Medısına • 25 Qarasha, 2019

Ońaltýdyń jańa kezeńine jol ashady

68 retkórsetildi

Elimizde jańa jyldan bastap medısınalyq ońaltý jáne qalpyna keltirý emine bólinetin qarjy 9 esege artady, nátıjesinde ońaltý baǵdarlamasynyń aýqymy keńeıedi. Eger qazir azamattarǵa birinshi jáne ekinshi deńgeıli ońaltý kómegi qoljetimdi bolsa, MÁMS engizilgen soń ońaltýdyń úshinshi kezeńi paıda bolady. Buǵan qosa, jeke ınvestorlardyń esebinen elimizde zamanaýı ońaltý ortalyqtary salynýda. Nur-Sultan qalasyndaǵy №1 aýrýhananyń reabılıtolog-dárigeri Baıan BEKTASOVA medısınalyq ońaltýdyń artyqshylyǵy jaıly aıtyp berdi.

– Baıan Búrkitqyzy, medı­sınalyq mamandyqtyń túri kóp qoı. San salanyń ishi­nen reabılıtolog-dáriger ma­man­dyǵyn tańdaýyńyzǵa ne sebep boldy?

– Meniń negizgi mamandyǵym – terapevt, al reabılıtolog bolyp qyzmet etip júrgenime 1 jyl­­dan asty. Eki jyl buryn 1987 jyly dúnıege kelgen qyz kólik apatynan aýyr jaraqat alyp, bizdiń aýrýhanaǵa tústi. Sóıleı almaıtyn, tamaq ishe almaıtyn, tipti otyra almaıtyn pasıentpen ózim jeke aınalys­tym. Nátıjesinde ol aýrý­ha­nadan óz aıaǵymen shyqty. Naý­qastyń dınamıkasyn, ómir sú­rýge degen qushtarlyǵyn kórip reabı­lıtolog mamandyǵyna qy­zyǵýshylyǵym artty. Sóıtip me­dısınalyq ońaltý mamandyǵy bo­ıynsha aqyly túrde qaıta daıar­­­laý kýrsynan óttim. Maǵan ere­sektermen jumys istegen yń­ǵaıly jáne unaıdy.

 Qazir dárigerlerdiń kóbi qaı­ta daıarlaýdan ótip, reabılıtolog mamandyǵyn meńgerýde. Sebebi kelesi jyldan bastap MÁMS aıasynda barlyq aýrýhana men emhanalarda ońaltý ortalyqtary ashylady ıaǵnı, bul mamandyqqa suranys artady degen sóz.

– MÁMS júıesi engizilse taǵy ne ózgerýi múmkin?

– Qazir №1 qalalyq aýrýha­nadaǵy Ońaltý bólimshesinde 20 oryn bar jáne reabılıtolog-dárigerler basqa bólimshelerdi de aralap júrip naýqastarǵa kó­mek kórsetedi. Medısınalyq saqtandyrý engizilse bizdiń bó­limshede tósek-orynnyń sany artady dep josparlanýda. Buǵan qosa ońaltý baǵdarlamasynyń aýqymy keńeıedi. Eger qazir qa­zaq­standyqtarǵa ońaltý kóme­giniń birinshi (erte) jáne ekinshi deńgeıi qoljetimdi bolsa, al MÁMS aıasynda ońaltýdyń úshin­shi kezeńi paıda bolady. Úshin­shi kezeńniń talabyna sáı­kes, naýqasqa ambýlatorııalyq deń­geıde kómek kórsetiledi, ıaǵ­nı árbir emhanada ońaltý orta­lyqtary ashylady.

– Ońaltýdyń osy úsh keze­ńine jeke-jeke toqtalsaq, kim­derge jáne qandaı jaǵdaıda densaýlyqty qalpyna keltirý kómegi kórsetiledi?

– Medısınalyq ońaltýda negizgi úsh baǵytta em júrgiziledi: nevrologııa jáne neırohırýrgııa; travmatologııa jáne ortopedııa; kardıologııa jáne kardıohırýrgııa.

Ońaltýdyń birinshi kezeńi naýqas túsken kezden bastap pro­fıldi nemese reanımasııa bólimshesinde bastalady. Rea­bılıtolog naýqasty obek­tıvti qarap, ońaltýdyń jeke jos­paryn taǵaıyndaıdy. Mysaly, massaj, EDJ, fızıoterapııa jasalady. Sonymen qatar logoped, psıholog pen ergoterapevt qajettiligine saı keshendi túrde jumys júrgizedi.

Ońaltýdyń ekinshi kezeńi boıynsha, eger naýqasqa kúrdeli em qajet bolsa, onda ońaltý or­talyǵyna aýystyramyz, naýqas tegin medısınalyq kómektiń kepildik berilgen kólemi aıasynda aqysyz emdeledi. Kóbine aýyr jaraqat, ınsýlt, ınfarkt alǵan naýqastar densaýlyǵyn qalpyna keltirý emin qabyldaıdy.

Úshinshi kezeń boıynsha naý­qas shıpajaıda nemese emha­nalardyń janynan ashyl­ǵan ońaltý ortalyqtarynda ambý­latorııalyq em alady. Bul kómek kóbine múgedektigi bar adamdarǵa arnalǵan.

– Ońaltý ortalyǵynan shyq­­­qan adam aýrýynan qulan taza aıyǵyp ketýi múmkin be?

– Ol dıagnozǵa jáne naý­qastyń ózine baılanysty. Dá­rigerlerdiń kómeginen bólek, adamnyń ózinde de talpynys bolýy tıis. Eger naýqas dertke qarsy kúresýge nıetti bolsa, mindetti túrde qabyldaǵan em oń nátıjesin beredi. Tez jazylady, ómir súrý sapasy áldeqaıda jaqsarady. Máselen, ınsýltten keıin naýqas densaýlyǵynyń qalpyna kelýi kúrdeli jáne uzaq ýaqytty talap etedi. Osy oraıda naýqastarmen jáne olardyń týysqandarymen birge psıholog mamandar jumys isteıdi. Bul jerde naýqastardyń týystarynyń da kómegi qajet, óıtkeni naýqas úıde de jattyǵýdy jalǵastyrýy kerek. Mamandar naýqastyń ózine jáne jaqyndaryna naýqasty durys jatqyzyp, otyrǵyzý, ta­maq­tandyrý, tipti ájethanaǵa alyp barý ádisine deıin úıretedi. Sondaı-aq densaýlyqty barynsha erte qolǵa alǵan durys, eger naýqas 2-3 jyl ótkizip alsa, onda qalpyna kelýi qıyn.

Elimizge ońaltý ortalyqtary asa qajet, bul sala damymaǵan, keıbir naýqas medısınalyq ońaltýdyń bar ekenin, ınsýlt, operasııadan keıin densaýlyqty qal­pyna keltirý kerektigin bil­meıdi. Al MÁMS aıasynda ár em­hanada ońaltý ortalyǵy ashylsa tipti jaqsy bolar edi. О́ıtkeni elimizde ońaltý emine muqtaj adam kóp.

 

Áńgimelesken

Maıgúl SULTAN,

«Egemen Qazaqstan»

Sońǵy jańalyqtar

Kúlki kerýeni № 20

Rýhanııat • Búgin, 12:38

Oralda jastar bastamalaryn qoldaý jaqsy

Aımaqtar • Búgin, 11:30

Táýligine 15-16 tonna sút alynady

Aımaqtar • Búgin, 09:20

Haliń qalaı, Qostanaı?

Aımaqtar • Búgin, 08:34

Sýbsıdııanyń jańa talaptary

Ekonomıka • Búgin, 08:29

Bıznesti jandandyratyn bastamalar

Parlament • Búgin, 08:22

Ekijaqty iskerlik baılanys nyǵaıady

Prezıdent • Búgin, 08:16

«Iokerıtten» jeńildi

Hokkeı • Búgin, 08:15

Qazaqstan tórtinshi topta

Fýtbol • Búgin, 08:13

Pedagogterge paıdaly shara

Rýhanııat • Búgin, 08:09

Adaldyq eshkimdi aldamaıdy

Qoǵam • Búgin, 08:06

Ǵylym men bıznestiń únqatysýy

Qoǵam • Búgin, 08:02

Mal urlyǵy – qoǵamdyq másele

Qoǵam • Búgin, 07:58

Meshitti salǵanymen, qaramaıdy

Aımaqtar • Búgin, 07:57

Qoldaý jumystary jalǵasady

Qoǵam • Búgin, 07:54

Onlaın-oqyrman

Tehnologııa • Búgin, 07:52

«Bastaý»: jańa býyn kınosy

Kıno • Búgin, 07:51

Sý basý qaýpi joq

Qoǵam • Búgin, 07:40

MÁMS: qanatqaqty joba oń nátıjesin berdi

Medısına • Búgin, 07:34

Baspanaly bolyp, baqytqa bólendi

Baǵdarlamalar • Búgin, 07:32

Ábishtanýdyń áz álipbıi

Rýhanııat • Búgin, 07:20

Ajyramas dúnıeniń adamy...

Rýhanııat • Búgin, 07:17

Uqsas jańalyqtar