Qoǵam • 17 Aqpan, 2020

Jurt kóńili bılikke qaıtse tolady?

36 retkórsetildi

Uly oıshyl Abaı atamyzdyń elge ba­ryn­sha tanymal «Birińdi qazaq, biriń dos, kórmeseń – istiń bári bos» degen ósıet sózi­niń mánisine oı júgirtsek, odan ult bolyp uıysýda, halqymyzdyń múddesi úshin kúres­te dostyq, tatýlyq, birlik aýadaı qajet ekendigi aıqyn kórinedi. Al elimizdiń bir­lik pen yntymaqty tý etip, alǵa basýy úshin birinshi kezekte atqarýshy bılik ózine júk­tel­gen mindetti abyroımen atqarýy tıis.

Osy oraıda, bıliktiń halqymyzdyń áleýe­tin arttyrý, elimizdi nyǵaıtý jolyndaǵy jaýap­­kershiligine Prezıdent Qasym-Jomart Toqaev «Abaı jáne XHI ǵasyrdaǵy Qazaqstan» atty maqalasynda keńinen toqtalyp ótken. Mem­leket basshysy atalǵan maqalasynda: «Biz egemen el retinde ósip-órkendeýimiz úshin mem­le­ket­tiligimizdi nyǵaıtýymyz kerek. Zań ús­tem­digin jáne qoǵamdyq tártipti saqtaý barshaǵa ortaq mindet ekenin uǵynǵan jón. Halyqtyń bılikke degen qurmeti bolmasa – eldigimizge syn...

Úkimet músheleri, sonyń ishinde mınıstr­ler men ákimder memlekettik jáne qoǵamdyq mańyzy bar máselelerge qatys­ty sheshim qabyl­daǵan kezde azamattardyń usynys­tary men tilekterin eskerýi kerek. Muny Abaı meń­zegen ádiletti qoǵam qalyptastyrýdyń bir­den-bir sharty dep bilemin. Uly aqyn «Keleli keńes joǵaldy, El sybyrdy qolǵa aldy» degendi be­ker aıtqan joq. Elge bılik júrgizetinderge jurt­tyń kóńili tolmaıtynyn da ańǵartady», deıdi.

Rasynda, bılik halqynyń jaǵdaıyn jaılasa, sol bılik turǵan jerden artyq jaıly jer bolmasy anyq. Birde Konfýsıı kezekti sapary­nan kele jatqanda joldan aýlaqta jylap otyr­ǵan bir áıeldi kóredi. Anyqtap qarasa, álgi áıel bireýlerdiń zıraty aldynda búk túsip eńirep, birdeńe aıtyp otyr eken. Biraq onyń ne aıtyp otyrǵanyn uǵa almaıdy. Sodan qasyndaǵy shákirtin qaıǵyryp otyrǵan áıelge jiberedi.

Qaıǵyryp otyrǵan áıeldiń qasyna kelgen shákirt:

– Jalǵyz ózińiz sonshama qaıǵyryp jylap otyrǵanyńyzǵa qaraǵanda, siz naǵyz qımas jandaryńyzdyń bárinen aıyrylǵan sekildisiz, – deıdi. Sonda áıel:

– Iá, aıtyp turǵanyń ras, jaqynda qaıyn atam­dy jolbarys talap óltirdi. Sondaı bir ań endi kúıeýim men ulymdy da mert qyldy, – deıdi.

– Onda siz nege qaýipsiz basqa jaqqa ket­peısiz? – dep suraıdy áńgimege aralasqan Kon­fý­sııdiń ózi. Sonda aýyr qaıǵydan qan jutqan áıel basyn kóterip:

– Men naq osy jerde ǵana ómir súrgim keledi, óıtkeni bul aımaqta bılik, salystyrmaly túrde aıtqanda, qatal emes, – dep jaýap qaıtarady.

Birazdan keıin Konfýsıı shákirtine burylyp:

– Esińde bolsyn shákirtim, bılik – eń úreıli kúsh, tipti, ol qaharly ańnyń ózinen de úreıli, – degen eken.

Árıne, álemde úreıli de, óte qatal bılik joq dep eshkim aıta almas. Ári-beriden keıin bılik te halyqtyń óz «ónimi» ekeni belgili. Degenmen, bıliktiń de bıligi bar...

Búginde kózi ashyq, bilimdi de bilikti jastarymyzdyń arasynda shetel asyp jatqandar az emes. Osyndaıda «Arqada qys jaıly bolsa, arqar aýyp nesi bar» degen sóz sanada jańǵyrady da, «jaıly jer izdep ketkenderdi» jazǵyrǵyń kelmeıdi.

Jalpy, memlekettiń negizgi mindeti – halyqtyń áleýmettik jaǵdaıyn kóterý, ásirese, jastardyń ósip-ónýine, bilim alyp, elge qyzmet etýine múmkindik berý. Árıne, bizdiń memleketimiz bul baǵytta naqty sharalardy qolǵa alyp, shama-sharqynsha jumys isteýde. Desek te, keıbir kóńildi tómen tartar derekter memlekettiń, atqarýshy bıliktiń ýaqyt talabyna saı naqty isterdi óz deńgeıinde júzege asyra almaı otyrǵanyn kórsetedi. Máselen, jastardyń ártúrli dinı aǵymdardyń jeteginde júrýi, Úkimet pen ákimderdiń jastar máselesine tıisti kóńil bólmeýi, elde jastar saıasatynyń júıeli júrgizilmeýi, talantty azamattarymyz ben bilimdi mamandarymyzdyń elden kóptep ketýi, mektep bitirýshilerdiń, ásirese, soltústik oblystardaǵy mektepterdiń ozat túlekteriniń 75-80 paıyzy Reseıge oqýǵa ketip, sonda qalýy jáne basqa da túıtkilder atqarýshy bılikti oılandyrýy tıis. Jastardyń kópshiligi materıaldyq jetispeýshilikten ýaqtyly otbasyn qura almaı júrgeni, shańyraq kótergenderiniń 40-50 paıyzǵa jýyǵy ajyrasyp ketetini, sonyń kesirinen elimizdiń demografııalyq ahýaly máz bolmaı turǵany da barshamyzdyń kóńilimizdi túsiretin jaǵdaıattar.

Azamattardyń bostandyǵyn qurmetteıtin, qoǵamdyq jarastyqqa negizdelgen, ıgiligi mol, ádil, ár adamǵa kómek qolyn sozar memleketti qalyptastyrý óz qolymyzda. Ol úshin Abaıdyń joǵaryda aıtylyp ótken ósıet sózine qulaq asyp otyrǵan, tatýlyq pen birlikti basty baılyǵy sanaıtyn halqymyzdyń aq nıetine bılik tarapy laıyqty jaýap berýi tıis. Bul óz kezeginde bılikke jurttyń kóńilin toltyratyn qadam bolar edi.

Sońǵy jańalyqtar

Ystyq tamaq taratty

Qazaqstan • Búgin, 17:59

Jaqsy ákim jalǵyz júredi

Tanym • Búgin, 17:02

Betperde kıgen kóktem

Tanym • Búgin, 16:55

Uqsas jańalyqtar