Aımaqtar • 12 Jeltoqsan, 2019

Sheńgeldiniń altyn-kúmisterimen aıshyqtalǵan jibekteri

34 retkórsetildi

Qazaqstan Respýblıkasy Memlekettik Ortalyq mýzeıi «Altyn orda-Qazaq memleketiniń altyn besigi» atty kórmege kelýshiler kóp. Bul Altyn Orda ımperııasynyń  750 jyldyq mereıtoıyn Prezıdent Qasym-Jomart Toqaevtyń sol dataly kúndi merekeleý týraly osy kórmeni ashty.

Kezinde Almaty oblysy Sheńgeldi aýylynyń mańynan tabylǵan kómbelerdiń birinen jibekten tigilgen kıimderdiń fragmenterimen qatar metall tostaǵandar men beldik áshekeıleri tabylǵan. Sheńgeldiden  tabylǵan beldik áshekeıler keshenine qylyshty asý úshin eki altyn shilterli toǵa aınalmaly  saǵınalanǵan rozetka tárizdi japsyrmalar, aıdahar beınelengen altyn tilik, kúmis tabaqtyń naýalanǵan uzynsha tutqasy jáne beldikke arnalǵan kóldeneń ilmegi bar jarty kesh pishindi altyn tostaǵan kiredi.

Bul qazirgi ýaqytta Jetisý aýmaǵynan tabylǵan mońǵol kezeńine jatatyn eń baı jerleý orny bolyp tabylady.

Bul kúni Memlekettik ortalyq múzeıi qorynda HIII ǵasyrdyń sońy- HIÚ ǵasyrdyń basynda qoldanysta bolǵan jibek matalar úzikteri saqtalýda. Buny ǵalymdar 1980 jyly Almatyǵa jaqyn Sheńgeldi aýylynan soltústik batysqa qaraı shamamen 6 shaqyrym qashyqtyqta Ile ózeniniń oń jaǵasyndaǵy qabirden tabylǵanjibek qıyndylary  Shaǵataı ulysy tusyndaǵy bekzada kıiminiń jurnaqtary bolsa kerek dep topshylaıdy.

Orta ǵasyrlarda jibek mándi saıası taýar, saýda-sattyq kózi, sondaı-aq tulǵanyń áleýmettik orny, áleýetiniń kórsetkishi bolyp tabylady.Sondaı-aq jibek qıyndylary mońǵol bıligi tusyndaǵy toqyma, keste, boıaýlar, metal jip qurylymy jaıly mol málimet beredi.

Taýar aıyrbastaý,iri aqsha aınalymynyń  paıda bolýyna yqpal etti. Otyrar, Taraz, Ispıdjab, Syǵanaq jáne Iаsyda aqsha saraılary bolǵany belgili. Almatý qalasynda HIII ǵasyrdyń sońǵy shıreginde qarqyndaǵan aqsha saraıy men qala mańyndaǵy bazarlardy kúmis tıyndarmen qamtamasyz etti. Dınarlar barlyq iri shaharlarda, Syǵanaq pen Otyrardyń saraılarynda soǵylǵan, Saraıshyqtaǵy qazba jumystary kezinde  Altyn Orda, Horezm, Samarqand, Iranda soǵylǵan koptegen monetalar tabyldy Bul kezinde isker baılanystyń bolǵanyn aıǵaqtasa kerek.

Sońǵy jańalyqtar

ShQO-da qar kóshkini júrdi

Aımaqtar • Búgin, 17:25

Balalyq shaqtyń kórmesi

Qoǵam • Búgin, 15:56

Qylqalamnyń ushyndaǵy Býrabaı

Aımaqtar • Búgin, 15:25

Aqmolada brakonerler quryqtaldy

Aımaqtar • Búgin, 15:18

Kókshetaýda 9 aýdıokitap jaryq kórdi

Aımaqtar • Búgin, 15:12

Uly hakim ulaǵaty urpaqqa úlgi

Rýhanııat • Búgin, 15:09

Kókshetaýdaǵy Qopa kóli tazartylady

Aımaqtar • Búgin, 15:05

Semeılik ustazdar Abaı ánin oryndady

Rýhanııat • Búgin, 13:01

Prezıdent Tımýr Qulybaevty qabyldady

Prezıdent • Búgin, 11:42

Ana tili – arym deıtin jastar kóp

Qazaqstan • Búgin, 09:21

«Aqylǵa sáýle qonbasa...»

Qoǵam • Búgin, 08:03

Qatygezdik qaıdan shyǵady?!

Qoǵam • Búgin, 07:46

Qyzyltastaǵy jartas sýretteri

Qoǵam • Búgin, 07:44

Omby qardy tazalaýda olqylyq bar

Qoǵam • Búgin, 07:41

Hırýrg, ǵalym, qalamger

Rýhanııat • Búgin, 07:38

Aqtyq saparǵa shyǵaryp saldy

Qoǵam • Búgin, 07:34

Volonterlik qozǵalys qoldaý tabýda

Aımaqtar • Búgin, 07:29

Talapty jeter muratqa

Suhbat • Búgin, 07:27

Avtorlyq quqyq aıaqasty boldy ma?

Qoǵam • Búgin, 07:24

Lıvııa túıini sheshile me?

Álem • Búgin, 07:17

Telqońyr

Rýhanııat • Búgin, 07:12

Balalar oınaıtyn alańqaı joq

Aımaqtar • Búgin, 07:11

Uqsas jańalyqtar