Tehnologııa • 31 Qańtar, 2020

Ulttyq elektrondy tólem júıesine QR-kod qajet

64 retkórsetildi

Elimizde elektrondy tólem júıesi tańsyq emes. 2018 jyldyń mamyr aıynda Almatyda Eýrazııalyq bank birinshi bolyp elektrondy tólem júıesin engizip, Android qoldanýshylary úshin NFC kómegimen baılanyssyz tólem qyzmetin tanystyrǵan bolatyn. Banktiń sol kezdegi basqarma tóraǵasy Pavel Logınov halyqtyń onlaın tólem jasaýǵa qyzyǵýshylyǵyn baıqap, osyndaı sheshim qabyldaǵanyn aıtqan edi. Sodan beri bul júıeni Qazaqstandaǵy alty bank júıeli qoldanyp keledi.

Olar – ForteBank (MasterSard), Eýra­zııalyq bank (MasterSard), Sberbank Qazaqstan (Visa jáne MasterSard), Sentr­Kredıt Banki (Visa jáne Master­Sard), ATF Bank (Visa) jáne Halyk Bank (Visa jáne MasterSard). Bul bestik­tegi bankterdiń ekeýi – Reseıdiń Qazaq­standaǵy enshiles uıymy. О́tken aptada Úki­mettiń keńeıtilgen otyrysynda Qazaq­stan Prezıdenti Qasym-Jomart Toqaev Ulttyq bankke ulttyq tólem júıesin daıyndaýdy tapsyrdy.

«Kóleńkeli ekonomıkamen kúres máse­lesi, qolma-qol aqshasyz esep aıyry­sý úle­sin arttyrý Ulttyq banktiń de, Úkimettiń de basymdyǵy bo­lyp qala berýi tıis. Son­dyq­tan qarjy naryǵy­nyń qaty­sýshylaryn ózara tıimdi sharttarmen tartý arqyly ulttyq tólem júıesin jasaýǵa kirisý qajet», dedi Memleket basshysy.

Keıinnen Ulttyq bank tór­aǵasy Erbo­lat Dosaev Almatyda jýrnalıs­ter­di jınap, Qarjy naryǵyn retteý jáne damytý agenttigimen jáne Úki­met­pen birlesip 2020 jylǵy 1 qazanǵa deıin Ulttyq tólem júıesin damytý baǵdarlamasyn ázirleıtinin aıtty. «Saraptamalyq qaýym­dastyq talqylap, múddeli mem­lekettik organdarmen keli­sil­gennen keıin joba aǵym­daǵy jyldyń 1 shildesine deıin Ult­tyq bank qaraýyna usy­nylady», dedi E.Dosaev.

Qolma-qol aqshasyz esep aıyrysý júıesi kez kelgen memlekettiń ulttyq ekonomıkasyn nyǵaıtatyny belgili. «Moody's» halyqaralyq reıtıng agenttiginiń zertteýinshe, túrli tólemderdiń tranzaksııasyn debettik jáne nesıelik tólem kartalarymen júzege asyrý arqyly Qazaqstannyń ishki jalpy óniminiń kórsetkishin 210 mln dollarǵa jetkizýge múmkindik bar eken. 2018 jyly qolma-qol aqshasyz eseptesýdiń kórsetkishi 71 paıyzǵa ósip, 1 trln teńgeni qurady.

2019 jyldyń ekinshi jartysynda «Visa» jáne «MasterCard» tólem quraldary arqyly qazaqstandyqtar 4,5 trln teńge jumsapty. Qoldanylǵan qarajattyń 4,2 trln teńgesi – «Visa», qalǵany «MasterCard» arqyly aınalǵan. Ulttyq banktiń qolma-qol aqshasyz esep aıyrysatyn óziniń ulttyq tólem júıesiniń joqtyǵynan Qazaqstan álemniń basqa elderi men qarjy uıymdary sekildi Amerıkanyń tólem júıesine táýeldi bolyp otyr.

Qarjyger Erlan Ibragımniń aıtýynsha, «salyq tóleýdiń» mundaı halyqaralyq túrinen qutylý úshin bizge ulttyq tólem júıesiniń QR-kody arqyly ený kerek.

«Bizdiń eldiń qarjy naryǵy da, elektrondy saýda júıesi de qazir esigi ashyq úıge uqsaıdy. Damyǵan elderde, tipti Reseıdiń ózinde elektrondy tólem jasaý úshin tirkelý kerek degen talap bar. Sodan keıin ǵana sizge qyzmettiń mundaı túri qoljetimdi bolady. Endigi másele Úkimettiń sheshimine baılanysty. Eger álemdik qarjy júıesine EAEO atynan ortaq QR-kodpen shyqsaq, táýelsizdigimizdiń jáne ulttyq teńgemizdiń bolashaǵyna qoldy bir-aq siltegenimiz. Sebebi bul QR-kod – bizdiń qarjylyq saıasatymyzdyń kilti. Memleket basshysy oǵan jol bermeıdi dep úmittenemin», deıdi E.Ibragım.

Osyǵan deıin shetelderge shyqqan kezde qolymyzdaǵy bank kartochkalarynyń qarjylyq operasııa jasaıtyn áleýetinen aıyrylyp qalatynyn talaı ret baıqaǵanbyz. Ulttyq tólem júıesi týraly arnaıy zań qabyldap «MasterCard» pen «Visa» kartochkalary Ulttyq bankke tirkelse, komıssııalyq alymdardy ózimizde qaldyrýǵa múmkindik bar eken.

«Sondyqtan ulttyq tólem júıesiniń zańnamalyq tetikterin oılastyryp, oǵan táýelsiz qarjygerlerdi tartý kerek. Aldaǵy birer jylda qazaqstandyqtardyń 90%-y dástúrli tólemsiz esep aıyrysýǵa kóshetini belgili. Qazir 17-35 jas aralyǵyndaǵy jastar bank kartasy emes, smartfon arqyly tólem jasaıdy. Bul ádis bizdiń ómirimizge dendep endi. Halyqaralyq tólem júıelerine tólem tranzaksııasynan túsetin tabystyń bir bóligin bermes úshin ulttyq tólem júıesin qalyptastyrý kerektigi memlekettik deńgeıde moıyndaldy. Bul – progress», deıdi E.Ibragım.

Qarjy zańgeri Iýlııa Salehova Almatyda ótken baspasóz jıynynda «Qazaq naryǵy úshin kúres Qytaı men Reseı arasynda ótýi múmkin ekenin aıtqan bolatyn. Qazaqstannyń bul júıege qandaı QR-kodpen engenin eshkim túsindirip bere almaıdy. Strategııa qabyldanyp, zańdyq mártebe alǵanǵa deıin áli 11 aı bar. Mundaı jaǵdaıda Qazaqstannyń onlaın saýda segmentine birjolata jutylyp ketpeýi úshin qosymsha kúsh kerek. «Muny qazaq Úkimeti jaqsy biledi. Úkimet tarapynan áreketter bar. Bul júıe 2022 jylǵa qaraı 200 myń qazaqstandyqqa nan taýyp beredi degen úmit basym bolyp kelgen edi. Sol sebepti mobıldi tólemdi elektrondy saýda júıesinen bólip, jeke-dara damytatyn kez keldi. Ekeýin bir baǵytta alsaq, múmkindigimizdi shashyratyp alamyz» dedi Iý.Salehova bizben áńgimesinde.

Qarjyger Oraz Jandosov ta ulttyq tólem júıesin engizýdi barynsha tezdetý keregin aıtty. Búgin engizbesek, erteń kesh bolyp qalýy ábden múmkin. Sebebi qolma-qol tólemsiz qurylymdarda dollar óz úlesin saqtaıdy. Elektrondy qarjy júıesinde «Apple», «Google» men «Facebook» ústemdik etedi. Biz oǵan aldaǵy bes jyldyqtarda balama bolatyn baılanys tetigin usyna qoıýmyz ekitalaı. Sebebi Qazaqstan «Apple Pay» júıesine aýysqan 32-shi el eken. Bizge deıin bul qyzmet túri Aýstralııa, Belgııa, Kanada, Qytaı, Fransııa, Gonkong, Irlandııa, Italııa, Japonııa, Jańa Zelandııa, Reseı, Sıngapýr, Ispanııa, Shveısarııa, Taıvan, Ulybrıtanııa jáne AQSh turǵyndaryna ǵana qoljetimdi boldy. Odan bólek Facebook áleýmettik jelisi «shop» qyzmeti testileýdi byltyr aıaqtady. «Monstr Masterclass» jobasynda álemdik deńgeıdegi sheberlerdiń vıdeo-sabaqtarynyń onlaın júıesi bastaldy. 

Facebook áleýmettik jelisi bul qadamǵa daıyndyqpen keldi. Olar 2018 jyly qazaq tiline jetik maman izdedi jáne ol mindetti túrde Qazaqstannan bolýy kerek dep talap qoıǵanyn umytqan joqpyz. Kompanııanyń Facebook-tegi resmı paraqshasynda jarııalaǵan habarlamada úzdik úmitkerdiń Qazaqstan naryǵyn zertteýmen aınalysatyn komandamen birge jumys isteıtini habarlanǵan. Jumys orny Irlandııanyń Dýblın qalasynda ornalasqan. Úmitker Qazaqstandaǵy qoldanýshylardan kelgen saýaldarǵa jaýap berip, qazaq tilindegi kontenttiń habarlamalaryn tekserýmen aınalysady, qoldanýshylarǵa qoldaý kórsetip, akkaýntqa qatysty týyndaǵan máselelermen aınalysýy tıis.

Qazaqstanda «Facebook», «WhatsApp» áleýmettik jelileriniń qoldanýshylarynyń sany ósip jatyr. Osyǵan deıingi onlaın-saýda jelileri usynǵan saýda assortımenti joǵary sapasymen erekshelene almady. «Facebook-tiń «Monstr Masterclass» jobasynyń kómegimen ataqty kompanııalardyń ónimderin saýdaǵa shyǵarýǵa múmkindigi bar.

Qazaqstandaǵy ınternet-saýda dúkeniniń ókili Nıkıta Okýlov bizben áńgimesinde 2018 jyly reseılik Qiwi tólem júıesi arqyly 10,7 mln tranzaksııa jasalyp, 32 mlrd teńge kiris kirgizgenin aıtty. Elektrondy tranzaksııadan túsken paıdanyń 80 paıyzy Reseıdiń qalǵan bóligi Qazaqstannyń usaq kompanııalarynyń enshisinde.

«Qazir el kóleminde 40 myńnan astam Qiwi qurylǵy bar. Onyń barlyǵy Reseıge jumys istep tur», deıdi N.Okýlov.

2019 jyldyń 1 qańtarynan bastap ınternet-dúken nemese ın¬ternet-alań arqyly saýda jasaıtyn zańdy tulǵalar korpo¬ratıv¬tik tabys salyǵyn, al jeke kásipkerler jeke tabys saly¬ǵyn tóleýden bosady. Endi sarapshylar E-commerce naryǵy 2020-2022 jyldar arasynda mobıldi telefondar arqyly saýda jasaýǵa basymdyq beretinin aıtyp otyr. 2016 jyldyń qańtar aıynan bastap bizdiń elde mobıldi kommersııanyń jumysy ártaraptandyryldy. Kommýnaldyq qyzmet tólem júıesinen bastap qoǵamdyq kólikterdegi tólemaqyǵa deıin mobıldi qondyrǵy nemese SMS habarlama arqyly tóleýge múmkindik týdy. «Qazaqstan smartfondardyń kómegimen onlaın-shopıng jasaıtyndardyń úlesi jaǵynan aldyńǵy orynda tur. Bul kórsetkish aldaǵy ýaqytta óspese, kemimeıdi» dedi N.Okýlov.

Onyń pikirinshe, bizdiń el bul júıege zańdy turǵyda áli daıyn emes. Ulttyq tólem júıesiniń strategııalyq baǵdarlamasy kúzde daıyn bolady, biraq biz bul naryqqa kirisip kettik. Ázirge basymdyq sheteldik tólem júıesinde bolyp tur. Sondyqtan kóshke ilesip kete alatyndardy anyqtap, basymdyqty solarǵa bergen durys dep sanaıdy sarapshy. Sonda erterek es jıyp alǵandary qalǵandaryn súıreıdi». Tek úmitimiz múmkindigimizden alystap ketpese bolǵany.

 

ALMATY

 

 

 

Sońǵy jańalyqtar

Tarıhta qalǵan indetter

Tarıh • Búgin, 00:40

Ulttyq kınodaǵy karantın

Aımaqtar • Keshe

Uqsas jańalyqtar