Ekonomıka • 22 Qańtar, 2020

Jol muraty – el qýaty

32 retkórsetildi

Bıyl búkil el boıynsha 9,8 myń shaqyrym avtokólik joly jóndelmek. Onyń ishinde 2,6 myń shaqy­rym joldyń jóndeý jumy­sy jyl sońyna deıin to­lyq aıaqtalady dep jos­par­lanǵan. Al osy res­pýb­lıkalyq jáne jer­gil­ikti joldardyń jaǵ­daıyn jaqsartýǵa qazy­na qorjynynan 750 mlrd teńge shamasynda aqsha jum­salady eken. Nıet qylǵan jumystardyń deni «Nurly jol» baǵdarlamasynyń sheńberinde júzege aspaq.

2020-2025 jyldarǵa arnalǵan «Nurly jol» baǵdarlamasyna Almaty oblysynan 18 joba kirip otyr. Onyń ishinde 5 joba boıynsha qurylysy bastalatyn jáne jóndeý jalǵasatyn mańyzdy jolǵa erekshe nazar aýdarý qajet. Negizgi qurylys jumystary qar kóbesi sógile serpin alatyn Taldyqorǵan – О́skemen, Kúrti – Býrylbaıtal, Uzynaǵash – Otar, Qapshaǵaı – Kúrti, Úsharal – Dostyq trassalarynda bıyl da eńbek kórigi qyzady. Osy respýblıkalyq bıýd­jetten qarjylandyratyn jol qurylysy jergilikti tur­ǵyn­­dar úshin jumys kózine aına­lyp otyr. Derek boıynsha qazirge de­ıin Taldyqorǵan – О́ske­men av­to­banynyń quryly­sy­na myńnan astam adam jumyl­ǵan. Deni – jergilikti jumys­shylar. Al el astanasyna bastaı­tyn Kúrti – Býrylbaıtal baǵytyn­daǵy trassa jumysyna 816 adam tartylǵan.

Bıyl oblystyń ishki joldaryn kúrdeli jáne aǵymdaǵy jóndeý jumysy jalǵaspaq. 427 shaqy­rym trassa qosymsha jóndeledi. Byltyr ishki jol qurylysyna 22,5 mlrd teńge qarjy jumsalyp, 365 shaqyrym trassa tolyq jóndelgen eken. Nátıjesinde, aımaqtaǵy jol sapasy jaqsaryp, oń kórsetkish 81 paıyzǵa deıin ósipti.

– Jol qurylysynyń jandanýy jergilikti halyq úshin eko­nomıkalyq tabys ákeledi. Bas­qa­ny aıtpaǵanda, adamdardy jumys­pen qamtýǵa oń áser etedi. Byl­tyr jol qurylysyna eki myńǵa jýyq ju­mysshy tartyl­ǵan. Negizgi mamandyq ıelerinen basqasy jergilikti turǵyndar. Jalpy, jol qurylysyna qajet mamandardy ózimiz oqytyp, da­ıyndaýymyz kerek. Aýyl tur­ǵyndaryn sura­nys­qa ıe mamandyqtar boıynsha qaıta daıarlaýǵa mán berip otyr­myz. Búginde bul salaǵa dá­ne­­kerleýshi, kran júrgizýshisi, trak­torshy, mashınıst sııaqty mamandar óte qajet. Turǵyndardy oqytýǵa, úıretýge qarjy bólip, jaǵdaı jasadyq, – deıdi oblys ákimi Amandyq Batalov.

Jol demekshi, Almaty ob­ly­­sy­nyń Qarasaı aýdanyna qaras­ty «Altyn orda» baza­ry­nyń mańyn­daǵy kúre joldyń qu­ry­ly­sy sozylyp barady. Áýel­gi jos­par boıynsha jol salý 2017 jyly bastalyp, 2019 jyly ishina­ra qoldanysqa berile bas­taýy tıis edi. Alaıda qazir bul trassadaǵy jumystar 68 paıyz­ǵa ǵana atqarylǵan. «Qazavto­jol» ulttyq kompanııasynyń málime­tin­she, Almaty qalasyna ońtús­tik baǵyttan kiretin kúre jol­dyń qu­rylysy bıyl tolyq aıaq­tal­­maq. Jumystyń kesheýil­deýi­ne bir­neshe sebep bolǵan eken. Bas­ty­sy, bólingen qarjy­nyń az­­d­y­ǵy. Kom­panııa maman­dary mu­ny jol qu­rylysy joba­lanǵan 2016 jyldan beri qury­lys materıal­dary­nyń onda­ǵan ese­ge qy­m­battaýymen túsin­dire­di. Má­se­len, jol tóseýge qol­da­ny­la­tyn armatýra, qıyrshyq tas, bıtým sııaqty qajetti zattar men ja­nar-jaǵarmaı baǵasynyń sha­ryq­­tap ósýi merdigerler ju­my­sy­na kedergi keltirip otyrǵan kóri­­nedi. Al jol salýdyń quqyn «Dáýlet-DorStroı» seriktestigi men «AYTEI GROUP Holding Com­­pany» seriktestigi utyp al­ǵan bola­tyn. Bul kompanııalar búginge deıin 6,2 mıllıard teńge qarjyny ıgeripti.

Jol qurylysyna qol baılaý bolǵan ekinshi másele – aýmaq­taǵy jer telimderiniń jeke­men­shikke satylyp ketýinde ja­tyr eken. Bazar aýmaǵynan bólek, joldyń qos qaptalyna saýda-sattyq pen qyzmet kórsetý oryn­­dary ornalasqandyqtan, ny­san qojaıyndarymen kelisý uzaqqa sozylǵan. Daý-damaıy kóp is sotqa deıin jetken. Qazir aýmaqqa ornalasqan 2 janarmaı quıý beketin kóshirý múmkin bol­maı otyrǵan kórinedi. Eki beket te bir qojaıynǵa, «Oilan LTD» jaýapkershiligi shek­teýli seriktestigine qaraı­dy. Al qo­jaıyn memleket tóleı­tin ótem­­aqyǵa razy emes. «Qazavtojol» ulttyq kompanııa­sy jer telimderin 110 mln teń­gege baǵalap otyr. Al janarmaı beketteriniń ıesi shyǵyn úshin 225 mln teńge talap etýde. Is boıynsha 3 ret sot bolsa da, taraptar ortaq mámilege kele almaýda.

Soǵan qaramastan bıyl jol qurylysy aıaqtalýy tıis. Kún jylynǵasyn Aqsaı ózenine salynatyn kópir, aspaly joldar men avtobýs aıaldamalaryn qurý sııaqty negizgi mindetten bólek aýmaqty kógaldandyrý jumysy jalǵasady. Jalpy, trassanyń «Altyn orda» bazarynan Almaty qalasyna kireberis qaqpaǵa deıingi tusy qos baǵyt boıynsha 10 jolaqqa josparlanǵan eken. Iаǵnı, bir baǵyttaǵy qozǵalysta aýyr júk kólikteri men qoǵamdyq kólikter úshin arnaıy jolaq ashylyp, jeńil kólikter ótetin jol tabany bólek bolmaq.

 

Almaty oblysy

 

 

Sońǵy jańalyqtar

Barlyq másele ashyq aıtyldy

Aımaqtar • Búgin, 06:56

Tenderdi maıshelpek kóredi

Saıasat • Búgin, 06:55

Týrızm – tabys kózi

Parlament • Búgin, 06:53

Qıyrdaǵy qaıyrymdy qazaq

Qoǵam • Búgin, 06:45

Mýzykalyq mádenıet – mektepten

Rýhanııat • Búgin, 06:36

Turǵyndardyń talap-tilegi taldanady

Aımaqtar • Búgin, 06:30

Azııanyń úzdigi atandy

Aýyr atletıka • Búgin, 06:30

Kúnine bir jaqsylyq jasa!

Rýhanııat • Búgin, 06:27

Shákirtteri birinshi oryndy bergen emes

Aımaqtar • Búgin, 06:25

Mýzeı qory tolyqty

Rýhanııat • Búgin, 06:23

О́tinishter partııa nazarynda

Aımaqtar • Búgin, 06:20

Jańa jolda júz aqaý

Qoǵam • Búgin, 06:17

Qurylysty aıaqtaýǵa kepildik bar

Qoǵam • Búgin, 06:17

«Klassıkter» úshinshi oryn aldy

Sport • Búgin, 06:15

Almaty, 1921 jyl, 8 maýsym

Rýhanııat • Búgin, 06:12

Jańa energııa blogy iske qosylady

Ekonomıka • Búgin, 06:00

Qaıran, Qumsaı!..

Rýhanııat • Búgin, 05:31

Soltústik shuǵylasy

Rýhanııat • Búgin, 05:25

Qashqan sarbaz ustaldy

Qazaqstan • Búgin, 05:05

Baqylaý barynsha kúsheıtildi

Saıasat • Búgin, 05:05

Japon ıeni: keshe jáne búgin

Ekonomıka • Búgin, 05:05

Negizsiz tekserý – kásipke kedergi

Aımaqtar • Búgin, 05:05

Joldama úshin judyryqtasady

Kásipqoı boks • Búgin, 05:00

Uqsas jańalyqtar