Rýhanııat • 21 Aqpan, 2020

Almaty, 1921 jyl, 8 maýsym

1432 retkórsetildi

Almatydaǵy eń jaıly ýaqyt mamyr-maýsym aılary. Kún asa ysı qoımaıdy, taýdaǵy qar da taqyr-taza erip ketpeıdi. Qazir jaýǵan jańbyrdyń sýy jerge qazir sińip ketip jatady. Kúnniń qyzýymen taýdyń salqyn lebi aralasyp, barsha tabıǵat hosh ıisti qońyrjaı aýaǵa molynan keneledi.

1921 jyldyń 8 maýsymy da tap sondaı janǵa jaıly mamyrajaı bir kún bolyp edi. Sý tasysa ádette shilde-tamyz aılarynda tasıdy. Sondyqtan sel bolady-aý degen qaýip eshkimniń oıynda joq. Qaraǵaı shaıyrynyń ıisi ańqyǵan úılerde qala turǵyndary tereń uıqyǵa bas qoıǵan.

Olardyń arasynda uıyqtaı almaı, kózin bir ashyp, bir jumyp se­reıip qyrdyń qazaǵy Baıseıit te jatyr. Kóz aldyna kúndizgi kórgen kórinister qaıta-qaıta kele beredi. Qaltasyndaǵy oramalǵa túıilgen aqshany da syrtynan qaıta-qaıta sıpap-sıpap qoıady. Tańerteń aı­dap ákelip, bazarǵa shyǵarǵan qy­zyl taıynshasy ótpeı-ótpeı áreń ótti.

Qyzyl taıynshanyń aqshasyn qaltasyna basyp alyp, kete qalsa da kimniń ne sharýasy bar. Biraq bala-shaǵasyna alam dep kelgen kıim-keshegi men qant-shaıyn alyp bolǵansha kún keshkirip ketetinin bildi. «Aldyńa tún emes, kún salyp júr» deıtin ákesiniń sózin basshylyqqa aldy. Jerastynan qorsyldaǵan dybysty estip, uıyq­taı almaı endigi jatysy mynaý. Osy úıge keler jolda:

– Kalaı, Alma-Ata mynaý ma? – dep bas barmaǵyn kórsetti jez murtty mujyq.

Onyń Alma-Ata degen sózge mán berip aıtqanyna tańǵalyp, be­tine qaraǵan. Anaý da syrttan qydyrystap kelip, qonaǵa qa­lyp qoıyp júrgen qazaqtardyń qo­laıyna jaǵyp, kóńilin taýyp úırenip alǵan eken. Murtyn bir jy­byr etkizdi de, munyń nege ta­ńyrqaǵanyn birden túsine qoıdy. Bir jaǵy buǵan áser etetinin bilip, Alma-Ata degen sózdi ádeıi qadap aıtqan da sekildi.

– Budan bylaı Vernyı emes, budan bylaı – Alma-Ata, – dedi daıyn jaýabyn aldyna tosa qo­ıyp. – Solaı... Bıyl myn togýz jýz jıyrma bır jyl... Sen umytpa... Jana jyl keldı, bır aı ottı, Vernyı Alma-Ata boldy.

– Áı, ony qysta ózgertpedi me? – dedi Baıseıit odan óziniń de ha­bar­dar ekenin ańǵartyp. – Meni dúnıeden maqurym deısiń be?

– Aıtyp týrgam jok pa, jana jyl keldı, bır aı ottı, – dep by­dyq­tady jez murtty mujyq bi­rinshi bir saýsaǵyn, sodan soń eki saý­saǵyn kórsetip. – Ekınshı aıda, fevralda ozgerttı.

– Biraq biz burynnan Almaty deımiz, – dedi bul ananyń sonshama bádiktengenine namystanǵandaı. – Alma-Ata dep aýzyńdy ańqaıtyp turmaısyń ǵoı.

– Senıkı durys, onıkı de durys, – degen jez murtty mujyq taǵy da eki saýsaǵyn shoshaıtty. – Revkom Al­maty dep ozgerttı. Ekı kún ot­tı. Olaı bolmaıdy dedı. Alma-Ata kyldy.

– Nege óıtti eken? Senderdiń tilderiń kelmeıdi dedi me?

– Kyzyk aıtady sen.

О́zderiniń sózderine ózderi kúl­di. Ekeýiniń de bir-birine zııa­ny joq adamdar. Júrekteri ne deıdi, sony aıtady. Bireýdiń bireý aýzyn­daǵy sózin julyp alyp pa.

Qyrynan jatqan Baıseıit jaı­syzdanyp, arqasyna aýnap tústi. Astyndaǵy aǵash kereýettiń myq jasalǵany sonsha, bir jeri sy­qyr etken joq. Qaraǵaıdan sheber qııýlastyryp salynǵan úıi de kó­terińki eken.

Jez murtty mujyqpen bazar ja­ǵalap kelip tanysqan. Moınyna «Jalǵa páter berem» degen taq­taısha ilip alypty. «Mynaýsy dar­ǵa asylatyn adamdiki syqyldy eken» dep oılady ol. Muqtaj adamdar maqaý bolsa da uǵynysady. Munyń eki aýyz orysshasy men onyń eki aýyz qazaqshasy erkin túsinisýge keń-molynan jetti.

– Sen anda bar, – dedi jez murt­ty mujyq búgińki saýsaǵymen jan-jaǵyn aınala kórsetip. – Men mun­da turam. Bazar bitkende kel. Ekeý­miz ketemiz. Úı bar, tamak bar. Atyna da shóp bar.

Baıseıit qaıda barsam da ózim bilem degendeı bir tetkidi de, ózderi turǵan jerdi belgilep alyp, bazar ara­lap ketti. Sondaǵy kórgenderi qazir kóz aldynan tizbektelip ótip jatyr. Kóńiline toqyp alǵysy kelgendeı, árneni bir esine túsiredi.

Múıizderi naızadaı eki sıyr bastaryn shaıqap-shaıqap qoıyp, ústindegi júgi ortaıǵan arbany mı­tyńdaı súırep barady. Sabap-sabap mezi qylǵan ba, ıesi ırektetken bıshikke myńq demeıdi, ja­ryqtyqtar. Basy-kózderin shybynnan qoryǵandaı, qalqıǵan qulaqtaryn ǵana erensiz qaǵyp-qaǵyp qoıady.

– Á-á, soqaǵa jeksem kórer ediń­der, – dep aıqaılady sıyr­lardyń bas jibin qaýsyra ustaǵan qaýǵa saqal. – Soqa salsań, tyńǵa sal, Quıqadaı ǵoı qara jer. Maıysady myń masaq, Shetinen or da ala ber.

Ol óziniń barqyraǵan daýsyn sıyrlardan buryn, aınaladaǵy el estisin dep aıqaılap bara jat­­qan tá­rizdi. Sebebi burylyp qa­raı­tyn solar, al sıyrlarǵa bá­ribir. Olar ári-beri arba súırep, áb­­den tıtyqtap bit­ken sııaqty. Shir­­kinderdiń jibin bo­satyp, Ala­taýdyń etegindegi kók maı­saǵa qo­ıyp berse ǵoı.

Zeńgi baba túliginen kózin ala berip, ózinen-ózi qýystana qaldy. Qýystana qalǵan sebebi, at emes, áńgi mingen qazaqty birinshi ret kórýi. О́zderi bireý emes, ekeý. Qa­raptan-qarap turyp, namysy keldi de, teris aınalyp ketti. О́ziniń de sharýasynyń keteýi ketip, sıyr satyp júrgeni esine tústi.

Odan arǵy oqıǵa taǵy esine túsip, ózinen-ózi al kep kúlsin. Bir aınala berip qarasa, álgi eki esek­ke eki orys kempir mingesip ja­tyr eken. Ana eki qazaqtyń aldyna bazardan alǵan ony-muny zattaryn óńgertip qoıypty. Myna áńgilerdiń bazarshylardy úılerine jetkizip tastaýǵa taptyrmaıtyn kólik ekenin endi túsindi.

Sondaǵy baıqaǵany, aınalasy at shaptyrym bazarda adamnan at-kólik kóp bolyp shyqty. Álde ba­zar tarqar kezde qaptap ketkeni me, ol jaǵyn bilmedi. Biraq alys­tan kire tartyp kelgen bes-alty túıe aýyzdarynan kóbik shashyp tań­erteńnen beri turǵan. Al aıaq ar­tar, arbaǵa jeger jylqylarda esep joq.

Baıseıit arqyraǵan áńgimen adam tasyp, tabys taýyp júr­gen­derdi oılap bir kúlgen soń toqtaı almady. Basqa qazaqtar da jaıaý júrgen joq, báriniń taqymynda bir-bir at. Ana túıelerge de bas-kóz bop júrgender qazaqtar ekenin bildi. Sodan soń bul bazarda ne kóp, at arba kóp. Olardyń aınala­sy tolǵan orystar, uıǵyrlar, ta­tarlar. Negizgi saýdagerler solar ekeni bep-belgili. Osynyń bá­rin oı eleginen bir ótkizip alǵan Baı­seıit, shalyq tıgendeı óz-ózi­nen jymyńdap kúlip dalaǵa shyqty.

Iesiniń dalaǵa shyqqanyn sezgen aqboz aty pyr-pyrlap pys­qyrynyp qoıdy. Áýelgide baqtyń shetindegi alma aǵashyna baılaı salaıyn degen. Jez murtty mujyq: «Almamdy qajalap tastaıdy», – dep shyr ete qaldy. Aıtqan jerine aparyp baılaıyn dep edi, aty úrkip qashyp áreń ustatty. Qasqyr kórgendeı kózderi badyrańdap, shyńǵyra kisinep julqynǵanda, ózin súırep kete jazdady.

– Senın atyn shoshkadan kor­kady, – dep kúldi jez murtty mu­jyq.

Álgi jerdegi qoradan qor­syl­daǵan dybys estilip tur­ǵa­nyn jańa bir baıqaǵan. Atyn qam­shymen basqa bir saldy da, úı­di aınaldyryp aparyp, basqa bir qazyqqa baılady. Esti mal «qamshy jedim» dep turǵan joq, qaıta tas qarańǵy bolsa da ıesin tanyp, typyrshyp ketti. Aqyryn qasyna baryp, jalynan sıpady.

Aqboz attyń qasynda turyp, erteń bala-shaǵasyna qandaı bazar­lyq alatynyn oısha bir túgendep ótti. Bul barǵanda bala-shaǵasy árnege talasyp, «anaý meniki», «my­naý meniki» dep shýlasa qala­tyn shyǵar. Qazaq bala sanamaıdy, biraq ol bes-alty saýsaǵyn kezek-kezek búgip qoıady.

Orda buzar otyzynda aldyna myńǵyrtyp mal salmaǵanyna ǵana ókinedi. «Sumyraı kelse sý qu­rıdy» dep, jańa ókimet bárin sypyryp-sıpap barady. Qaıta munyń bala-shaǵasynyń kózine týra qaraı almaı qalǵan kezi joq. Áıtpese bar malyn ortaqqa salyp jiberip, artynan jer tyrmalap qalǵandar joq emes. Ásirese ishkerti jaqtyń qazaqtary ashtyqqa ushyrap jatyr degen habar kún ótken saıyn qattyraq estiledi.

Al myna Almatyńda joqshy­lyqtyń reńi de bilinbeıdi. Alma áli pisken joq, biraq byltyrǵydan saqtalǵan qulja almalardy arbalap ta, dorbalap ta satyp jatqandar bar. Jez murtty mujyqty kútip turǵanda appaq jumyrtqalar sa­lynǵan toqyma kárzeńkelerdiń júz shaqtysyn sanady da, aqyry aıaǵyna jete almaı jańylyp tyndy. Úıtilgen taýyqtar qoıdyń quı­ryǵy qusap tóńkerilip, sórege syı­maı ol jatyr. Iri qara maldyń etin saýdagerlerge borshalamaı, butyn but, qolyn qol ǵyp ákelip ótkizip jatqan qazaqtardy da kórdi.

«Bul qalanyń halqy sharýaǵa pysyq eken-aý» dep oılady. «Esik­teriniń aldyndaǵy alaqandaı jer qora-qopsysymen birge bir ot­basyn asyraıdy» deýshi edi, sol ras shyǵar. Aıtpaqshy byltyr bu­lardyń aýylyna kelip, or­taqtasý týraly jıyn ótkizgen ókil­diń: «Senderdiń jıǵan maldaryń bir juttyq», – dep ketkeni nesi eken? Osy oımen bazarda turyp, bar yrys sol jaqtan aǵylyp kelip jat­qandaı-aq bas Alataýǵa ózi­nen-ózi telmire qaraǵan. Qazir de aty­nyń saýyryn alaqanymen bir sha­pattap qoıyp, taý jaqqa moıny eriksiz burylyp ketti.

Alataýdyń qarly shyńdary aı jaryǵyn boıyna sińire túskendeı aǵarańdaı qalypty. Taýdyń ózi de aspannyń bir jartysyn alyp qaraýyta kólbedi. Taý-tastardyń kóleńkeleri de qaı jaqqa túsip turǵany kórinip tur. Áne bir tustan qaraǵaı ma, birdeńeniń sulbasy bulańytady.

Baıseıit sol jaqqa úńile qarap-qarap turdy da, taǵy da álgi bazar aralaǵan kezin oılap ketti. Qaz-qatar tizilgen sóreler men arba­larda kóz toqtatyp qaraıtyn nárse az emes eken. Solardyń arasy­nan bul túsinbeıtin bir qyzyq tańbalar basylǵan taıdyń terisi oqshaý shalynǵan. Satýǵa shyǵarǵan ba, álde kóleńke bolsyn degen be, áı­teýir qos dońǵalaqty at arbanyń ústine kerip ilip qoıypty.

– Alyń-alyń, – dedi jaltań kóz tatar buǵan japaq-japaq qarap.

Arbasynda qyryq túrli zat jatyr, sonyń birin al dep tur. Al Baıseıit ol zattardyń eshbirine qarap turǵan joq, arba ústine ne maqsatpen ilingeni belgisiz taı terige qarap tur. Teriniń be­tindegi tańbalar jaı tańba emes, óte mańyzdy bir belgiler eke­nin ishi sezedi. О́ıtkeni shet-she­tine órnek salynǵan, onysy sol sy­zyqtardyń ishindegi tańba­lardy qasterlegendiktiń nyshany bolý kerek. Ishki tańbalardyń keı­biri sý­retke uqsaıdy, keıbiri jazýǵa keledi.

– Mynaý ne? Muny nege ilip qoı­ǵansyń? – dedi aqyry shydamaı ketip.

– Bul ma, bul – Almaty, – dep soǵyp jiberdi jaltań kóz tatar. – Jańa ǵana maılap, maıy sińsin dep jaıyp qoıǵam.

– Áı, munyń qaı jeri Almaty? – dep shamyrqana qaldy Baıseıit, arqa-basy shymyrlaǵandaı bolyp. – Qane, ana shirkeý qaı jerinde tur?

– Shirkeý joq munda, – dedi jal­tań kóz tatar taısaqtańqyrap. – Bul terige tańba salynǵanda, bul jerde shirkeý bolmaǵan.

– Myna bazar da bolmaǵan ba? – dedi Baıseıit taı teriniń asty-ús­tine aınaldyra kóz júgirtip. – Mu­­nyń qaı jeri Almaty sonda?

– Sony ózim de bilmeımin, – dedi jaltań kóz tatar bir kezde shynyna kóship. – Bireýden bireý satyp alyp júr eken. Ábden qaýdyrlap keýip ketipti. On kún maılap, qaıta keptirip qalpyna keltirip aldym. Bir ógizge aıyrbastaımyn.

– Sonda sen ne, ólgen maldyń te­risin tiri malǵa aıyrbastaısyń ba? – dep janyǵa ketti Baıseıit. – E, saýda degen osy eken-aý, á?

– Áı, toqta, toqta. Sen jańa bir qyzyl taıynsha satyp tur emes pe ediń?

Bazar aralap júrgenińe qara­ǵanda, taıynshańdy satqansyń-aý, shamasy. Eger sen shyn qyzyqsań, bir jiliktiń qunyna bereıin saǵan.

Ekeýi qalaı sart-surt qol alysa ketkenderin ózderi de baıqamaı qaldy. Baıseıittiń taǵy da arqa-basy shymyrlaǵandaı boldy. Jaltań kóz tatar utyldym degen joq, bul da aldandym demedi. Taı terige ábden maı sińip, ıi qanyp-aq tur eken. «Mynaý meni sıqyrlap tastaǵannan saý ma, muny nege ala qoıdym?» – dep oılady aqshasyn sanap berip jatyp. Biraq qý tatar tastaı ǵyp orap bergen terini bireý tartyp alatyndaı, ózinen-ózi qorǵalaqtap qoltyǵyna qysa tústi. Sodan ákelip, qanjyǵasyna qa­ıyspen myqtap tańyp baılap tastady.

Osy isiniń bárin aqylǵa salyp, oı eleginen ótkizip turǵanda, jan-jaǵynan qaraýytqan birdeńe qysyp kele jatqandaı qaraptan-qarap elegize qaldy. Taý jaqtan sý etken bir lep kelgendeı bolyp, ıis alǵandaı áýeli tanaýyn tósedi. Sodan soń eriksizden erik­siz syǵyraıyp, kózi de solaı qaraı tigildi. Kenet oǵan taý basyndaǵy muzdyqtardyń betinde qyzǵylt sáýle oınaqtaı qalǵandaı elestedi. Kózin ashyp-jumyp qaıta qarap edi, ot jylandaı ırektelgen álgi sáýleniń izin de kóre almady. «Apyr-aı» dep tańǵalyp turdy da, aıań­dap úıge qaraı júrdi.

Aı jaryǵy kózderin jylty­ratqan aqboz at muny qımaǵandaı tyqyrshyp, kisinep qoıa berdi. It kirip ketkendeı, taýyq kúrkeniń ishi de shý-shurqan boldy da qaldy. Iesi qappaıdy degen qarala ıt te ars etip, janyn qoıarǵa jer tap­paǵandaı bezektep baryp bas­paldaqtyń astyna tyǵyldy. Jez murtty mujyq eleń-jeleń úıden atyp shyqty da:

– Á, sen be shý kylgan? – dedi eki or­tada seltıgen muny kórip. – Uı­ky joq pa? Uıky kashty ma?

– Aǵash kereýetiń jambasyma batty, – dep jorta tekirektedi Baıseıit. – Ústimdi birdeńe shaqty ma, birdeńe boldy.

– E, onda sabanga jat.

Ekeýi de birin-biri tyńdamaı, qulaqtaryn basqa jaqqa tik­ken­deı boldy. Taý jaqtan soqqan jeldiń ekpini kúsheıgenge uqsady da, aınala tóńirekti túgel bor­syǵan shalshyqtyń ıisi alyp ketti. Aıaqtarynyń astynda jer di­rildep, keptirip kórgen ógiz teri­sin shoqparmen qoıǵylaǵandaı dú­kirlegen dybys estildi. «E» dep es jıǵansha bolǵan joq, taý­dan taý bólinip shyqqandaı bir pále jóńkilip jetip te qaldy. Jez murtty mujyq dalbaqtap úıine qashty, Baıseıit tapyraqtap atyna júgirdi. Atyna taqymy bir tıse, myna dúleıden bir-aq yrǵyp qu­­tylyp ketetindeı soqyr úmit ta­ba­nyn jerge tıgizbeı dedektetip áketti.

Aqboz at ta shylbyryn úzip ke­tip, qaıda qasharyn bilmeı ta­sy­rańdap aldynan shyǵa keldi. Ja­lyna qolym bir jetse dep um­tylǵanda, atynyń moıny qaıqaıa bitken jýan aǵashtaı zoraıyp kórindi. Ońdy-soldy sermelgen bolat tuıaqtar áne-mine sart etip siltenetin shoqpardaı jarq etip aspanǵa asyla qaldy. Jerden qo­paryp alǵan tomardaı jap-jalpaq omyraýy kóz aldyn jaýy­p, tóbesinde ne bolyp jatqanyn kórsetpeı tastady. Aspanda aı bar ma, juldyzdar bar ma, bir kórý oryndalar-oryndalmasy belgisiz ar­manǵa aınaldy. Sóıtkenshe bolǵan joq, aqboz at munyń basynan baýyryn jaza bir-aq qarǵyp ótti.

Munyń da basy artyna eriksiz qaıyrylyp ketti de, tý syrtynan taý kóship kele jatqandaı alapat bir páleni kórdi. Ol jaı kele jat­qan joq, jolyndaǵynyń bárin jaıpap, jalmap, jutyp, ózine qo­syp alyp kele jatyr. Tastar dóń­bekteı domalap, aǵashtar shyrpydaı synyp, úıler kúrs-kúrs qulap, ahylap-ýhilegen bir daýys­tardan qulaq tunady. Ana pále alǵa jyljyǵan saıyn úlkeıip, zoraıyp, bıiktep barady. Taý deıin dese taý emes, sý deıin dese sý emes, biraq aýdarylyp-tóńkerilgenine qa­raǵanda bul laı aralas qara tasqyn. Endi bir qaraǵanynda aýzy­nan ot shashyp, quıryǵymen jer sabalaǵan jeti basty aıdaharǵa uqsady. Ne bolsa da ol onyń aldynda ózin qumyrsqadaı dármensiz sezinip, basyn qorǵalap buǵa tústi.

Túri men túsi, aty men zaty bel­gisiz páleketke qarsy maıdan­dy salǵanda aqboz at saldy. Áýeli qaı jerinen jaryp shyqsam eken degendeı atoılaı oınaqtap, shyń­ǵyra kisinedi. Jaly jalaýdaı jelkildep, birese olaı, birese bulaı tasyrlata shapty. Sodan soń artqy aıaqtarymen tikesinen tik turdy da, taýdaı pálege úıdeı bop umtyldy. О́zinen myńdaǵan ese úlken qara dúleıdi túıgishtep-túıgishtep tastaǵysy kelgendeı, zilmaýyr bolat tuıaqtaryn aýada ońdy-soldy sermep-sermep jiberdi. Onysynan esh qaıyr bolmasyn sezgen janýar jany shyǵa ysh­qynyp, bar denesimen artyna qaraı qaıyryla jalt berdi. Sóıtti de úırenshikti ádisimen ús­tinen úıme-júıme bop kep qalǵan qorqynyshty qubyjyqty sart etkizip tepti. Sol kúıi jer betinde ne bar, sonyń bári mıdaı aralasqan jardaı tolqynǵa jańqadaı da bolmaı jutyldy da ketti. Qas-qaǵym sátte osynyń bárin kórip úlgergen qyr qazaǵy Baıseıit te, bosaǵasyna jetip jyǵylǵan jez murtty mujyq ta, onyń qorsyldaǵan shoshqalary men shurqyraǵan taýyqtary da, úı-jaıy men baý-baqshasy da, bári-bári bir asaǵannan qalmaı typ-tıpyl boldy.

Kishi Almaty ózeninen bas­talyp, odan Úlken Almaty men Esentaı ózenderine de aqtaryla asyp-tasqan seldiń bıiktigi sonda jeti-segiz metrge deıin jetipti. Qa­zirgi Abaı, burynǵy Basaryq kó­shesin talqandap, keshegi Naryn, búgingi Shoqan Ýálıhanov, sol kez­­degi Qapal, keıingi Qonaev kó­sheleriniń boıymen kókteı ótip, Raıymbek kóshesine jetkende ǵana qarqyny basylǵan. Tańerteń laı batpaq basyp qalǵan kóshelerde tamyrymen qoparylǵan aǵashtar, butaqtary sydyrylǵan qaraǵaılar, taý jynystarymen birge domalap kelgen úlken-úlken tastar úıilip jatypty. Qoıtas, sandyqtas degen bylaı tursyn, selmen aǵyp kelgen keıbir tastardyń úlkendigin sýretteýge til jetpeı, jotatas dep te atapty.

Qalyń uıqyda jatqan qalany qaýsatyp ótken osyndaı sel bes júz­deı adamnyń ómirin qıyp ket­­ken eken. Qamaýly turǵan je­rin­de qora-qopsysymen birge sha­ıylyp ketken úı janýarlaryn­da esep joq kórinedi. Sel alǵan jer qalanyń ortalyǵy bolǵandyqtan, ondaǵy saqtaýly turǵan azyq-túlik te aqqany aǵyp, aqpaǵany myı batpaqtyń astynda qalsa kerek. Sonyń saldarynan qalany ash­tyq jaılap, halyq qatty qıyn­shylyqqa ushyrapty.

Sol jyly qalanyń aty eki kún Almaty bolyp turyp, úshinshi kú­­ni «Alma-Ata» bolyp qaıta óz­ger­gende bir sáýegeı: «Jeti árip­tiń ishindegi tórt árip «a» degen da­ýysty dybysty bildiredi. Ol jaq­sy nyshan, qalamyzdy pále-ja­ladan saqtaıdy», – depti-mys. Sodan tup-týra tórt aı, úsh kún ótkende qalanyń negizgi bóligin sel alyp ketip otyr. Árıne bul jaı ǵana sáıkestik shyǵar, bi­raq qasirettiń umytylyp, álgi sá­ýe­geıliktiń áli kúnge deıin adamdardyń sanasynda júrgenine ne jylaryńdy, ne kúlerińdi bil­meısiń. Qalalyqtardy naqty bol­ǵan oqıǵadan sabaq alýdyń ornyna, áldebir tylsym kúshtermen qor­qytqysy keletinder joq emes. «Alma-Ata» degen ataý 1921 jyldan 1993 jylǵa deıin jetpis eki jyl turdy da, táýelsizdik alǵan soń ǵana qala ataýy qaıta qalpyna keltirildi. «Sender «Alma-Ata» dep jaza berińder, biz «Almaty» dep aıta beremiz» deıtin qazaqy kóńildiń keńdigi túbi jeńis bıiginen kórindi. Osylaı kóńilimiz ósip júrgende óz aramyzdan shyqqan bireýler: «A» degen árip ándetip aıt­qanǵa jaqsy, ári tórt «a» bizdi qaýip-qaterden qorǵap júredi» dep qulaǵymyzǵa taǵy da sybyr ete qaldy...

1

 

Júsipbek QORǴASBEK

 

Sońǵy jańalyqtar

Taýteke sanyn qalaı kóbeıtemiz?

Rýhanııat • Búgin, 07:36

Qurmashev jasaǵan qosymsha

Tehnologııa • Búgin, 07:32

Syn saǵatta súringen joq

Aımaqtar • Búgin, 07:29

108 myń oqýshy qashyqtan oqıdy

Aımaqtar • Búgin, 07:26

Muǵalimder de aldyńǵy shepte júr

Qoǵam • Búgin, 07:23

Eki sportshymyz aldyńǵy lekte

Rýhanııat • Búgin, 07:20

Qarǵyn sý: qamdanǵan qapy qalmaıdy

Ekologııa • Búgin, 07:19

Jylyna – 100 myń tonna bolat qubyr

Ekonomıka • Búgin, 07:11

Qarttar úıindegi qasiret

Aımaqtar • Keshe

Qazaq aqyny qyrǵyzsha jyrlandy

Rýhanııat • Keshe

Uqsas jańalyqtar