Qoǵam • 31 Jeltoqsan, 2019

Jastarǵa serpilis syılady

19 retkórsetildi

Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń usynysymen 2019 jyldyń Jastar jyly dep belgilengeni dúıim jurtqa belgili. Úkimet daıyndaǵan 89 tarmaqtan turatyn Jol kartasy boıynsha el jastaryna áleýmettik qoldaý kórsetý úshin birqatar baǵdarlamalar qolǵa alyndy. Jemisin kórip, paıdasyna jaratqandar az emes. Oǵan elimizdegi jas kásipkerlerdiń qatarynyń kóbeıýi dálel.

Sońǵy derekterge súıensek, elimizde 3 mıllıon 800 myńnan astam jas bar. Bul jalpy halyqtyń 21 paıyzyn quraıdy. Jastardyń ál-aýqatyn jaqsartýǵa ar­nalǵan jyldyń jetistikteri de bar. Eń aldymen jumys isteıtin jastardy qýantqan jańalyqtan bastaıyq. Nur-Sultan, Almaty, Shymkent qalalarynan 3000 páterdiń jalǵa berilýi kóptiń kóńilinen shyqty. Jastardy baspanamen qamtýǵa memleket bıýdjetinen alǵashynda 65 mlrd teńge bólingen, keıin páter sanynyń artýyna baılanysty qosymsha 14,4 mlrd teńge bólindi. Konkýrstan ótip, jaldamaly páterge ıe bolǵan 3000 jas qonys toılaryn jańa jyldyń alǵashqy kúnderinde toılaıdy. Respýblıkamyzdyń basqa óńirlerindegi jumys isteıtin jastarǵa arnalǵan jaldamaly baspana salý 2022 jylǵa josparlanǵan.

Páter máselesimen birge bıyl ju­myspen qamtý, kásip bastaýǵa kóp múm­kindik jasaldy. «Jas maman» baǵdarla­masymen qatar, JOO túlekterine arnalǵan «Jastar praktıkasy» da qolǵa alyndy. Osy oraıda kásipkerlikti qoldaý maq­satynda birneshe joba iske qosyldy. Al eń mańyzdysy «Jas kásipker» jobasy aıa­synda elimizdegi 20 myń jas kásipkerlik negizderin úırendi. Jastar jylynda 9,5 myń jas jańa bıznes bastaýǵa grant ıelenip, 2,5 myń jasqa óz isin damytý úshin shaǵyn nesıe berildi. Kásipkerlik negizin oqytýǵa halyq qazynasynan 1,5 mlrd teńge bólindi. Bıznes jobalardy nesıeleýge respýblıkalyq bıýdjetten 3 jyl merzimge 89 mlrd teńge bólý qarastyrylǵan.

5

Oksana Iаrkova «Jas kásipker» jobasy aýyl jastary da qatysyp, óz baqtaryn synaýǵa múmkindik alǵanyn aıtady. Ol – Soltústik Qazaqstan oblysyndaǵy Iаkor aýylynyń turǵyny. «Mamandyǵym boıynsha tárbıeshimin. 2 jyl balabaqshada jumys istedim. Bala kúti­mi boıynsha demalysqa shyǵyp, balama kıim tige bastadym. Baǵdarlama týraly ákimdikten estip, qatysýǵa bel býdym. Ju­mysymnan óz erkimmen shyqqan soń, sheginerge jol joǵyn túsinip, yntammen oqyp, ju­mysyma kóp ýaqyt arnaýǵa tyrystym. Bul baǵdarlama súıikti isimdi kásipke aınaldyrýǵa múmkindik berdi. Eki apta boıy Beskól aýdanynda bıznes jos­par jasaý, salyq erejeleri sııaqty kásipkerlerge qajetti bilim aldym. Odan keıin jobamyzdy qorǵap, grant konkýrsyna qatystyq. Biraz ýaqyttan keıin 505 myń teńge kóleminde grantqa ıe bol­ǵanymdy estip, bir qýandym. Bul aqshaǵa qajet-jaraqty aldym. Iаǵnı tigin isine qajetti tehnıka, tigin mashınalaryn satyp aldym. Granttan keıin nesıe aldym. О́ıtkeni jaqsy taýar jasaý úshin sapaly shıkizat kerek. Qazirde áleýmettik jeliler arqyly jumysymyzdy kórsetip, tapsyrys qabyldaımyn. Taýardy jetkizý úshin «Qazposhta» qyzmetine júginemin. Jalǵyz jumys isteımin, alaıda keler jyly birneshe tiginshi alý oıymda bar. Bú­ginde tabysym keremet deı almaımyn. Nesıem­di jabýǵa, otbasymyzǵa jetedi. Baǵ­dar­lama túlekterine beriletin grant pen bilim senimdi bolýǵa, bıznesti ıgerýdiń qyr-syryn úıretti. Mundaı daıyndyqsyz, bilim­siz kási­bińdi dóńgeletý múmkin emes shyǵar. Al aýyl jastary úshin bul álem múl­de tańsyq. Osy jyly súıikti kásibińdi bas­taý úshin qalada týý mindetti emesin túsin­dim», deıdi baǵdarlama túlegi Oksana Iаrkova. 

7

Al jas ta bolsa, bas bolyp Atyraýdyń táı-táı basqan kásipkerlerine bıznes áleminiń qyr-syryn úıretip, qoldaýyn aıamaǵan, «Jas kásipker» jobasynyń treneri Bıbigúl Kákimjanqyzy bıyl 110 shákirt tárbıelep, olarǵa bıznes áleminde baǵdar bolǵanyn aıtady. «Baǵdarlamaǵa Atyraý qalasynan 55 adam, Mahambet aýdanynan 55 kisi qatysty. 3 aptaǵa jýyq naryq analızi, bıznes psıhologııasy, jobanyń suranysyn arttyrý men sharttary týraly dáris oqydym. Ár qatysýshyǵa jeke konsýltasııa ótkizip, bıznes jospar jasaýǵa kómektestik. Bir maqtanarym, shákirtterimiz aýyl sharýashylyǵyna da den qoıdy. Nurlybek pen Ýálıhan Qubaıdollaevtar eshki sharýashylyǵymen aınalysa bastady. Al Erkin Ámirjanov búginde taýyq sharýashylyǵyn dóńgeletip júr. Túlekter qaıy­rymdylyqpen de aınalysady. Kýrs bitkende ashyq aspan astynda kınoteatr uıym­dastyryp, ol jerde óz ónimderin satý­ǵa múmkindik berip, jınalǵan qarjyny muq­taj otbasylarǵa aýdardyq. Jastar jyly Atyraý jas­tarynyń ekinshi tynysyn ash­qandaı boldy. Jastarǵa múmkindik berý óńirdiń damýyn bildiredi. Al óńirlerdiń órkendeýi respýblıkamyzdyń ekonomıkasyn kótere túspek», deıdi jas trener. 31 jastaǵy Bıbigúl jastar saıasaty men balalar bastamalaryn qoldaǵany úshin Aqparat jáne qoǵamdyq damý mınıstrliginiń marapatyna ıe boldy.

Bıylǵy jyldyń taǵy bir jańalyǵy – Prezıdenttik jastar kadrlyq rezervi. Onyń qorytyndysy jyl sońyna taman jarııalandy. Birneshe kezeńnen turǵan baıqaýdan 300 qazaqstandyq jas iriktelip alyndy. Rezervke engen jastar memlekettik basqarý júıesindegi jaýapty qyzmetterge taǵa­ıyndalady. Mundaǵy basty maqsat – bilikti bas­shylardyń jańa býynyn qalyptastyrý jáne jastar úshin áleýmettik lıftiniń utymdy júıesin qurý. Komıssııa músheleri tańdaýlylardyń qataryna ilikpegender de nazardan tys qalmaıtynyn aıtty.

6

Stýdent jastardyń negizgi máselesi – jataqhana. Bul jerde Jastar jylynda zamandastarynyń jaǵdaıyn jasaýǵa qol­ǵabys etken Ilııas Tústikbaev erekshe atap ótýge turarlyq. «Daryn» memlekettik jas­­tar syılyǵynyń «Qoǵamdyq qyz­met» ataly­mynyń bıylǵy ıegeri – «Qazaq­stannyń stý­dentter alıansy» respýblıkalyq stý­denttik qozǵalysynyń kóshbasshysy. Ol 2019 jyldyń ózi úshin de, ózi basqaratyn uıym úshin de oljaly bolǵanyn aıtady. Jastar jylynda daıyndalǵan Jol kartasy nátıjesinde jastardyń biraz máselesi sheshimin tapty deıdi. «Bıyl eki jyldan beri josparlap júrgen jastardyń úzdiksiz damýyna arnalǵan jobamyzdy bas­tadyq. «Stýdentter úıi 2.0» aksııasy qolǵa alyndy. Bul aksııa stýdentterdiń ne­­gizgi máse­leleriniń birin sheshedi dep sene­min. Al jastar arasyndaǵy eń úlken ma­ra­patty, «Daryn» syılyǵyn ıelenýim tek ma­rapat emes, úlken jaýapkershilik eke­nin túsi­nemin. Mamandyǵym boıynsha jumys is­te­mesem de jastardyń ıgiligine, el ıgi­li­gine qyzmet etkenime qýanyshtymyn», dedi ol.

Otannyń otbasydan bastalatynyn qashan da esten shyǵarmaıtyn qazaq halqy úshin Jastar jylynyń otbasy ınstıtýtyna da sharapaty tıdi. Ár óńirde otbasylyq resýrstardy qoldaý ortalyqtary ashyldy. Olardyń aqparatyna súıensek, bıyl 270 otbasy ajyrasýdan aman qalǵan. Sonymen qatar ár aımaqtaǵy Jastar resýrstyq ortalyqtarynda tegin zańgerlik keńes berý bólimderi jumys isteıdi.

2019 jyly jastardy qarjylandyrý kólemi 40 ese ósken. Jalpy sharalarǵa 2 mln-nan astam jas tartylsa, arnaıy sharalarmen 722 myń adam nemese elimizdegi árbir 5-shi jas qamtylǵan. Jastardy qoldaýǵa baǵyttalǵan 56 granttyq joba júzege asyryldy. Bul baǵdarlamalardyń jalpy somasy 2,8 mlrd teńgege baǵalanyp otyr. Jańa bastamalar men ıdeıalardyń jemisin talap etý úshin, álbette, erte. De­gen­men 2019 jyl qazaqstandyq jastardyń qulshynysyna serpilis ákelgeni aıqyn.

 

Sońǵy jańalyqtar

Eljan Birtanov Qytaı elshisimen kezdesti

Qazaqstan • Búgin, 19:17

Basty aqparat (21.02.2020)

Vıdeo • Búgin, 18:56

Semeıde stýdentter jataqhanasy órtendi

Aımaqtar • Búgin, 17:40

Memleket basshysy birqatar kezdesý ótkizdi

Prezıdent • Búgin, 17:08

Qańǵybas ıtter de qorǵalatyn boldy

Aımaqtar • Búgin, 12:04

Barlyq másele ashyq aıtyldy

Aımaqtar • Búgin, 06:56

Tenderdi maıshelpek kóredi

Saıasat • Búgin, 06:55

Uqsas jańalyqtar