Ekonomıka • 05 Naýryz, 2020

Mınskige munaı ótkizip, shujyq satyp alamyz

87 retkórsetildi

Sońǵy  ýaqytta sarapshylar ishki naryqta Belorýsten kelgen et ónimderinen daıyndalǵan azyq-túlik ónimderiniń baǵasy qazaqstandyq  ónimdermen salystyrǵanda   arzan jáne dámdi ekenine nazar aýdara bastady.

Buǵan qazaqstandyq tutynýshylardyń sol elden kelgen ónimderge kóbirek den qoıatyny sebep bolypty. Búgin Almatyda bas qosqan saýda jelileri basshylary, rıteılerler ishki naryqtaǵy belorýs ónimderiniń ótimdiligi jáne tartymdylyǵy týraly oılarymen bólisti.

Resmı derekke  den qoısaq, eki eldiń táýelsiz el retinde alys-beris jasaı bastaǵanyna bıyl 24 jyl. 1996 jyldan beri saýda ekonomıkalyq baılanystar týraly úkimetaralyq komıssııa jumys isteıdi.

Eki el arasyndaǵy kelisimder qorjyny 65 memleketaralyq, úkimetaralyq jáne vedomstvoaralyq kelisimderdi qamtıdy eken. Solardyń ishindegi eń irisi - eki memleket arasyndaǵy 2026 jylǵa deıingi áleýmettik-ekonomıkalyq Kelisimshart.

О́tken jyldyń mamyr aıynda Belorýs Prezıdenti  Aleksandr Lýkashenko  EEK kezinde Qazaqstan Prezıdenti Qasym-Jomart Toqaevqa Belorýste  daıyndalǵan  azyq-túlik ónimderi salynǵan kárzeńkeni syıǵa tartty.   Sol kezde sarapshylar Belorýs EAEO-da Reseıden keıingi azyq-túlik ımporteri ekenin jýrnalısterdiń esine salyp qoıǵan.

Sol eldegi  elshimiz Asqar Beısembaev usynǵan derekterde 2016-2018 jyldary eki el arasyndaǵy saýda aınalymy eki ese óskeni, 419 mln AQSh dollarynan 896 mln AQSh dollaryna jetkeni aıtylady.   

Belarýssııa Saýda-ónerkásip palatasynyń tóraǵasy Vladımır Ýlahovıch 2020 jyly eki el arasyndaǵy taýar aınalymy 1 mıllıard dollardan asady dep úmittenedi: «О́tken jyly (Belarýs statıstıkasy boıynsha) biz shamamen 1 mıllıard dollarǵa jettik. Bir jylda biz taýar aınalymy 1 mıllıard dollarǵa jetip qana qoımaı, bul kórsetkishti edáýir eńserýge tıispiz », - dedi ol ótken apta basynda jýrnalıstermen kezdesken kezde.  

Sol kezdesýde Vladımır Ýlahovıchtiń áńgimesinen biz ol elden qandaı taýarlardyń  ımporttalatynyn bilip aldyq. Sút ónimderinen bastap  júk kóligine deıin belorýstardan alady ekenbiz.

Qazaqstan óz kezeginde Belarýssııany negizinen munaı ónimderimen, kómirmen, metalldarmen jáne prokatpen qamtamasyz etedi. Qazaqstanda 246 belorýssııalyq kompanııa men Belarýssııa kapıtaly bar kompanııalar, taratý jelisinde 40-qa jýyq kásiporyn jáne 7 qurastyrý zaýyty (aýylsharýashylyq tehnıkalary, júk mashınalary) bar. Júk kólikteri men traktorlardyń eksportyn túsinýge bolady.  Qazaqstanda egistik jerler Belarýssııaǵa qaraǵanda 10 ese kóp. Biraq  Qazaqstandaǵy saýda úıleriniń 90 paıyzy Belarýs shujyqtaryna, irimshikterine jáne sút ónimderine tapsyrys berýge asyǵyp turady.   Reseımen salystyrǵandaǵy  tasymaldaý shyǵynynyń qymbattyǵy da  Belarýs taýarlaryna degen mahabbatymyzǵa túk te kedergi keltirmeıdi eken.

Jaqynda  ǵana Almatyda belorýstiń azyq-túlik ónimderin satatyn iri eki saýda núktesi ashyldy. Buǵan deıin Belorýs jıhazy degen ataýdaǵy dúkenderdi Qazaqstannyń kez kelgen qalasynan kezdestiretinbiz.

Sol sebepti Almatynyń eń iri saýda úıleriniń ıeleri Belorýsten kelgen azyq-túlik ónimderiniń baǵasy qoljetimdi jáne sapaly bolǵandyqtan qazaqstandyqtar jaǵynan suranysqa ıe ekenin aıtady. Rıteıler qaýymdastyǵy usynǵan derekterde Qazaqstandaǵy et-sút ónimderiniń 15 paıyzy sol elden kelgenin aıtady. Sondaı-aq qus, balyq eti, shujyq ónimderine degen suranys ta óte joǵary.

Belarýssııalyq ónimderge suranystyń sebepterine keletin bolsaq, respondentterdiń barlyǵy derlik birinshi kezekte sapany atap ótti, baǵasynyń qoljetimdiligi de nazarǵa alyndy. Keıbir tutynýshylar Belarýs Respýblıkasynan taýarlarǵa baǵa bergen kezde  «keńestik standarttar» tirkesin qoldanypty.  Taratyp aıtqanda, ol elden kelgen etten daıyndalǵan shujyqtardyń, sút ónimderiniń  dáminde  KSRO-nyń standarttary saqtalyp qalǵanyn aıtqan. Bul degenińiz  quramynda  dámdeýish quramalar az, taza tabıǵı ónim kóp degen sóz.

Almatyda ótip jatqan kórmede Kórmeler men saýda forýmdaryn uıymdastyrý jónindegi kompanııanyń Bas dırektory  Elena Sarǵaldaqova bizben áńgimesinde  belorýstik áriptesterimen jıi kezdesip turatynyn aıtty. Olar bizdiń elge kórme uıymdastyrýǵa kelgen saıyn kórme zaldarynyń bos turǵanyna nalıdy eken.  Taýar bar da, sony Qazaqstanǵa alyp kelip, saýdalasýdy kelistiretin kásipkerler az.   

«Demek eki el de suranys pen usynystyń qajetti tetikterin iske qosa almaı otyr. Ol eldegi áriptesterimiz sútten, etten daıyndalǵan ónimdermen tipti kórshisi Reseıdiń ózin qamtamasyz ete almaı otyr eken.  Reseıge eksport 1 jyl buryn, ónimniń jarty baǵasy aldyn-ala tólengen jaǵdaıda ǵana jasalady. Sebebi Reseıde Belorýs taýarlaryna, azyq-túlik ónimderine degen  suranys deńgeıi óte joǵary. Tek Qazaqstan ǵana emes, Reseı de  Belorýs taýarlaryndaǵy sapa belgisiniń KSRO standarttarynyń saqtalyp qalǵanyna súısinedi eken» deıdi Elena Sarǵaldaqova.

Jıyn barysynan uqqanymyz,  Qazaqstan Belorýske  munaı  ótkizip, sút pen shujyq  satyp alady.

Al talǵampaz tutynýshy «Mınskiniń shujyǵy qazaqstandyqtardy nege ózine qaratyp aldy?» degen saýalǵa áli kúnge deıin jaýap izdep júr.

Sońǵy jańalyqtar

Juma: Almatyda 28 indet oshaǵy karantınde tur

Ońtústik Qazaqstan • Keshe

Almatyda zerthanalar sany artady

Ońtústik Qazaqstan • Keshe

Uqsas jańalyqtar