Rýhanııat • 22 Qańtar, 2020

Hırýrg, ǵalym, qalamger

46 retkórsetildi

Qoǵamnyń qaı salasynda eńbek etseń de bilim-biliktiligiń men talantyń kerek. Ǵulama qalamger A.S.Pýshkınniń «Geografııaǵa da talant kerek» degeni sondyqtan bolar. Barlyq pendede Alla bergen talant bar. Tek sony pendeshilikpen eskerip, eleı bermeıdi. О́mirden óz jolyn tappaı adasatyny da sondyqtan eken. Biraq adam boıyndaǵy sol talantyńyz bir-aq paıyz kórinedi, basqanyń barlyǵy eńbekpen, mańdaı termen keledi eken. Sóıtip, Jaratýshy ıemiz murat-maqsatyna jetem degenderdiń peshenesine toqsan toǵyz paıyz eńbekti jazypty. Demek, talmaıtyn eńbek, úlken tózimdilik qajet. Aramyzda sonyń ekeýin de ushtastyryp júrgen jany jomart, qarapaıym jandar bar. Solardyń biri ári biregeıi – tarazdyq dáriger-hırýrg Saǵyndyq Ordabekov.

Ol – joǵary sanatty hırýrg, medısına ǵylymdarynyń doktory, professor, Qazaqstan densaýlyq saqtaý isiniń úzdigi, elimizge tanymal belgili praktık ǵalym. О́z salasynda atqarǵan eńbegi, ǵylymı izdenisi, aýrý jan­darǵa shıpasy ushan-teńiz. Hı­rýrgııa salasynda ashqan ja­ńa­lyqtaryn Qazaqstan, Reseı, Qyr­ǵyzstan, О́zbekstan, tipten Ame­rıka ǵalymdary jaqsy bi­ledi. Sondyqtan bolar, ony 1996 jyly Nıý-Iork akademııa­sy ózine múshe etip qabyldady. Jaqyn-alys shetelderde jarııa­lanyp jatqan ǵylymı-prak­tı­kalyq eńbekteri, baıandamalary az emes. Ǵy­lymǵa qosqan úlesteriniń kýási – patentteri men tıimdi usy­nystary jeterlik. Ol Taraz memlekettik M.H.Dýlatı atyn­daǵy ýnıversıtetiniń bıologııa kafedrasynyń jáne «Bo­lashaq-Taraz» joǵary medı­sınalyq kolledjderiniń stý­dentterine kóp jyldar boıy dáris bere­di. Onyń jetekshiligimen kan­dıdattyq, magıstrlik dıssertasııa qorǵaǵan jas ǵalym dá­rigerler men bıologtar elimizdiń birneshe joǵary oqý orynynda jemisti eńbek etip júr. Ol ár­daıym izdeniste júretin, qo­lynan kelgen kómekti aıamaıtyn, óz isine degen adaldyǵymen, as­qan jaýapkershiligimen, tártip­tiligimen, barlyq jumysty tııanaqty oryndaıtyn parasatty abzal jan. Ol eńbek jolyn qarapaıym dáriger-hırýrgten bastap oblystyq densaýlyq saqtaý basqarmasynyń bas hırýrgy, oblystyq aýrýhananyń bas dárigeriniń orynbasary qyz­­metterin atqaryp, áb­den ysyl­ǵan, mol tájirıbe jınaq­taǵan bilikti de bilimdi maman. Bú­ginderi Jambyl oblystyq aýrý­hanasynyń operasııa jasaý bóliminiń meńgerýshisi qyzmetin atqarýda.

Muny hosh deńiz.

Saǵyndyqtyń taǵy bir qa­sıeti jan-jaqtylyǵy. Ol – jýr­nalıst, pýblısıst, jazýshy. On­daǵan kórkem shyǵarmalardyń, pýblısıstıkalyq kitaptardyń avtory. Jas mamandarǵa, stýdentterge arnap jazǵan tartymdy monografııalary, oqýlyqtary men oqý quraldary qanshama.

Al jýrnalıstigine keler bol­saq, óz aldyna bir áńgime. Ol Qazaqstan Jýrnalıster odaǵy­nyń múshesi. Respýblıkalyq bas­qa basylymdardy bylaı qoıǵan­nyń ózinde, onyń elimizdiń bas gazeti «Egemen Qazaqstanda», ha­lyqaralyq «Túrkistan», res­pýblıkalyq «Jas Alash» gazet­terinde jáne de basqa basylymdarda jarııalanǵan tartymdy, salmaqty, oıly maqalalary ne­ge turady?! Qaı máseleni qoz­ǵasa da, oqyrmandarǵa qundy qo­ǵamdyq pikirler týǵyzýymen, ult­jan­dylyǵymen erekshelenedi. Qa­tar júrgen áriptesteri, zamandastary men tarıhı tuǵyrly tulǵalar jaıly jazǵan esseleri qandaı ádemi, áserli. Kindik qany tamǵan týǵan jeri – qu­diretti Qarataý boıyndaǵy Kó­segeniń Kókjony týraly, sol aımaqtyń ańyz-hıkaıattary men tarıhy jaıly tamsana qa­lam terbegen dúnıeleri qan­sha­ma! Qazaqtyń tarıhy mol ólkelerine (Qarqaraly, Shyń­ǵystaý, Baıanaýyl, Kólsaı, Qa­rasaz, Eltinjal, Kelinshektaý, Alakól, Balqash, Aqtas jáne t.b.) sapar shegip, onyń qasıetti jerlerinen áser alǵan móldirep turǵan jazbalary netken ǵajap, tartymdy! Keıde Saǵyndyqqa tań qalamyn. Osynyń bárine qalaı úlgerip júr? Ýaqytyn tıimdi ári maqsatty paıdalana bilgenderdiń eńbegi ónimdi bolady deýshi edi. Bálkim, solaı shyǵar. Qalaı aıtqanda da onyń eńbekqorlyǵy, uqyptylyǵy, izdenimpazdyǵy, ultjandylyǵy, ýaqyttyń ár saǵatyn qadirleı biletin parasattylyǵy basqa­larǵa úlgi. Onyń medısınada da, shyǵarmashylyqta da óz or­ny bar, el-jurttyń alǵysyna bó­lengen bedeli bıik, óreli azamat. Taǵdyr syıy, ómir baqyty degen osy bolar, sirá.

Búginderi jetpistiń tu­ǵy­­ryna kóterilgen aqjúrek asyl aǵa­myzdy el tanyǵan ar­daq­ty dos­tary, áriptesteri men et ja­qyn týystary ár óńir­den qo­ńyraý shalyp, mereı­to­ıymen quttyqtap, ystyq yqy­­lastaryn bil­dirýde. Biz de solarǵa qosylyp shyn jú­rek­­ten Saǵyndyq Or­dabek­uly­na zor densaýlyq, ot­ba­sy­­nyń amandyǵyn, bala­la­rynyń baqytyn, eńbeginiń baıan­dylyǵyn, jasynyń uzaq ári sa­paly bolǵanyn tileımiz.

Laıym, Sákeńniń áli de alar asýlary, ıgerer belesteri, jeter jetistikteri mol bolǵaı!

 

Kólbaı ADYRBEKULY,

jazýshy-jýrnalıst, Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdenti syılyǵynyń laýreaty

 

ALMATY

 

Sońǵy jańalyqtar

Basty aqparat (19.02.2020)

Vıdeo • Búgin, 18:52

Qyzylorda: Bıyl 10 iri joba júzege asady

Aımaqtar • Búgin, 18:52

Zańger kóp, kúzetshi joq

Qoǵam • Búgin, 17:49

Alysty jaqyndatatyn qurylǵy

Qoǵam • Búgin, 16:23

Qaıyrymdylyq – qasterli qasıet

Qoǵam • Búgin, 15:54

Almatydaǵy ıesiz jeliler qala balansyna beriledi

Ońtústik Qazaqstan • Búgin, 15:49

Almatyda 39 medısınalyq uıym ashylady

Medısına • Búgin, 15:31

Basylym basshylary - Nurlan ORAZALIN (1947)

Basylym basshylary • Búgin, 15:24

Memleket basshysy Dáýren Abaevty qabyldady

Prezıdent • Búgin, 15:08

Jaqsylyq júrek jylytady

Qazaqstan • Búgin, 15:07

Basylym basshylary - Ábish KEKILBAIULY (1939-2015)

Basylym basshylary • Búgin, 15:06

Mektep bitirýshi túlekter jol qurylysy salasymen tanysty

Ońtústik Qazaqstan • Búgin, 15:03

Jetistikke jetken jandardy dáripteıdi

Aımaqtar • Búgin, 12:42

Inklıýzıvti qoǵam qurý úshin...

Qoǵam • Búgin, 12:21

Erikti jastar erkin formatta pikir almasty

Ońtústik Qazaqstan • Búgin, 12:05

Almatyda qurylys qarqyndy júrip jatyr

Ońtústik Qazaqstan • Búgin, 11:33

Uqsas jańalyqtar