Úkimet • 19 Jeltoqsan, 2019

UBT elektrondy formatqa kóshiriledi

277 retkórsetildi

Úkimettiń kezekti otyrysynda Bilim jáne ǵylymdy damytýdyń 2016-2019 jyldarǵa arnalǵan memlekettik baǵdarlamasyn iske asyrý jáne 2025 jylǵa deıingi jobasy máseleleri qaraldy. Bilim jáne ǵylym mınıstri Ashat Aımaǵambetov ótken kezeńdegi jumys qorytyndylary jáne jańa memlekettik baǵdarlamanyń negizgi baǵyttary týraly baıandady. Bul týraly Premer-Mınıstrdiń baspasóz qyzmeti habarlady.

 

Onyń aıtýynsha, 2016-2019 jyldarǵa arnalǵan memlekettik baǵdarlamada 12 ındıkator, 71 kórsetkish jáne 262 is-sharany oryndaý kózdelgen. Memlekettik baǵdarlamanyń oryndalýy 92%, is-sharalar – 98,8% qurady.  

Jalpy, memlekettik baǵdarlamany iske asyrý kóptegen máselelerdi sheshýge múmkindik berdi:

  • elimizdegi mektepter jańartylǵan mazmunǵa kóshti;
  • kolledjderde barshaǵa arnalǵan tegin TjKBB jobasy iske asyrylýda;
  • ýnıversıtetterge akademııalyq jáne qarjylyq derbestik berildi;
  • otandyq ǵalymdardyń bedeldi jýrnaldarda jarııalaý belsendiligi 2,5 ese ósti.

Mınıstr atap ótkendeı, qazirgi tańda bilim jáne ǵylym júıesiniń aldynda jańa maqsattar men mindetter tur. Olardy sheshý úshin Memleket basshysynyń tapsyrmasy boıynsha birqatar strategııalyq jáne baǵdarlamalyq qujattarǵa negizdelgen, bilim men ǵylymdy damytýdyń 2020-2025 jyldarǵa arnalǵan jańa memlekettik baǵdarlamasy ázirlendi. Bul «Ult jospary: 100 naqty qadam», «Rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamasy, Memleket basshysynyń saılaýaldy platformasy, tamyz keńesinde jáne Qazaqstan halqyna arnalǵan Joldaýda berilgen tapsyrmalar tolyǵymen eskerilgen.

«Baǵdarlama jobasy pedagogıkalyq ujymdarda muǵalimdermen, Prezıdent janyndaǵy Ulttyq keńestiń ókilderimen, sarapshylarmen jáne Parlament depýtattarymen talqylandy. Bul jobanyń ereksheligi – PISA, TALIS, PIAAC, PIRLS, ISILS sekildi 5 halyqaralyq zertteýdiń nátıjeleri bizge negizgi problemalardy anyqtaýǵa jáne olardyń sheshimderin tabýǵa múmkindik berdi. Jalpy, jańa Memlekettik baǵdarlama jobasynda 2 maqsat, 11 mindet, 8 ındıkator, 39 kórsetkish qarastyrylǵan», dedi A. Aımaǵambetov.

Jańa memlekettik baǵdarlamaǵa sáıkes negizgi mindetter aıqyndaldy:

  • Qazaqstandyq bilim men ǵylymnyń jahandyq básekege qabilettiligin arttyrý;
  • Jalpyadamzattyq qundylyqtar negizinde tulǵany tárbıeleý jáne oqytý;
  • Ǵylymnyń el ekonomıkasyna qosar úlesiniń artýy.

Maqsattarǵa jetý úshin 5 baǵyt, 11 mindet qarastyrylǵan.

Birinshi oryn — pedagog mártebesi Memleket basshysynyń tapsyrmasyna sáıkes 4 jyl ishinde 500 myń pedagogtiń jalaqysyn 2 esege arttyrý qarastyrylǵan.

Mınıstrdiń aıtýynsha, pedagogterdi qaıta daıarlaýdyń, biliktiligin arttyrýdyń jańa júıesi engiziledi; aldaǵy ýaqytta balabaqsha, qosymsha bilim berý, kolledj pedagogteriniń jalaqysy ósedi, olardyń jetekshilerine attestattaý qorytyndysy boıynsha pedagogterdiń eńbegin normalaý júıesi engiziledi; 2021 jyldan bastap ýnıversıtet túlekteri sertıfıkasııadan ótedi.

Sonymen qatar pedagogıkalyq bilimdi jetildirý, bolashaq muǵalimderdiń pedagogıkalyq tájirıbesin ózgertý, oqý baǵdarlamalaryn 100% jańartý qarastyrylǵan.

«3 jastan 6 jasqa deıingi balalardy balabaqshamen 100% qamtý qarastyrylǵan. Sapany jaqsartý maqsatynda lısenzııalaýdy kezeń-kezeńimen qaıtarý jáne balalardy mektepke daıarlaýdy jaqsartý úshin tıisti baǵdarlamalardy engizý qarastyrylýda. О́ńirlerdegi jekemenshik balabaqshalardyń usynystaryn eskere otyryp, memlekettik tapsyrys quny 30 myń teńgege deıin artty. Bul úshin respýblıkalyq bıýdjetten shamamen 400 mlrd teńge bólindi», — dedi vedomstvo basshysy.

Sonymen birge arnaıy kúzet, beınebaqylaý, qaýipsiz tasymaldaý, tamaqtaný normalary men mólsherin qaıta qaraý, ashanalardaǵy qolma-qol aqshasyz tólemderge birtindep kóshý, erekshe bilim berý qajettilikteri bar balalardy qoldaý boıynsha memlekettik tapsyrystardy jan basyna qarjylandyrý, kıber mádenıetti qalyptastyrý máselelerin 100% sheshý josparlanǵan. Sondaı-aq, býllıng pen sýısıdtiń aldyn alýdyń biryńǵaı baǵdarlamasyn engizý josparlanýda.

A. Aımaǵambetov atap ótkendeı, mektep pen ata-ana qarym-qatynasynyń jańa formaty, bilim berýdiń barlyq deńgeılerinde «Jas Qyran», «Jas Ulan» qozǵalysyn odan ári damytý, teatrǵa tartý, pikirsaıys qozǵalysy, «qundylyqtarǵa negizdelgen bilimdi» iske asyrý josparlanǵan. Oqýshylar men stýdentter úshin sport lıgasyn qurý josparlanýda. Búgingi tańda bul kórsetkish 30% quraıdy.

Aýyldarda orta bilim berý sapasyn arttyrý

Oqýlyqtardy ázirleý, saraptaý, basyp shyǵarýdyń jańa júıesin engizý, bilim berýdiń jańartylǵan mazmunyna kóshýdi aıaqtaý, 12 jyldyq bilim berýge birtindep kóshý, krıterıılik baǵalaý men oqý baǵdarlamalaryn jetildirý qarastyrylǵan.  

Balalarǵa arnalǵan bilim berýdiń barlyq deńgeılerinde sapaly ınklıýzıvti bilim alýǵa jaǵdaı jasalǵan. Inklıýzıvti bilim berý 55%-dan asty.

Taǵy bir mańyzdy mindet — qalalyq jáne aýyldyq mektepter arasyndaǵy bilim sapasyndaǵy alshaqtyqty azaıtý. Osy maqsatta keshendi sharalar qabyldanady: shaǵyn jınaqy mektepterdi bilikti pedagogıkalyq kadrlarmen qamtamasyz etý, eńbekaqy tóleý júıesi ózgeredi, aýyl mektepterin oqý materıaldarymen, kompıýter jabdyqtarymen jáne sıfrlyq qurylǵylarmen tolyq qamtamasyz etý kózdelgen. Bul maqsatqa respýblıkalyq bıýdjetten 150 mlrd teńge qarastyrylǵan.

800 jańa mektep qurylysy tapshylyq máselesin sheshedi

Boljam boıynsha 2025 jylǵa qaraı oryndar tapshylyǵy shamamen 500 myń oryndy quraıdy. Bul máseleni sheshý úshin mektepter memleket pen jeke sektordyń esebinen salynady.

Atap aıtqanda, memlekettik bıýdjet jáne jeke ınvestısııalar tartý esebinen 650 myńnan astam orynǵa arnalǵan 800 jańa mektep salý josparlanýda.

«Bul úshin 876 mlrd teńge bólinedi. Sonyń nátıjesinde oryndar tapshylyǵy men úsh aýysymdy mektepter máselesi sheshilip, apatty jaǵdaıdaǵy mektepterdiń sany azaıady», dedi mınıstr.

Sonymen qatar aýyl mektepterin qoldaý boıynsha «Aýyl – besigi» baǵdarlamasy aıasynda aýyldyq tirek mektepter úshin 114 ınternat qurylysyna 53 mlrd teńge bólý josparlanýda.

Jańa baǵdarlama aıasynda barlyq mektepterdi zamanaýı fızıka, hımııa, bıologııa, STEAM pándik synyptarymen tolyq qamtamasyz etýge 100 mlrd teńge bólinedi, al pándik kabınetterdi kompıýterlermen 100% qamtýǵa 50 mlrd teńge bólinedi.

Jyl saıyn 100 myń stýdent kolledjderde tegin oqıdy

«Jas maman» jobasy aıasynda 180 kolledjdiń materıaldyq-tehnıkalyq bazasy jańartylady, oǵan bıýdjetten 58 mlrd teńge qarastyrylǵan.

«Tegin kásiptik-tehnıkalyq bilim berý baǵdarlamasy jyl saıyn 100 myń stýdentti qamtıdy. Al qosarly bilim alýmen qamtylǵan stýdentterdiń sany 35%-ǵa jetedi. Kolledj túlekteriniń jumyspen qamtylý deńgeıi 63%-dan 75%-ǵa deıin artady», — dedi vedomstvo basshysy.

UBT elektrondy formatqa kóshiriledi

Mundaǵy mindet — kásiptik standarttar negizinde bilim berý baǵdarlamalaryn 100% jańartý. Sheteldik stýdentter sany jalpy kontıngenttiń 10% quraıtyn bolady.

Mınıstrdiń aıtýynsha, professorlyq-oqytýshylar quramnyń jalaqysyn kóterý, bilim berý granttaryn orta eseppen 340-420 myńnan 900 myń teńgege deıin arttyrý arqyly ýnıversıtetterdiń materıaldyq bazasyn jaqsartý qarastyrylǵan.

«Bul kópten kútken jańalyq, 2011 jyldan bastap grant quny ózgergen joq deýge bolady. Ol úshin bıýdjetten 244 mlrd teńge bólinedi. 10 ýnıversıtette akademııalyq basymdyq ortalyqtaryn qurý úshin 21 mlrd teńge bólinedi. 10 ýnıversıtet álemdegi úzdik 500 ýnıversıtettiń qataryna qosylady», dedi A. Aımaǵambetov.

Sonymen qatar UBT tapsyrý tártibi elektrondy formatqa kóshirilip, birneshe grant túrleri engizilip, joǵary bilimniń qoljetimdiligi men ashyqtyǵy qamtamasyz etiledi.

2025 jylǵa deıin 90 myń orynǵa jataqhanalar salynady.

Bilim berý júıesindegi kadrlardyń aýysýy

Osyǵan baılanysty 2021 jyldan bastap aýdandyq bilim bólimderin basqarý oblystyq deńgeıge ótedi.

«Qarjylandyrý da oblystyq deńgeıge kóteriledi. Ol óńirler men mekemeler arasyndaǵy bilim alshaqtyqtyǵyn tómendetýge baǵyttalady», dedi mınıstr.

A. Aımaǵambetovtyń aıtýynsha, sońǵy ýaqytta bilim berý uıymdarynyń basshylaryn taǵaıyndaý tártibi týraly suraqtar kóbeıip keledi. Máselen, birqatar uıymdardyń basshylary 20 jyldan astam ýaqyt boıy bir jerde jumys istep keledi.

«Sondyqtan biz jańa júıe boıynsha balabaqsha, mektep jáne kolledj dırektorlaryn taǵaıyndaıtyn bolamyz. Sonymen qatar, aldaǵy ýaqytta aýystyrý júıesin rotasııa arqyly qoldanatyn bolamyz. Qazirgi zaman talabyna sáıkes bilim berý salasy avtonomdy basqarýdan korporatıvti basqarýǵa kóshedi», — dedi ol.

Ǵylymı áleýetti nyǵaıtý

  • Birinshiden, eger 2019 jyly ǵylymdy qarjylandyrý 43 mlrd teńgeni qurasa, 2025 jyly ol 400 mlrd teńgege jetedi;
  • Ekinshiden, Memleket basshysynyń tapsyrmasyna sáıkes jas ǵalymdardy qoldaýǵa jyl saıyn 3 mlrd-tan astam teńge bólinedi;
  • Úshinshiden, eger buǵan deıin granttar boıynsha konkýrstar úsh jylda bir ret ótkizilse, kelesi jyldan bastap ol jyl saıyn bólinetin bolady;
  • Tórtinshiden, ǵylymı ınstıtýttardyń materıaldyq-tehnıkalyq bazasyn nyǵaıtý úshin jeke bıýdjettik baǵdarlama jasalady.

Ǵylymı ınfraqurylymdy jańǵyrtý jáne sıfrlandyrý boıynsha ǵalymdardyń sıfrlyq daǵdylaryn damytý, ǵylymı uıymdardyń kadrlyq jáne basqarýshylar quramyn qaıta daıarlaý baǵdarlamalaryn iske asyrý máseleleri qarastyrylady.

Jalpy, baǵdarlama aıasynda bilim berýdi qarjylandyrý kólemi 6 esege, ǵylymdy qarjylandyrý 7 ese ósti.

Bilim jáne ǵylym mınıstriniń aıtýynsha, Baǵdarlamany iske asyrýǵa 11 trln 578 mlrd teńge kóleminde qarajat qarastyrylǵan. Sonymen qatar, jeke ınvestısııalardyń úlesi artyp, 1 trln 284 mlrd teńgeni qurady.

Aıta ketý kerek, Kókshetaýdaǵy AT mektep-lıseıiniń dırektory A. Baltasheva pedagogıkalyq qaýymdastyq atynan Úkimet otyrysyna shaqyryldy. Ol óz sózinde jańa memlekettik baǵdarlamada pedagog mártebesine erekshe mán berilgenin, al iske asyrylǵan baǵdarlamada buǵan mán berilmegenin atap ótti. A. Baltashevanyń aıtýynsha, muǵalimderdi qaıta daıarlaýdyń jańa júıesin engizý jáne jalaqynyń ósýi mektep pedagogteriniń mártebesin kóterip, jas mamandardyń jańa aǵymyn qamtamasyz etýǵa yqpal etedi. 

Buǵan qosa, bilim berý mekemesiniń dırektory jańa memlekettik baǵdarlamada bilim berý mádenıetine basa nazar aýdarylyp, mektep pen ata-ana qarym-qatynasynyń jańa formatyn engizý qarastyrylǵanyn atap ótti. Endi bilim berý qazaqstandyq muǵalimderdi qýantatyn jańalyq — qundylyqtarǵa negizdeletin bolady

Sońǵy jańalyqtar

Beıqamdyqqa jol berilmeýi kerek

Rýhanııat • Keshe

Koronavırýssyz Qostanaı

Aımaqtar • Keshe

Kúrish eksportyna kedergi joq

Aımaqtar • Keshe

Álem únemdele bastady

Álem • Keshe

Uqsas jańalyqtar