Aımaqtar • 12 Naýryz, 2020

Balabaqshalar sany kóbeıdi, sapasy she?

13 retkórsetildi

Qazirgi kezde elimizdiń qalalarynda da, aýyldarynda da balabaqshalardyń sany kóbeıgeni, sonyń nátıjesinde mektepke deıingi tárbıe-bilim berý nysandarymen qamtylý kórsetkishi 90-95, tipti keıbir jekelegen óńirlerde júz paıyzǵa deıin jetkeni úlken jetistik retinde aıtylyp júr. Bir qaraǵanda munyń ózi jeldirte aıtýǵa da, jelpine aıtýǵa da turaralyqtaı kórinis ekenimen kelisýge bolatyn sekildi. О́ıtkeni shamamen budan segiz-on jyl buryn ata-analardyń balalaryn balabaqshaǵa ornalastyrýy kúrmeýi qıyn, sheshilmesteı is sekildi kórinetin. Bul máselede tamyr-tanystyq pen sybaılas jemqorlyq sıpatyndaǵy kórinisterde oryn alǵany jasyryn emes.

Búgingi kúni turǵyndar tarapynan balabaqshaǵa degen suranys ájeptáýir kemigeni, tipti joqqa tán ekendigi aıan. Mundaı jaǵymdy jaıt sońǵy jyldarda respýblıkamyzdyń túkpir-túkpirinde jaýynnan keıingi sańyraýqulaqtaı qaptap, sany kúrt kóbeıgen jekemenshik balabaqshalardyń esebinen bolǵanyn eshkim joqqa shyǵara almaıdy. Talas joq, qandaı jaǵdaıda da mektepke deıingi balalar mekemeleriniń kóbeıgeni, jetkilikti bolǵany jaqsy-aq. Áıtse de, sol jekemenshik balabaqshalardaǵy tárbıe men bilim sapasynyń deńgeıi qandaı degen saýal eriksiz týyndaıdy.

Osy oraıda búgingi kúni jekemenshik balabaqsha ashý bıznestin eń ońaı túrine aınalyp ketkendeı áser bıleıdi. Belgili bir orny men ǵımaraty bolsa jetkilikti, ata-analardyń tıisti tólemin tólep, balalaryn oǵan ornalastyrýynyń túk te qıyndyǵy bolmaı qalǵan sekildi. Buǵan eshqandaı kedergi de, tosqaýyl da joq. О́ıtkeni jeke kásipkerler  balabaqsha ashý úshin memlekettik oryndardan ruqsat nemese lısenzııa almaı-aq, óz qyzmetterin bastap kete beredi.

Dál osy tusta respýblıkamyzda mektepke deıingi uıymdardy lısenzııalaý tártibi 2011 jyldan bastap toqtatylǵanyn aıtqanymyz jón. Bul ózgeris óz kezeginde elimizde jekemenshik balabaqshalar sanynyń kúrt ósýine áser etkeni de anyq. Olardyń bári birdeı mektepke deıingi tárbıe-bilim berý standarttaryn belden basty desek, shyndyqqa qııanat bolar.

Desek te, onyń ishinde ózderine qabyldanǵan búldirshinder men balalardyń jas erekshelikterin saqtamaı, ony tıisti toptarǵa bólmeı, úlkeni men kishisin birge toptastyrýdy ádetke aınaldyrǵan jekemenshik balabaqshalar ıeleri de kezdeskeni belgili bolyp otyr. Sonymen birge mundaı sanattaǵy uıymdarda tárbıelenýshilerdiń damýyna septigi tıetin oıynshyq túrleri de alynbaǵan eken. Sondaı-aq, sanıtarlyq –gıgıenalyq talaptar men normalarǵa sáıkes kelmeıtin jekemenshik balabaqsha oryndary da bar bolǵany málim.

Bul jóninde gazet tilshisine Aqtóbe oblystyq bilim salasyndaǵy sapany qamtamasyz etý departamentiniń basshysy B.B.Kúzembaeva aıtyp berdi. Atalǵan memlekettik mekeme mamandary ata-analardan túsken aryz-shaǵymdarǵa oraı oblys aýmaǵyndaǵy jeti jekemenshik balabaqshaǵa tıisti tekserýler júrgizgen kezde, joǵaryda aıtylyp ótkendeı kórinister oryn alǵanyn anyqtaǵan. Soǵan sáıkes olar mektepke deıingi jekemenshik uıymdardyń belgilengen normatıvter men standarttarǵa sáıkes kelmeıtinin sala-sala boıynsha kórsetip, tıisti organdarǵa nusqaý-hat joldaǵan.

Bulbul Bısenbaıqyzyń oı-túıininen uqqanymyz, bilim salasyndaǵy sapany qamtamasyz etý jónindegi departamentiniń jetekshisi men mamandary ózdiginen birde bir jekemenshik balabaqsha qyzmetin teksere almaıdy eken. О́ıtkeni olarǵa mundaı quqyq berilmegen. Tek tıisti negiz ben aryz-shaǵym túsken jaǵdaıda ǵana óz ókilettiligin paıdalanyp, máseleniń mán-jaıyn  anyqtaýǵa qam jasaıdy. Onyń aıtýynsha, ótken 2019 jyly óńirden departamentke tárbıe men bilim berý máselelerine qatysty 63 shaǵym túsipti. Sonymen qatar basqa da qoǵamdyq qabyldaýlar, senim telefondary men basshy blogy arqyly 123 suraq kelip túsken kórinedi. Sonyń ishinde eń kóp aryz-shaǵymdardyń úlesi jeke balabaqshalardyń enshisine tıetini alańdatarlyq ahýal deýge bolady.

Árıne, bul aıtylǵandarǵa qarap elimizdegi jekemenshik balabaqshalardyń sanyn qysqartý nemese qyzmetterin toqtattyrý jónindegi oı-pikir týyndamasa kerek. Medaldyń eki jaǵy bar degendeı, kerisinshe basty nazardy jekemenshik balabaqshalar qyzmetiniń sapalyq deńgeıin kóterýge baǵyttalǵany jón sekildi. Biz joǵaryda elimizde mektepke deıingi uıymdardy lısenzııalaý 2011 jyldan bastap toqtap qalǵanyn jazǵan edik. Múmkin sol kezde belgili bir qalyptasqan qubylystar men jaǵdaılarǵa baılanysty mundaı sheshim qabyldaýdyń qajettiligi  bolǵan da shyǵar. Áıtse de, qazirgi kezde atalǵan lısenzııalaý tártibin qaıtadan qalpyna keltirýdiń kerektigi de aıqyn baıqalyp júrgeni anyq.

Qalaı degende de, búgingi kúni jeke balabaqshalar lısenzııa alýǵa tıis ekendigi eshqandaı talas týǵyzbaıdy. Muny ýaqyt talaby dese de bolady. Mundaı jaǵdaıda atalǵan tárbıe men bilim berý nysandaryn kásibı deńgeıi jáne biliktiligi joǵary kadrlarmen tolyqtyrýdyń tyń arnalary ashylmaq. Sonymen birge atalǵan balalar mekemelerin materıaldyq-tehnıkalyq turǵydan jaqsartý men jabdyqtaýdyń jańa múmkindikteri týǵyzylmaq. Eń bastysy jeke balabaqshalar elimizde qabyldanǵan barlyq standarttar boıynsha tárbıe men bilim berýge laıyqty bolǵany jón.

Dál osyndaı jaǵdaıda ǵana olarǵa lısenzııa berilse, san men sapa úılesim tabatyny talassyz. Bul eń aldymen bolashaq urpaqtyń jan-jaqty ósip-jetilýi úshin óte qajetti is. Besikti túzeý degen tereń de maǵynasy keń uǵymnyń bir mánisi osynda,- degen bolatyn. Osy materıaldy gazet óndirisine ázirleý kezinde oı-pikir bólisken esimi Aqtóbe aımaǵyna keńinen tanymal aqsaqal, bilim berý isiniń ardageri Kamalhan Qýanov.

Biz osy oıly túıinmen maqalamyzdyń núktesin qoıǵandy jón kóremiz.

 

AQTО́BE

Sońǵy jańalyqtar

Aınurdyń ádemi álemi

Rýhanııat • Búgin, 14:13

Atyraýda 700-ge jýyq ekspress-test bar

Aımaqtar • Búgin, 14:07

Memleket qoldaýy eńse kótertti

Aımaqtar • Búgin, 13:25

Qyzylorda: Naýqastardyń jaǵdaıy qalypty

Koronavırýs • Búgin, 13:21

«Barysqa» daýys bereıik!

Sport • Búgin, 13:15

Almatyda indet oshaǵy qaıta kóbeıdi

Aımaqtar • Búgin, 13:15

Sý tasqynyna qarsy áreketter bastaldy

Aımaqtar • Búgin, 13:00

Juqpaly aýrýlar jaıly jaýhar fılmder

Rýhanııat • Búgin, 12:50

Almatyda onlaın jattyǵý ótedi

Sport • Búgin, 11:51

Jalǵan aqparat taratqan muǵalim ustaldy

Koronavırýs • Búgin, 11:45

Túrkistan: Kásipkerlerdiń kómegi kóp

Aımaqtar • Búgin, 11:13

Naýqastyń jeke deregin kim taratty?

Aımaqtar • Búgin, 10:59

Aqyn Amanhan Álimuly dúnıeden ótti

Rýhanııat • Búgin, 10:53

Qaıyrymdylyq aksııasynyń aýqymy keń

Aımaqtar • Búgin, 09:40

Shekteý sharalary qatań saqtalýy tıis

Koronavırýs • Búgin, 09:18

Meıirlannyń músinderi

Rýhanııat • Búgin, 08:05

Memleket basshysynyń qamqorlyǵy

Qoǵam • Búgin, 07:50

Kúı qudireti

Rýhanııat • Búgin, 07:43

Daýys galereıasy

Rýhanııat • Búgin, 07:39

Uqsas jańalyqtar