Qoǵam • 06 Jeltoqsan, 2019

Qonys aýdarýshylardy qoldaý qandaı?

42 retkórsetildi

«Eńbek» nátıjeli jumyspen qamtýdy jáne jappaı kásipkerlikti damytýdyń 2017 – 2021 jyldarǵa arnalǵan memlekettik baǵdarlamasy» qolǵa alynǵan 2017 jyldan beri Soltústik Qazaqstan oblysyna   4894 adamy bar 1428 otbasy kóship kelgen.

Sonyń ishinde bıyl 2117 adamy bar 709 otbasy keldi. Oblystyq Jumyspen qamtýdy úılestirý jáne áleýmettik baǵdarlamalar basqarmasynyń «Oralmandar jáne ishki qonys aýdarýshylar jumysyn júrgizý bóliminiń» bastyǵy Alma Ahmetovamen áńgimeleskenimizde 323 adamy bar 81 otbasy qaıta kóship ketkenin aıtty. «Negizgi sebep aýa-raıynyń densaýlyqtaryna sáıkessizdigi boldy. Áıtpese, biz belgilengen áleýmettik jaǵdaılardyń bárin jasadyq», dedi ol.

Kóship kelýshilerdiń bári oblystaǵy 13 aýdannyń bárine shashyraı qonystandyrylýda eken. Al Petropavl qalasynyń ózine qabyldanbaıdy, óıtkeni munda turǵyn-úı máselesin sheshý qıyn kórinedi.

Qonys aýdarýshylardyń árqaısynyń kóship kelý shyǵyny úshin 88 myń teńgeden tólengen. Bul - otbasy músheleriniń árqaısyna tólenetin shyǵyn.  Osynyń ústine 2018 jyldan bastap kóship kelýshilerge aýdan ókilderi taýyp bergen úılerin jaldaý quny tólenedi. Onyń kólemi bir adamǵa 15 AEK-ten bastalady. Eger otbasyndaǵy jandar kóbirek bolsa, onyń kólemi de ósedi. Mysaly, tórt adamdyq otbasyǵa páter jaldaý quny on segiz AEK bolady. Bul aı saıyn osy otbasynyń páter jaldaýyna 45450 teńge tólenedi degen sóz. Ol jyldyń on eki aı boıy tólenedi. Tórt adamy bar otbasy úshin bir jylda barlyǵy   545400 teńge tólenedi degen sóz. Eger kóship kelýshi aýyldan ózim úı taptym, maǵan satyp alýǵa aqsha berińder dese bir jyldyq jaldaý aqysy tutastaı qolyna beriledi.  Eger ol úı bul aqshadan arzan bolsa artyǵy ózinde qalady. Qazir aýyldaǵy úıler arzan ekenin eskersek, bul aqsha bir sydyrǵy jaqsy úı alýǵa emin-erkin jetedi. Al budan qymbatqa alsa, artyǵyn ózi tóleıdi. Árıne, bul aqshany alý úshin satyp-alý kelisimsharty ákelinýi kerek.

Osynyń ústine kóship kelýshige úıiniń qasyndaǵy on sottyq jer tegin beriledi, al eger bıznespen aınalysqysy kelse «Bıznes-bastaý» baǵdarlamasy boıynsha oqýǵa jiberiledi. Bankten arnaýly mıkro-nesıe alýlaryna bolady.

Byltyrǵa deıin Soltústik Qazaqstan oblysyna kelýshiler osyndaı aqsha alyp kelgen, al byltyr, barlyq kelgender 414 otbasy bolsa, sonyń 253 otbasy ǵana osy qarajatty alǵan. Qalǵany úı almaı, tek jaldaýǵa alǵandyqtan olarǵa aı saıynǵy jaldaý aqylary áli tólenýde eken.

Bıyl kóship keletin azamattarǵa qanatqaqty joba boıynsha arnaýly úıler salynyp jatyr. 2021-shi jylǵa deıin barlyq aýdandar boıynsha 2142 úı salý belgilengen.  Conyń ishinde 428  bıyl salynýda. Birazy jyldyń aıaǵyna deıin berilmekshi. Biraq úılerdiń mańyna qora-qopsy salý qarastyrylmaǵan. Bul úıler kóship kelýshilerge bes jylǵa jalǵa beriledi. Aı saıynǵy jaldaý quny segiz-on myńnyń aralyǵynda bolmaq. Al bes jyldan keıin satyp alý quqy bastalady. Eger satyp alýǵa aqsham joq deıtin bolsa, taǵy da on bes jylǵa jaldaý kelisimsharty uzartylady. Bir úıdiń baǵasy jeti mıllıon teńge.

Kóship kelýshilerge jańa úı salý máselesin oblystyq ákimdik kóterip, keshendi baǵdarlamaǵa engizgen. Qazirgi zamanda qalaǵa nemese basqa jerlerge qonys aýdarýshylardyń kóbeıýi sebepti aýyldaǵy úıler arzandap, satylatyn úıler kóbeıip jatsa da ákimdik osyndaı sheshimge barypty. Biz munyń mánisin suraǵanymyzda, Alma Ahmetova ondaı úılerdiń eski ekendigin nemese birneshe jyl satylmaı turǵandyqtan ishiniń quty ketip, úlken jóndeýlerdi talap etetinin aıtty.

 – Sondyqtan, kóship kelýshiniń  kóńil-kúıi birden jaqsy bolý úshin jaqsy úıler usynylady. Sonymen qatar bul úıler taraýdyń aldyndaǵy aýyldarǵa emes áleýmettik ahýaly ortasha nemese joǵary mekenderge salynady. Mundaı aýyldarda jol birshama durys, mektep bar, ınternet qosylǵan, -dedi ol.

Degenmen ózimiz kórgen bir keleńsizdikter týraly da suradyq. Máselen, Esil aýdanyndaǵy Spasovka degen seloda osyndaı úsh úı salý qolǵa alynypty. Negizinen qazaqtan basqa halyqtardyń ókilderi turǵan bul selo taraýdyń az-aq aldynda tur. Mektepteri jabylǵan. Al osy selodan on eki shaqyrym jerdegi qazaq aýyly myzǵymaı otyr. Mektebi de bar, oqýy ana tilinde júrgiziledi, onda tek jol máselesi sheshilmeı tur. Úılerdi osyndaı perspektıvasy bar mekenge salý kerek emes pe edi degen suraǵymyzǵa «bul jergilikti ákimdiktiń sheshkeni, múmkin ol aýylǵa da kelesi jyldary úıler salynar» degen jaýap berildi...

Jalpy oblysqa kelgenderdiń 70 paıyzǵa jýyǵy túrli jumystarǵa ornalastyrylǵan. Al bıyl kelgenderdiń 51 paıyzyna jumys tabylypty. Olardyń kóbi aýylsharýashylyǵyna, al mamandyǵy bar muǵalimder men dárigerler mektepter men feldsherlik tirekterge ornalastyrylǵan. Mal, jer ýchastoktaryn alyp, bıznespen aınalysyp jatqandary da bar eken. Bıyl osy baǵdarlamaǵa bıýdjetten 511 mln teńge bólingen.

Jasyratyny joq, memlekettiń bólgen aqshasyn alyp, artynan taıyp turatyn da  jalǵan kóship kelýshiler bolýy múmkin ǵoı. Sondyqtan qarajattyń oryndy jumsalýyn baqylaý qandaı dárejede ekendigin de suradyq. Sóıtsek, kóship keletin jandar «Jumyspen qamtý» ortalyǵymen áleýmettik kontraktige turady eken. Bul kontraktiniń bir tarmaǵy berilgen aqshany ornymen jumsaıtyndyǵyna mindetteme júktegen. Sonymen qatar qarajatty alyp, ketip qoıǵysy kelse, adam ony qaıtarýǵa da mindetteme alady. Al mindettemesin oryndamasa  quqyq qorǵaý organdarynyń qýdalaýyna ushyraıdy.

Qysqasha aıtqanda Soltústikke kóship kelýshilerdiń búgingi jaı-kúıi osyndaı. Árıne, qytymyr qys olarǵa qushaǵyn asha qoımas, degenmen osynda kelgeli aýa-raıy jaǵyp, densaýlyǵym túzele bastady deıtinder de joq emes. Al jumysqa qabyldaǵan sharýa qojalyqtary kóship kelýshilerge qamqorlyq jasaýǵa mindetteme alady. Olarǵa memleketten sýbsıdııa tólenedi.

Mine, búgingi tańda kóship kelýshi aǵaıyndarǵa jasalyp jatqan járdemniń ahýaly osyndaı.

Soltústik Qazaqstan oblysy

Sońǵy jańalyqtar

Maqsat – jol sapasyn jaqsartý

Úkimet • Búgin, 11:45

Qoltańba

Aımaqtar • Búgin, 09:42

Jalpy otyrystyń kún tártibi naqtylandy

Parlament • Búgin, 08:42

Dárigerlerdi qoldaýǵa shaqyrdy

Qoǵam • Búgin, 08:36

Básekege qabilettilikti arttyrý mańyzdy

Parlament • Búgin, 08:28

Shekarashylar aldanbady

Qoǵam • Búgin, 08:22

Lısenzııasynan aıyrdy

Qoǵam • Búgin, 08:20

О́nerlige óris keń

Aımaqtar • Búgin, 08:16

Synaqtan saǵy synbaǵan

Aımaqtar • Búgin, 08:11

Býllıng qurbany – jasóspirimder

Qoǵam • Búgin, 08:10

Birneshe sıfrly joba iske qosyldy

Aımaqtar • Búgin, 08:08

Ýaqyty kelgen ıgilik

Tehnologııa • Búgin, 08:05

Sálemde bereke bar

Rýhanııat • Búgin, 08:03

Mysty qalada myltyq nege atyldy?

Aımaqtar • Búgin, 08:02

«Bir kózdi» dáý

Qoǵam • Búgin, 07:56

Ekinshi raýndta sulatyp saldy

Kásipqoı boks • Búgin, 07:49

Úshinshi kezeńge óte almady

Tennıs • Búgin, 07:48

Buıyrǵany – bir júlde

Sport • Búgin, 07:45

Jerlesimizdiń aıtýly jeńisi

Tennıs • Búgin, 07:40

Abaı úni – halyq úni

Abaı • Búgin, 07:38

Uly dala órkenıetiniń altyn tuǵyry

Rýhanııat • Búgin, 07:36

Dombyra – dala shejiresi

Rýhanııat • Búgin, 07:29

Shyǵyny tabysynan kóp holdıngter bar

Saıasat • Búgin, 07:26

Sheteldik kólikti tirkeý kerek

Saıasat • Búgin, 07:25

Uqsas jańalyqtar