Qazaqstan • 05 Jeltoqsan, 2019

Altaı Ábıbýllaev: Alqaly jıynnyń álem nazaryna usynar muraǵaty kóp

101 retkórsetildi

Bıyl jańa Konfessııaralyq jáne órkenıetaralyq dıalogty damytý jónindegi N.Nazarbaev ortalyǵy ashylǵany málim. Osy ortalyqtyń basty maqsaty men mindetterin bilý maqsatynda Konfessııaaralyq jáne órkenıetaralyq dıalogty damytý jónindegi N.Nazarbaev ortalyǵynyń tóraǵasy Altaı Ábıbýllaevpen suhbattasqan edik.

- Qurmetti Altaı Ibragımuly, bıyl jańa Konfessııaralyq jáne órkenıetaralyq dıalogty damytý jónindegi N.Nazarbaev ortalyǵy ashylǵany kópshilikke málim, osy ortalyqtyń basty maqsaty men mindetterimen tanystyryp ótseńiz?

- Konfessııaaralyq jáne ultaralyq dıalog máselesi Qazaqstan úshin tyń taqyryp emes. Bul salada biraz belesterden ótip, san jyldar boıy júrgizilip kele jatqan baǵytta eldiń ózindik formaty men úlgisi qalyptasyp ta úlgerdi. Elbasy N.Nazarbaev bastamasymen alǵash ret 2003 jyly shaqyrylǵan Álemdik jáne dástúrli dinder lıderleri Sezi ótken bolatyn. 16 jyl kóleminde ótkizilip kele jatqan Sezdiń delegattary 2018 jyly Altynshy Sez jumysynda Qazaqstan Respýblıkasynyń Tuńǵysh Prezıdenti – Elbasy N.Nazarbaevtyń beıbitshilik pen dinaralyq kelisim jolyndaǵy jahandyq yntymaqtastyq qurý úrdisine qosqan úlesin moıyndaı kele «Konfessııaaralyq jáne órkenıetaralyq dıalogty damytý jónindegi N.Nazarbaev ortalyǵyn» qurý jóninde bastama kóterip, biraýyzdan qoldaǵan bolatyn. Bilikti dıplomat, Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti Qasym-Jomart Toqaev uzaq jyldar boıy Sez Hatshylyǵynyń Basshysy qyzmetin atqaryp keldi, sonymen qatar, bizdiń Ortalyqty qurý jóninde bastamany qoldap, júzege asyrýǵa yqpal etti.

Memleket basshysy Sez jóninde «Búkil álemde áralýan dindi ustanatyn adamdar Qazaqstannyń elordasyndaǵy kezdesýge zor úmitpen kóz tigýde. Urys-janjal men úreıden qajyǵan mıllıondaǵan adamdar beıbitshilikti, tynyshtyqty, turaqtylyqty qalaıdy», – dep atap ótken bolatyn. Jaqynda AQSh-ta ótken BUU Bas assambleıasynyń 74-sessııasynda Qasym-Jomart Toqaev joǵary minberden Sez jumysynyń pármendiligin halyqaralyq deńgeıde pash etip, erekshe serpin berdi.

Bul rette ortalyqtyń negizgi maqsaty – Álemdik jáne dástúrli dinder lıderleriniń Sezde kóteriletin ózekti, túıitkil máselelerdi álemdik qaýymdastyq nazaryna usyný, sonymen qatar, Qazaqstan Respýblıkasynyń Tuńǵysh Prezıdenti – Elbasy N.Nazarbaevtyń dinaralyq kelisim men dıalog máselesindegi ıgi bastamalaryn alǵa jyljytý.

8

Ortalyqtyń ashylǵanyna az ýaqyt bolsa da, birqatar aýqymdy is-sharalar ótkizilip, halyqaralyq uıymdarmen yntymaqtastyq jóninde memorandýmdarǵa qol qoıylyp, halyqaralyq deńgeıdegi is-sharalardy ótkizdi.

28 qarasha kúni ortalyǵymyz Qazaqstan Respýblıkasynyń Tuńǵysh Prezıdenti jáne halyqaralyq Toleranttylyq kúnine oraı «N.Nazarbaevtyń beıbitshilik pen toleranttylyq modeli» atty halyqaralyq konferensııa uıymdastyrdy. Jıynǵa qatysqan halyqaralyq uıymdardyń basshylary, din ókilderi men azamattyq qoǵam ınstıtýttary biraýyzdan Qazaqstan Respýblıkasynyń Tuńǵysh Prezıdenti – Elbasy N.Nazarbaevtyń órkenıetter, dinder men mádenıetterdiń dıalogy, sonymen qatar, qoǵamdaǵy konfessııaaralyq jáne ultaralyq kelisim men turaqtylyq salasyndaǵy róli men qosqan úlesin erekshe baǵalaýy biz úshin úlken mártebe.  

- Osy rette qazirgi ýaqytta Qazaqstanda turaqty negizde ótkizilip kele jatqan Álemdik jáne dástúrli dinder lıderleri Seziniń qyzmeti jóninde tolyǵyraq aıtyp berseńiz?

- Álbette, 2003 jyldan bastap 6 márte ótkizilgen bul alqaly jıynnyń álem nazaryna usynar muraǵaty úlken. Alǵash ótken Sez jumysyna 13 elden belgili dinı kóshbasshylar, qaıratkerler jáne el basshylary qatyssa, 2018 jyly – 46 elden 86 delegasııa qatysyp, qatysýshylardyń quramy ulǵaıýda. Sezdiń turaqty ınstıtýttary qalyptasyp, qazirgi ýaqytta Dinı lıderler Keńesi, Sez Hatshylyǵy men jumys toby jumys isteıdi.

2019 jyldyń 18 qyrkúıeginde Álemdik jáne dástúrli dinder lıderleri Sez Hatshylyǵynyń XVIII otyrysy ótti. Bul Hatshylyqtyń ereksheligi retinde Qazaqstan Respýblıkasynyń Parlament Senatynyń Tóraǵasy, Sez Hatshylyǵynyń Basshysy D.N. Nazarbaevanyń tóraǵalyǵymen tuńǵysh ret ótýin jáne ortalyǵymyzdyń tanystyrylýyn atap ótýge bolady. 

Hatshylyq otyrysynyń sheńberinde D.N. Nazarbaeva Sezdiń turaqty qatysýshylarymen ekijaqty jeke kezdesýler ótkizip, din ókilderiniń usynystary men qyzmetimen tolyǵyraq tanysty. Hatshylyq otyrysynda D.Nazarbaeva: «Búgingi kúni Sezd barlyq dinder, halyqaralyq uıymdar, saıası qaıratkerler men sarapshylardyń basyn qosqan erekshe ókiletti únqatysý alańy. Dinı kóshbasshylardyń kezdesýi jaqsy dástúr bolyp otyr. Alǵashynda jańalyq bolǵany ras. Búgingi kúni barlyǵy da múmkin ekenine kýá boldyq. Bastysy – túzý nıet», - dep Sez jumysyn erekshe baǵalady.

4

Sezge qatysýshy ókilderimen ekijaqty kezdesýler barysynda alda ótetin Sezdiń taqyryptary jan-jaqty talqylanyp, qazirgi ýaqytta ortalyq tarapynan pysyqtalýda. «Qubylmaly geosaıasat jaǵdaıyndaǵy dinder: adamzatty toptastyrý úshin jańa múmkindikter», «Din men jahandaný: syn-tegeýrinder men jaýaptar» «Beıbitshilik jáne kelisim – adamzat tańdaýy» «Dinı lıderler qaýipsiz álem úshin» tárizdi tereń ári mazmundy aýqymdy taqyryptar Sezdiń jumystarynda jan-jaqty talqylanyp keldi.

Álemde ózekti máseleler retinde halyqaralyq ekstremızm men terrorızm saldarynan óz elderinen ketýge májbúr bolǵan bosqyndar, álemdik ekojúıe, ıadrosyz álem qurý, sonymen qatar, Sez qatysýshylary jıi nazar aýdatyn din lıderleriniń áleýmettik jaýapkershiligi tárizdi ózekti taqyryptar alda ótetin Sez ben Hatshylyq otyrystarynyń kún tártibinde qarastyrylatyn bolady.

Qolǵa alynǵan maqsattardy júzege asyrý úshin halyqaralyq tájirıbege de súıengen asa mańyzdy. Máselen, Birikken Arab Ámirlikterinde bıylǵy jyly Rım Papasynyń 2019 jylǵy 3-4 aqpandaǵy resmı is-sapary halyqaralyq rezonansqa ıe bolǵan ataýly oqıǵa boldy. Bul is-sapardyń nátıjesinde tarıhta alǵashqy ret «Avraamdyq dinder úıi» ǵımaraty salynbaq. Bul qurylym túbi bir negizden taraıtyn týystas dinderdiń birlesip qyzmet atqaratyn úlken ortalyqqa aınaldyrý josparlanýda.

Kórip otyrǵanymyzdaı, álem qazir yntymaqtastyqqa, ortaq damýǵa apar joldyń birden biri – únqatysý ekendigin túsindi. Sondyqtan, memleket deńgeıinde kóptegen elderde bul másele qolǵa alynyp, bul salany damytý úshin kúsh jumyldyrýda. Taǵy aıta ketetin jáıt, konfessııaaralyq dıalogty damytý men nyǵaıtý qyzmetine álemdik, dástúrli dinderdiń bedeldi basshylarynyń, halyqaralyq uıymdardyń áleýetin barynsha qoldanǵan jón dep esepteımin.

8

- Ortalyqtyń qyzmeti týraly bólisip, elimizdiń dinaralyq dıalog pen kelisimdi saqtaýdaǵy ıgi bastamalary men is-sharalary jóninde mazmundy suhbatyńyz úshin alǵys bildiremiz!

- Sizge de úlken raqmet! Memlekettik gazettiń 100 jyldyq mereıtoıymen quttyqtaımyz! Basylym ulttyq múddeni, memlekettik baǵdardy jáne rýhanı qundylyqtarymyzdy dáriptep, qazaq baspasóziniń irgeli qurylymy retinde eldegi ultaralyq jáne dinaralyq kelisim men tatýlyqty dáripteý isine de úlken úles qosýda.

Ortalyq Sizdiń ujymǵa qyzmette shyǵarmashylyq serpin tileı otyryp, el ıgiligi úshin úlken belesterge jete berýlerińizge árdaıym tilektes! 

- Áńgimeńizge rahmet!

Sońǵy jańalyqtar

Nur-Sultanda qar kúni atap ótiledi

Qoǵam • Búgin, 10:12

18 qańtarǵa arnalǵan aýa-raıy boljamy

Qazaqstan • Búgin, 09:58

Almaty jasyl qalaǵa aınalady

Ekologııa • Keshe

Bulandydaǵy berekeli is

Aımaqtar • Keshe

Mal baqqanǵa bitedi...

Aımaqtar • Keshe

Tekeli – eńbekshiler mekeni

Aımaqtar • Keshe

Jer ıesin tapsa ıgi

Aımaqtar • Keshe

Ǵasyrlarǵa ulasar uly tuǵyr

Rýhanııat • Keshe

«Ádilet, shapqat kimde bar...»

Rýhanııat • Keshe

Bárimizdiń Abaıymyz

Rýhanııat • Keshe

Uqsas jańalyqtar