyn beredi. Ishki saýda komıssarıatynyń gúbirnedegi bólimderiniń de óz gúbirnesinde bolatyn mańyzdy jármenkeler týraly «Sovetskaıa stepke» keıde jarnama bere salatyn ádetteri bolady. Solarǵa «Sovetskaıa stepte» basylǵan jarnamasyn surap, «Eńbekshi qazaq» basqarmasy telegramm soqsa, alatyn jaýaby qysqa keledi: «Eki gazetke birdeı bastyrýǵa bizde kúsh joq!»

Bul – kóp mysaldyń biri. Tere berseń, mundaılar ushan teńiz.

Qyzylorda sottyń úkimin ornyna keltirýshi bar. Sot úkimi ­boıynsha torgke salyp satatyn maly, buıymy bolady. Muny alýshy, kóbinese, saýdagerler, Qyzylorda kóshesinde saýdamen júrgenniń deni kim? Qazaq.

Sot úkimin oryndaýshy osy torg týraly jarnamasyn «Sovetskaıa stepke» bastyryp shyǵaryp, qaraıdy da otyrady.

Bular jarnama jónindegi mysaldar. Al, gazetke maqala berý retine kelsek, bul jaǵy da ońyp otyrǵan joq. Keńse basynda otyrǵannyń tezıs jaza almaıtyny bar ma! Otyrǵan keńsesiniń jumysy týraly birer maqala jazsa, bas salyp «Sovetskaıa stepke» jiberedi.

– «Eńbekshi qazaqqa» nege bermediń?

– Kóshirip basarsyńdar.

Mine, bul «Eńbekshi qazaqqa» «ekinshi gazettiń kóshirindisi» degen atty taǵady.

Qysqasy, orys pen qazaq gazetin teń ustaý jóninde úkimet mekemeleriniń, onda otyrǵan jaýapty azamattardyń bul ýaqytqa sheıin shalalyǵy az emes. Bul shalalyq budan bylaı da sozyla berse, qazaq tilindegi gazettiń órkendeýine kesel bola bermekshi. Osyny eskerip,  qazaqstandyq partııa komıteti «qazaq tilindegi baspasózdi órkendetý kerek. Árbir partııa, komsomol múshesi, qosshy-batyraqtar, belsendi azamattar «Eńbekshi qazaqty» kóterýge atsalyssyn» dep otyr. Mundaı qaýlyǵa, naýqanǵa «ıá, durys qoı» dep ıek kótere salatyn ádet te bizde bar. Biraq bul ádetpen biz partııa tili bolǵan baspasózdi kótere almaımyz.

Barlyq úkimet oryndary, uıymdar, onda otyrǵan jaýapty qyzmetkerler «Eńbekshi qazaqty» esinen shyǵarmasyn. Gazetke beretin jarnamalary, qulaqtandyrý, maqala-habarlary bolsa, eki gazetke birdeı jiberýdi umytpasyn.

Basqarma.

 

Sońǵy jańalyqtar

Qazaq kúresi jańa kezeńge aıaq basty

Ulttyq sport • Búgin, 19:28

Basylym basshylary - Júsipbek AIMAÝYTOV (1889-1931)

Basylym basshylary • Búgin, 17:42

Elimizdiń basym bóligin tuman basady

Qazaqstan • Búgin, 17:01

Basylym basshylary - Smaǵul SÁDÝAQASOV (1900-1933)

Basylym basshylary • Búgin, 16:53

Almatyda Abaı klýby ashyldy

Rýhanııat • Búgin, 16:22

Basylym basshylary - Bernııaz KÚLEEV (1899-1923)

Basylym basshylary • Búgin, 14:55

Basylym basshylary - Támımdar SAFIEV (1892-?)

Basylym basshylary • Búgin, 11:28

Elordada Úsh arysqa eskertkish ornatyldy

Rýhanııat • Búgin, 11:14

Almaty álemdik qalalar qataryna qosylady

Aımaqtar • Búgin, 10:57

Atyraýlyqtar taǵy da úzdikter qatarynda

Aımaqtar • 13 Jeltoqsan, 2019

Uqsas jańalyqtar