Aımaqtar • 05 Jeltoqsan, 2019

Tekelidegi «Green House» jylyjaıy 452 myń tonna qııar ósirdi

26 retkórsetildi

Kezindegi ońtaılandyrýdan keıin toqyraýǵa ushyraǵan Tekeli qalasy búginde jańa turpattaǵy damý jolyna tústi. Qazir shaǵyn shahar ejelgi «Kenshiler qalasy» degen ataýyna laıyq órkendep keledi.

Tekelide elimizdegi sapasy joǵary shoıyn óndiriletininen jurt habardar. 2016 jyldan beri qaıta jandanǵan bul óndiris jyl saıyn qosymsha qorytý sehtaryn ashyp, irge keńeıtýde. Bıyl shoıyn balqytý óndirisinde jumys isteıtin eńbekshi kenshiler sany 1000 adamǵa jetken eken. Kórigi qyzǵan domna peshterinde jergilikti metall balqyp, qalypqa quıylǵan ónim ishki jáne syrtqy naryqqa shyǵarylýda. Tekeli kenshileri bıyl 7200 tonna shoıyn óndiripti. Aldaǵy jyly óndiriste ekinshi domna peshi iske qosylyp, jumys yrǵaǵy arta túsedi dep kútilýde. Jumysshylar sany da kóbeıip, metalýrgter qatary 1500 adamǵa deıin tolyqpaqshy.

О́ndiriske jan bitken jerde turǵyn - úı kommýnaldyq sharýashylyq salasy da damtyny belgili. Adamdarǵa jaıly úı, jaǵymdy orta qajet. Inforqurlym da zamanǵa saı bolýy tıis. Bul baǵytta shaǵyn qlada biraz sharýa istelipti.

- «О́ńirlerdi damytý» baǵdarlamasy sheńberinde qaladaǵy «Metallýrg» shaǵyn aýdanynyń káriz jelileri men magıstraldy jylý jelileri qaıta jańǵyrtyldy. Nátıjesinde, barlyǵy 23,3 shaqyrym káriz jelisi men 5,02 shaqyrym magıstraldy jylý jelileri tolyqtaı jańardy. Qalada baspana máselesi de oń sheshimin tabýda. «Nurly jer» baǵdarlamasy aıasynda 40 páterli turǵyn úı qurylysy jumystary júrgizilýde, jaqynda paıdalanýǵa beremiz. Taǵy eki 40 páterli turǵyn úıdiń qurylysyn qolǵa aldyq, - deıdi Tekeli qalasynyń ákimi Baqtııar О́nerbaev.

Shaǵyn qalada sharýashylyq ta órken jaıyp otyr. Tekeliniń sharýalary et, sút, kókónis óndirýden aldyńǵy orynda. salasynyń nátıjeside kóńil qýantady. О́tken 10 aıda olar óndirgen ónim 6,5 mlrd teńgeni qurapty. Osy Tekelide aımaqty tabıǵı ári balǵan kókónispen qamtyp otyrǵan «Green House» jylyjaı kesheni bar. Osy jyly keshenniń ónimine suranys kóbeıip, bir ǵana qııardyń 452 myń tonnasy naryqqa shyǵarylypty. Suranystyń artýy kásipkerliktiń de artýyna yqpal jasaıdy. Iаǵnı, qaladaǵy shaǵyn jáne orta bıznes salasyndaǵy nysandar sany 311 birlikke artyp, 2800 adam eńbekpen qamtylǵan. Onyń ishinde bes birdeı saýda jáne qyzmet kórsetý nysany jańada nashylyp, 14 adam turaqty jumys taýypty.

Ekonomıkanyń ózegi – óndiris qoı. Tekeliniń jandanǵan ónerkásibi ótken 10 aıda 17,2 mlrd teńgeni quraıtyn ónim óndirgen eken. О́sý kórsetkishi 104,4 prosentti qurap otyr. Aldaǵy jyly damý qadamy qaryshtaı bermek. Ol úshin birneshe ınvestısııalyq joba jasalǵan. Buıyrsa, ishki naryqtyń qajetin óteıtin bolat pishindi quımalar shyǵaratyn «Elektromarganes» zaýyty iske qosylmaq. Jobanyń quny 433,0 mln teńge shamasynda, 20 adamǵa turaqty jumys orny ashylady. Ák daıyndaıtyn «AkAltunProducts» seriktestigi de Tekeliden óndiris orynyn ashpaqshy, buǵan ınvestorlar 135,0 mln teńge qarjy salýǵa daıyn. 30 adamdy jumyspen qamtymaq. Taǵy bir 5 mln teńgeniń ınvestısııasyn «Tasun» JShS mıkrokalsıt óndirisin keńeıtýge salyp otyr eken, munda da 20 jumysshyǵa suranys bar.

Jalpy, búginge deıin Tekeli ekonomıkasyn damytýǵa 4,7 mlrd teńge ınvestısııa tartylypty. Naqty kólem ındeksi 96,1 prosentti qurady. Onyń ishinde bıýdjet qarjysynan bólek, jeke kózderden quıylǵan qarjynyń úlesi úlesi 77,9 prosent eken, aqshaǵa shaqqanda 3,7 mlrd teńge shamasynda. Al keler jyly ıgeriletin ınvestısııa kólemi 6,2 mlrd teńge kóleminde boljanǵan.

Árıne, áleýmettik salada qordalanǵan másele bar. Jumyssyzdyq deńgeıin tómendetýdiń túrli joldary qarastyrylǵan. Ol úshin aldaǵy jyly 470 jańa jumys orny qurylmaq. Bul qaladaǵy jumyssyzdyqty deńgeıin 4,7 prosentke deıin azaıtpaq.

- Tekelide 415 kóp balaly otbasy turady. Olardyń deni baspana máselesin sheshýdi ótinedi. Bıyl áleýmettik jaǵynan qorǵalmaǵan otbasylardy turǵyn úımen qamtamasyz etý úshin 25 páter satyp alyndy. Demeýshiler esebinen 5 kóp balaly otbasy baspanaly boldy. 7 otbasy «Baqytty otbasy» baǵdarlamasy aıasynda qonys toıyn toılady, - deıdi Tekeli qalasynyń ákimi Baqtııar О́nerbaev.

 

 

Almaty oblysy

 

Sońǵy jańalyqtar

Nur-Sultanda qar kúni atap ótiledi

Qoǵam • Búgin, 10:12

18 qańtarǵa arnalǵan aýa-raıy boljamy

Qazaqstan • Búgin, 09:58

Almaty jasyl qalaǵa aınalady

Ekologııa • Keshe

Bulandydaǵy berekeli is

Aımaqtar • Keshe

Mal baqqanǵa bitedi...

Aımaqtar • Keshe

Tekeli – eńbekshiler mekeni

Aımaqtar • Keshe

Jer ıesin tapsa ıgi

Aımaqtar • Keshe

Ǵasyrlarǵa ulasar uly tuǵyr

Rýhanııat • Keshe

«Ádilet, shapqat kimde bar...»

Rýhanııat • Keshe

Bárimizdiń Abaıymyz

Rýhanııat • Keshe

Uqsas jańalyqtar