Rýhanııat • 07 Naýryz, 2020

Muqaǵalı Maqataevtyń anasy - Naǵıman ana

115 retkórsetildi

Qazaq halqynyń tarıhyndaǵy tar jol, taıǵaq keshýli kúrdeli kezeńderdi, taǵdyrsheshti sátterdi – asharshylyq, saıası qýǵyn-súrgin, kolhozdastyrý, kámpeske, soǵys, tyń ıgerý jyldaryndaǵy ana tarıhy, analardyń kóz jasymen jazylǵan tarıhty aqyndardyń analaryna arnaǵan jyrlarymen, sol analardyń taǵdyry arqyly ashyp kórsetkimiz keledi. Qazaq poezııasyndaǵy ana jaıly eń úzdik jyrlardy, sol jyrlarǵa keıipker bolǵan analar taǵdyryn qabyl alyńyzdar.

Bul jyldar Ekinshi dúnıejúzilik soǵystyń bel­ortasy edi. Eki jyl buryn Muqaǵalı Maqataev jetim qalǵan. On jasynda. Maıdan dalasyna alǵashqylardyń biri bolyp attanǵan ákeden qaraly hat kelgen. Kalınıngradtan jetken hat. Al Qarasazda on jasar bolashaq aqyn ájesiniń baýyrynda, anasynyń janynda óz taǵdyryn keship jatty. Týǵan topyraǵynda. Analardyń kóz jasymen sýarylǵan topyraqta. Al ákelerdiń kóbi ol topyraqty qaıta basqan joq. «Nege jylamasyn?! Bári de jylaǵan!». Soǵys ta bitti. Muqaǵalı da alǵashqy óleńderin jaza bastaǵan. Keıde kóz jasynan da kóktem gúlderi ósip shyǵady. Biraq olardyń bári jaraly gúlder edi. Jaraly gúlder alqyzyl jalaýlar sekildi jańa dáýirdiń sherýinde jelbireı bastady. On toǵyz jyldan keıin Muqaǵalı da sheshesin alyp Almatyǵa keldi... «Jasym toqsanǵa taıanǵanda Muqaǵalıim týraly estelik aıtýdy Qudaıdan surappyn ba men?!» deıdi Naǵıman ana. Taǵdyrdyń basqa salǵanyna kónbeske laj bar ma, Naǵıman Batanqyzynyń esteligin biz de jalǵaımyz: «1962 jyldyń jaz aıynda aıaqasty buzyldy. Meni jeńge ornyna sanap, «Naqa» deıtin. Bir kúni:

– Al, Naqa, buıyrsa, almatylyq bolasyń, kóshemiz, – dedi áı-shaı joq. Shynymdy aıtsam, men buǵan nanbadym. О́ıtkeni astanaǵa bala-shaǵamen kóshe qoıatyndaı jınaǵan qorynyń joǵyn bilemin. Eki inisi de, balalary da jas. Men bolsam, otyrǵan bir masylmyn.

– Sonda qaıda baramyz? Úıdi qaıtesiń, balam-aý? – deımin.

– Qoryqpa, Naqa! О́leńim óltirmeıdi. Asyraıdy bárimizdi, – deıdi mańdaıy jarqyrap»... Muqaǵalı taǵdyrynyń alaǵaı da bulaǵaı kezeńi dál osy tustan bastaý alǵan edi. On tórt jyldan keıin ómirden ótti. Osy jyldar boıy jazdy. Artynda myń bir jyry qalypty. Sol jyrlarynyń arasynda myna bir óleńi aqynnyń aldanǵan úmiti, adasyp qalǵan armandarynyń ókinishi sekildi. Anasyn jubatady. Anasy ózin qalaı áldılegen bolsa, ol da anasyn jyrymen áldıleıdi:

Sheshe,

Sen baqyttysyń,

Jylamaǵyn!

Jaı túsip jatqanda da qulamadyń.

Táńirińnen men edim ǵoı suraǵanyń

Sondyqtan jylamaǵyn, jylamaǵyn!

Barmyn ǵoı,

Tirimin ǵoı,

Qasyńdamyn.

О́lmeımin, men ózińdeı asyldanmyn.

Taýsylyp, óz-ózińnen shashylmaǵyn,

Baıyrǵy berekeńdi qashyrmaǵyn.

Men seniń qanyqpyn ǵoı kóz jasyńa,

О́ziń kepil tot basyp, tozbasyma.

Eki jyr jazsam saǵan birin arnap

«Sheshe» dep jazdym ylǵı sóz basyna.

(Táńirim keshe kórsin kesirimdi)

Aspanǵa jazam seniń esimińdi!

Sheshe,

Sen baqyttysyń, terbete ber,

Quba taldan ıilgen besigimdi…

Dala aqyndy da, araǵa on segiz jyl salyp anasyn da óz besigine aldy. Muqaǵalı «óleń óltirmeıdi» dep anasyn Almatyǵa alyp kelgen edi, shynynda, óleń ony óltirgen joq. Biraq kóziniń tirisinde emes. Múmkin aqyn anasynyń baqyty degenimizdiń ózi osy shyǵar?! Múmkin Muqaǵalı da osyny aıtqysy kelgen bolar?!.

 

Erlan JÚNIS,

Mıras ASAN,

Marjan ÁBISh,

 

Sońǵy jańalyqtar

Taraz qalasy karantınge jabylady

Aımaqtar • Búgin, 21:48

Asqar Altaı. VIRÝS-MÝTANT (Novella)

Ádebıet • Búgin, 19:07

Tankerlerdiń qaıda baratyny belgisiz

Ekonomıka • Búgin, 18:32

Ár teńge úshin esep berýge daıynbyz

Ekonomıka • Búgin, 17:01

Esik nege «tesik»?

Qoǵam • Búgin, 15:25

Betperde kıgen kóktem - 5

Qoǵam • Búgin, 15:10

Qyzylorda oblysy: Taǵy 3 adam vırýs juqtyrdy

Koronavırýs • Búgin, 13:31

COVID-19 vırýsy mysyqtan tabyldy

Álem • Búgin, 12:03

Syrdarııaǵa jylanbalyq qaıdan kelgen?

Aımaqtar • Búgin, 11:32

Koronavırýs hám kóshe sýretteri

Álem • Búgin, 10:51

Uqsas jańalyqtar