Qoǵam • 29 Aqpan, 2020

Almatyda lıft máselesine arnalǵan jıyn ótti

28 retkórsetildi

Búgin Almatyda «Qazaqstan lıft salasynyń transformasııasy. Damý keleshegi men syn-tegeýrinder» taqyrybynda dóńgelek ústel ótti.

Is-sharany Indýstrııa jáne ınfraqurylymdyq damý mınıstrliginiń qoldaýymen «Qazaqstan Ulttyq lıftishiler qaýymdastyǵy» ZTB uıymdastyrdy.  

2012 jyldan bastap Qazaqstan lıft salasynda lısenzııalaý alynyp tastalyp, lıft sharýashylyǵyn diril qaǵyp, naryqta alaqol qyzmet kórsetýshi kompanııalar, lıft jabdyǵyn jetkizýshiler paıda boldy, lıfterdegi tótenshe jaǵdaılar sany artty. 2018 jyldyń sáýirinde Aqtóbe qalasynda qyzmet kórsetýshi kompanııa qyzmetkerleriniń nemquraılyǵy sebepti jas qyz mert boldy.

Indýstrııa jáne ınfraqurylymdyq damý mınıstrliginiń bastamasy boıynsha Qaýymdastyqpen birlese otyryp, «Lıfter, eskalatorlar, travolatorlar jáne múmkindigi shekteýli tulǵalarǵa arnalǵan kótergishter. Jetkizý, ornatý jáne paıdalanýǵa qatysty talaptar» atty Ulttyq standart daıyndaldy. Bıyl kúshine engen «Turǵyn úı qatynastary týraly» zańǵa jáne «Azamattardy qorǵaý týraly» zańǵa engizilgen túzetýlerge sáıkes bul standarttardy lıft naryǵyna qatysýshylardyń barlyǵy oryndaýǵa mindetti.

Indýstrııa jáne ınfraqurylymdyq damý mınıstri Beıbit Atamqulovtyń lıft salasyndaǵy máselelerge tikeleı kóńil bólýi arqasynda Qazaqstanda lıft salasynyń damýy qarqyn alyp jatyr. Bul ózgerister Indýstrııa jáne ınfraqurylymdyq damý mınıstrliginiń jaqynda lıft salasyn damytý jónindegi jol kartasyn qabyldaýymen baılanysty. Bul qujatqa sáıkes lıfterdi ornatýmen, jóndeýmen jáne qyzmet kórsetýmen aınalysatyn kompanııalardy mindetti túrde attestasııadan ótkizý úshin tetikti jedel qurý jáne biliktilik talaptaryn daıyndaý arqyly sapa mn qaýipsizdikti qamtamasyz etý josparlanyp otyr. Munymen qosa, otandyq lıft óndirisin damytýǵa baǵyttalǵan mindetter men tásilder daıyndaldy. Is-sharaǵa qatysýshylar mańyzdy mindetterdiń biri retinde lıftterdi óndirýge arnalǵan jasaqtaýshylardy elge kirgizý úshin kedendik bajdy alyp tastaýdy atap ótti. О́ıtkeni 2019 jyldyń aqpanynan bastap daıyn lıfterge kedendik baj alynyp tastalǵan bolatyn, osy tusta otandyq óndiriske arnalǵan jasaqtaýshylarǵa qatysty kedendik baj  15%-ǵa deıin jetti. Lıftter óndirisimen baılanysty qyzmetti «qarapaıym zattar ekonomıkasy» baǵdarlamasyna qosý máselesi pysyqtalmaq. Sondaı-aq saladaǵy mamandardy oqytýǵa arnalǵan ortalyqtardy qurý josparlanýda, naryq qatysýshylaryn mindetti túrde Qaýymdastyqqa múshe etý negizinde ózindik retteý tetigin endirý máselesi pysyqtalynýda.

Osy oń ózgeristerge qaramastan, ókinishke oraı, normatıvtik merzimi shyǵyp ketken lıfter máselelesiniń keleshegi buldyr bolyp otyr. Elimizde olardyń 5000 birlikke tartasy qyzmet etedi, olardyń ishinde 4000-nan asa lıft jyldam túrde jańartýdy qajet etedi, óıtkeni adamdardyń ómiri men densaýlyǵyna qaýip tóndirip otyr. Onyń ústine, atalmysh jaǵdaı qazirgi tańda elimizde belgili bir áleýmettik shıelenisti týdyryp otyr. Osyǵan oraı TÚKSh-yn jańǵyrtýǵa arnalǵan memlekettik baǵdarlama Qazaqstandaǵy «kóne» lıfterdi aýystyrý boıynsha tómen qarqyndy kórsetip otyr. Buǵan birinshi jáne tórtinshi qabat turǵyndarynyń ekonomıkalyq turǵyda qyzyǵýshylyq tanytpaı otyrǵandyǵy sebep, al bul qoldanystaǵy zańnamaǵa sáıkes lıfterdi aýystyrý boıynsha jalpy úı deńgeıinde sheshim qabyldaý úshin qajet. Oǵan qosa, bólingen bıýdjet qarjysynyń qysqa merzimge berilýi (7 jylǵa deıin) páter ıeleriniń kóteretin qarjylaı salmaǵynyń artýyna alyp kelmek. Osyǵan oraı Qazaqstan lıft qaýymdastyǵy Qazaqstan Úkimetine elimizdegi lıft parkin renovasııalaýǵa arnalǵan arnaıy baǵdarlamany daıyndaýdy usynyp otyr.

Arnaıy baǵdarlama páter ıeleriniń áleýmettik erekshelikterin (múgedekter men zeınetkerler) eskerip, qarjylandyrý jańartpaly nesıe negizinde uzaǵyraq merzimge qaıtarmalylyq qaǵıdasy boıynsha júrgizilýi tıis. Baǵdarlamany tıimdi júzege asyrý úshin otandyq lıft óndirisshilerimen Off take kelisimsharttardy jasasý arqyly osy kompanııalardy iske tartý qajet. Bul qaýipsizdikpen, qyzmetpen jáne qosalqy bólshektermen úzdiksiz qamtamasyz ete otyryp, otandyq óndirisshilerdiń damýyna jol ashpaq. Qazirgi tańda Qazaqstanda 4 lıft jasaıtyn zaýyt bar, olardyń óndiristik qýattylyǵy jylyna 3 500 lıftini quraıdy. Alaıda olardyń jumyspen qamtylý kórsetkishi is júzinde 5 -15%-ǵa deıin jetip otyr. Salany damytýdan bolatyn jan-jaqty yqpal oń nátıjesin berip, jańa jumys oryndaryn quryp, salyq aınalymyn kóterip, elimizde qarjynyń jınaqtalýyna jaǵdaı jasamaq.

Sońǵy jańalyqtar

Juma: Almatyda 28 indet oshaǵy karantınde tur

Ońtústik Qazaqstan • Keshe

Almatyda zerthanalar sany artady

Ońtústik Qazaqstan • Keshe

Uqsas jańalyqtar