Aımaqtar • 27 Qańtar, 2020

Aqtóbede dinı ahýal turaqty ma?

87 retkórsetildi

Din - adamdardy ımandylyq pen ar-ojdan tazalyǵyna jáne izgilikke úndeı alatyn qudiretti kúsh. Rýhanı kemeldik pen tereńdikke dástúrli dindi durys ustana bilý arqyly da jetýge bolatyny eshqandaı talas týǵyzbaıdy. Gazetimizde buǵan deıin jazylǵanyndaı – din ustaı alsań qasıetin, ustaı almasań qasiretin emes pe? О́kinishke qaraı, búgingi qoǵamymyzda osy qaǵıdany elemeı, eskermeı júrgender de tabylady. Sóıtip, olar destrýktıvti teris aǵymdardyń jeteginde ketip, belgili bir óńirdegi dinı ahýaldyń turaqtylyǵyna syzat túsiredi.

Osyndaı kórinister búgingi kúni Aqtóbe aımaǵynda da baıqalyp qalyp júrgeni eshkimge de qupııa emes. Mundaı jaǵdaıda jaq ashpaı únsiz qalýdyń da jóni joq. Muny da beıne bir derttiń alǵashqy kórinisi desek, sol dertti asqyndyrmaı, ýshyqtyrmaı der ýaqytynda ýytyn qaıtarýdyń joldaryn izdestire bilgenniń paıdasy mol bolmaq. Aqtóbe oblysy ákiminiń orynbasary Marat Toǵjanovtyń aıtýynsha, bıyl bul máselege qatysty jumystardy úsh baǵytta atqarý kózdelgen.

Iаǵnı munyń alǵashqysy bolýy múmkin teris qubylystardy aldyn ala bilý bolsa, ekinshiden, aqparattyq-túsindirý jumystarynyń mazmunyn baıyta túsý belgilengen. Al úshinshi kezekte ońtaılandyrýǵa qatysty júrgiziletin isterdi bir izge túsirý qarastyrylǵan. Teris dinı aǵymda adasyp júrgen jandardyń betin beri burý, olarmen ortaq til tabysyp sóılese bilý ústirttikti kótere almaıdy. Buǵan da arnaıy ázirlik, tereń dúnıetanym jáne derekterdi jan-jaqty zerdeleı bilý qasıetteri qajet.

Tıisti túsindirý jumystary senimdi, ornyqty ári dáleldi bolǵan jaǵdaıda ǵana sapalyq qasıetke ıe bola alady. Áıtse de óńirde din isterin qadaǵalap, oǵan tikeleı jetekshilik jasaıtyndar kóp jaǵdaılarda sapalyq deńgeıdi aldyńǵy kezekke qoıýdan góri, ótken jyly pálenbaı adamdy qamtyǵan pálenbaı is-shara men kezdesýler ótkizilip, bıyl munshama is-sharalar ótkizýdi josparlap otyrmyz degen synaıdaǵy san qýalaý aıasynan asa almaı júrgeni de qynjyltpaı qoımaıdy.

«Adasqannyń aıyby joq, qaıtyp úıiriń tapqan soń» degendeı, óńirde teris jolǵa túskenderdiń arasynda dástúrli ıslam dinine qaıtadan bet buryp jatqandar da bar. Muny joqqa shyǵara almaımyz. Áıtse de aımaqta destrýktıvti dinı aǵymda júrgenderdiń jalpy nobaıy boıynsha alǵanda bul bórikti aspanǵa ata qoıatyndaı bıik nátıje deýge de aýyz bara bermeıdi.

Buǵan deıingi jasalǵan jýrnalıstik zertteýler men taldaýlar «qaıtyp úıiriń tapqandardyń» deni negizinen Aqtóbe qalasynda ekenin kórsetedi. Alaıda tutastaı oblys aýmaǵynda, sonyń ishinde Mártók, Oıyl, Áıteke bı jáne Qobda aýdandarynda destrýktıvti dinı aǵymdy ustanyp júrgen birde-bir adamnyń dástúrli dinge qaıtadan kirmegeni tıisti túsinik jumystarynyń jartykeshtigin kórsetip júrmesin. Osy oraıda oblystyń Temir, Hromtaý jáne Baıǵanın aýdandarynda da dinı ahýal ázirge kúrdeli kúıinde qalyp otyr.

Júrgiziletin is-sharalardyń yqpaldy áseri men tıgizetin paıdasyn tereńdete túsýdiń qajettiligi de osynda desek she? Mundaı kezde atalǵan is meniń quziretime kirmeıdi, bul teologtyń atqaratyn sharýasy dep jaýapkershilikti ózderinen ala qashatyn ókiletti organdardyń ókilderi de kezdespeı qalmaıdy. Mundaı syńarjaq kózqaras jaǵdaıynda óńirdegi dinı ahýaldy saralaý isi tolyqqandy bola almaıtyny Allaǵa da, ámbege de aıan bolsa kerek. Árıne, aqparattyq-túsindirý jumystary men ártúrli áleýmettik tekter men toptardy neǵurlym kóbirek qamtı bilý eshqandaı artyqtyq etpeıdi. Bul rette oblystaǵy «Ansar» aqparattyq-taldaý ortalyǵynyń atqaryp júrgen qyzmeti quptaýǵa turarlyqtaı.

Onyń jetekshisi Nursultan Janshınniń aıtýynsha, bul baǵyttaǵy atqarylatyn isterdiń arnasy tarylyp kórmepti. Oǵan jastar men jasóspirimder, bazarda saýda jasaıtyndar, saýda-sattyqpen aınalysatyn ózge de jeke tulǵalar, oralmandar men syrttan kelgen jumysshylar, vahtalyq ádispen eńbek etetinder jáne túzetý mekemelerindegi jazasyn ótep júrgender qamtylǵan eken.

Búgingi kúni turǵyndardyń basym bóligi áleýmettik jelini paıdalanatyny belgili. Osy keń keńistikke de ortalyq úni turaqty túrde estilip turady. Sóıtip, «Ansardyń» mamandary VKontakte, Instagram jelilerine baqylaý júrgizýdi qolǵa  alypty. Bul iste ortalyq paraqshasynyń tıgizip júrgen paıdasy da az emes. Osy arqyly turǵyndar dinı qarym-qatynastarda ózderin tolǵandyrǵan máseleler boıynsha suraqtar berip, keńester ala alady. Sondaı-aq aqparattyq toptyń atqarylǵan sharalary da jeli paraqshalarynan kórinis taýyp turady.

Árıne, áleýmettik jelide ókiletti organ ókilderiniń belsendilik tanytyp, keri baılanys jasap otyrýynyń paıdasy men tıimdiligi joǵary. Munsyz máseleni túbeıgeıli sheshý esh múmkin emes. Áıtse de bul turǵyda olardyń únsiz qalyp júrgenin qostaı qoıý qıyn-aq.

Ortalyqtyń destrýktıvti dinı kózqarastaǵy azamattarmen júrgiziletin jumystary tek munymen shektelmeıdi. Sondaı-aq olar mundaı topqa kiretinder arasynda sporttyq saıystar uıymdastyrý isine de uıytqy bola bilipti. Osylaısha, ansarlyqtar teris jolda júrgendermen jete tanysyp, olarmen tereńirek túrde túsinisýdi maqsat etipti. Mundaı sıpattaǵy jumystar áıelder arasynda da qolǵa alynǵan.

О́ńirde din isterin úılestirip otyratyn uıymdar tarapynan: oblysta dinı ahýal turaqty degen tujyrymdar únemi aıtylyp júr. Rasynda da solaı ma? Árıne, dinı ahýal men qarym-qatynastardyń turaqty bolǵanyna ne jetsin? Barsha turǵyndar men jurtshylyq jáne jergilikti atqarýshy organdardyń kózdep júrgen basty maqsaty da osy emes pe?  Áıtse de dinı ahýal turaqty deı tursaq da, bul máselede, joǵaryda aıtalǵandaı, áli de bolsa sheshimin taba almaı júrgen jaıttar men máseleler bar ekeni nazardan tys qalmasa bolǵany da.

Sońǵy jańalyqtar

Mańǵystaýda «ANTIKOR ORTALYGY» ashyldy

Rýhanııat • Búgin, 11:38

Tennıs: Elena Rybakına fınalda

Tennıs • Búgin, 08:52

Basty aqparat (21.02.2020)

Vıdeo • Keshe

Uqsas jańalyqtar