Tanym • 06 Naýryz, 2020

Alla Elshinniń ákesi Qýanthannyń sýreti tabyldy

2280 retkórsetildi

Biz buǵan deıin de erek bolmysymen Eýropany moıyndatyp, Parıj podıýmdarynda jyldar boıy saltanat qurǵan, Krıstıan Dıordyń №1 modeli, keıin Iv Sen Lorandy da moıyndatqan qumyrsqa bel qazaq qyzy Alla Ilchýn, anyǵyraǵy Alla Qýanthanqyzy Elshin týraly baıandaǵan edik.

Mereke kúnderiniń qarsańynda áıgili modeldiń ákesiniń sýreti tabyldy. Bul týraly birinshi kezekte Fransııadaǵy qazaqtar qaýymdastyǵy (AKF) súıinshi surap, Alla Elshinniń taǵdyryn túpkilikti zerttep júrgen «Mýza DIOR. Alla Ilchýnnyń tarıhy. Qazaqtan shyǵyp, sán  álemin moıyndatqan» atty kitaby men  «Alla – DIOR-dyń shyǵys juldyzy» derekti fılminiń avtory Berlın Irıshev óziniń áleýmettik jelidegi paraqshasynda baıan­dady.

Eger oqyrman esinde bolsa, buǵan deıin Alla Qýanthanqyzynyń shyǵý tegine qatysty tómendegideı derekter ǵana boldy.

Allanyń ákesi Qýanthan 1897 jy­ly Vernyı qalasynda (Almaty) aýqatty otbasynda dúnıege kelgen. Ákesi týraly Allanyń óz aýzynan jazyp alǵan sheteldik jýrnalıster bastapqyda ony bir jerde Hýanhal, endi bir jerde Jýanhan dep jazyp jiberse kerek. О́tken ǵasyrdyń 20 jyldary ınjener mamandyǵyn alǵan Qýanthan soltústik-shyǵys Qytaıǵa, joǵaryda aıtyp otyrǵanymyzdaı, Harbınde 1891 jyly bastalǵan álemdegi eń uzyn temir joldyń qurylysyna attanady. Sol jerde Allanyń sheshesi Tamarany taǵdyr jolyqtyryp, aralarynda 13 jyl jatqan 16 jastaǵy Tamaraǵa úılenedi. Dúnıege kelgen nárestege Alla degen esim beriledi. Bul at ekeýine de ortaq bolatyn.

Kóp uzamaı Manchjýrııada  japon ıntervensııasynyń bastalýy olardyń ómirin múlde basqa arnaǵa buryp áketedi. 1935 jyly Qýanthan otbasyn temir jol arqyly Shanhaıǵa alyp ketýge áreket jasaıdy. Osy saparda atys bolyp, Tamaranyń ápkesi qaıtys bolady da, Qýanthan áıeli men qyzyn Fransııaǵa júzip bara jatqan Norvegııa kemesine otyrǵyzyp úlgeredi. Týra bir jyldan keıin-aq japondar Shanhaıdan shyǵatyn kemelerdiń júzip shyǵýyna tyıym salǵan. О́ki­nishke qaraı, Qýanthannyń keıingi taǵdyry beımaǵlum. 1936-37 jyldary bolshevıkterdiń qolynan qaza tabýy múmkin nemese Qaraǵandydaǵy GÝLAG qurbany boldy-aý degen dáıeksiz boljamdar ǵana bar ekenin jazǵan edik.

О́mirden ozardan eki jyl buryn Alla áıgili ónertanýshy, reseılik «Modnyı prıgovor» telebaǵdarlamasynyń júrgizýshisi Aleksandr Vasılevke qazaq ekenin  amanattap ketkeni aıan.

«Ekzotıkalyq sulýlyq pen ıntellekt ıesi Allanyń boıynda kimniń qany kúshti?» degen suraqty Berlın Irıshevtiń «Alla – DIOR-dyń shyǵys juldyzy» fılminde birinshi bolyp qoıǵan da moda maestrosy Aleksandr Vasılev edi.

Endi bul suraqtyń jaýabyn tabý ońaılaı tústi. Alla Elshin Aleksandr Vasılevke ákesiniń arıstrokat, tekti, dáýletti qazaqtyń balasy bolǵanyn aıtyp úlgergen. Qýanthan Elshin de óziniń ákelik boryshyn oryndap, qıly-qıly zamandar týǵanda kóziniń aǵy men qarasyndaı jalǵyz qyzy men áıelin Parıjge attandyryp úlgeredi.

«Izdegen – tabady» degendeı, Fran­sııadaǵy qazaqtardyń kóshbasshysy dittegen maqsatyna jetti. Biz izde­nis­­terdiń sátti aıaqtalýynda Sankt-Peterbýrg arhıvterindegi Qy­taı shyǵys temir jolynyń tarıhyn zertteýshi, tarıh ǵylymynyń doktory, professor Marııa Krotovaǵa alǵys aıtamyz. Onyń eren eńbeginiń arqasynda eksklıýzıvti rarıtet, tipti tabylýy múmkin emes jádiger foto tabyldy. Biz naýryz aıynda Marııamen Parıjde kezdesip, bul zertteýlerdi áli de egjeı-tegjeıli talqylaımyz. Sondaı-aq tarıh ǵylymdarynyń doktory Gúlnar Meńdiqulovaǵa da alǵysymyz sheksiz. Bizge Marııa Krotovaǵa jol siltegen de Gúlnar Meńdiqulova. Sondyqtan da biz bularǵa derekti fılm tıtrynda tekten-tekke alǵys aıtpaǵan ekenbiz», deıdi Berlın Irıshev.

9

 

ALMATY

 

Sońǵy jańalyqtar

Jetisaılyq jomart jandar

Aımaqtar • Keshe

Ishan baǵy qaıta qalpyna keledi

Rýhanııat • Keshe

? (Suraq belgisi) Poema

Ádebıet • Keshe

Senzýrasyz Abaı

Rýhanııat • Keshe

Uqsas jańalyqtar