Qoǵam • 14 Naýryz, 2020

Almatyda jerdiń baǵasy men bazalyq mólsherlemesi qandaı bolmaq?

333 retkórsetildi

Búgin «Jerge ornalastyrý, geodezııa jáne kartografııa kúni». Osynaý mamandyq ıelerin «kózge kórinbeıtin maıdannyń sarbazdary» desek te bolady. Jyl saıyn elimizde  naýryzdyń ekinshi senbisinde «Jerge ornalastyrý, geodezııa jáne kartografııa» kúni kásibı merekesi atalyp ótiledi.

Jerge ornalastyrý, geodezııa jáne kartografııa salasy – keshendi memlekettik mindetterdi sheshýdi qamtamasyz etip, ekonomıkanyń jeke sektory men azamattardyń suranystaryn qanaǵattandyrýǵa septigin tıgizetin baǵyt.

О́z kezeginde atalǵan sala aımaqtyq josparlaýdy, arhıtektýralyq jáne qurylystyq jobalaýlardy, jyljymaıtyn múlikti kadastrlyq tirkeýdi, ekologııa men tabıǵatty paıdalanýda, demografııalyq saıasatty jáne ózge de mańyzdy mindetterdi júzege asyrýǵa kómektesedi.

Jer reformalaryn júzege asyrýǵa, Jer qatynastaryn retteý men memlekettik jer kadastryn júrgizýge respýblıka kóleminde jáne jalpy osy salanyń damýyna zor úlesin qosyp júrgen Altaı Nurqanovpen áńgimelesýdiń reti keldi.

Altaı Nurqanuly eńbek jolyn esep júrgizýshi retinde bastap, búginde «Azamattarǵa arnalǵan úkimet» MK Almaty qalalyq fılıly Jer kadastry basqarmasy basshysynyń orynbasary qyzmetin abyroımen atqarady.

Jerge ornalastyrý, geodezııa jáne kartografııa salasy neden bastaldy?

– Bizdiń mekememizdiń qurylý tarıhyn aıtatyn bolsaq, Tyń jáne tyńaıǵan jerlerdi ıgerýge baılanysty, 1959 jyly jerge ornalastyrý qyzmetterin kúsheıtý jáne nyǵaıtý maqsatynda sonaý Keńes úkimeti ýaqytynda  QazSSR-i «Aýyl sharýashylyǵy mınıstrliginiń» quramynda oblystyq bólimsheleri (fılıaldary, ekspedısııalary) bar jer óńdeý jáne tekserý, zertteý jáne jobalyq jumystardy oryndaý boıynsha jetekshi uıym retinde «KAZGIPROZEM» jobalaý ınstıtýty qurylǵan bolatyn.

1991 jyly Táýelsizdik alǵannan keıin QR Prezıdentiniń jarlyǵymen «Memlekettik Jer Komıteti» bolyp qaıta qurylady. Al 1994 jyly ol burynǵy «KAZGIPROZEM»jobalaý ınstıtýtynyń óndiristik bólimsheleri baǵynatyn Jer resýrstary jáne jerge ornalastyrýdyń (MEMJERǴО́O) «Memlekettik Jer Ǵylymı О́ndiristik Ortalyǵy» retinde ózgertildi.

1995 jyldan beri Jer zańnamasy boıynsha memlekettik jer kadastryn júrgizdi, biryńǵaı júıe jáne tehnologııa boıynsha elimizdiń búkil aýmaǵynda jer týraly aqparattyq resýrsty qalyptastyrdy. Jer resýrstaryn basqarýda týyndaıtyn barlyq máseleler boıynsha zertteýler men jer monıtorıngin júrgizdi. Respýblıkalyq mańyzy bar barlyq oblystarda, qalalarda 18 Enshiles Memlekettik Kásiporyndar jáne barlyq aýdandyq, qalalyq ortalyqtarda 194 jer kadastrlyq fılıaldary qurylǵan etin.

«MEMJERǴО́O» RMK-da  Avtomattandyrylǵan aqparattyq júıesi  Memlekettik jer kadastry ortalyǵy jumys isteıdi. (AISGZK)

1999 jyly 13 qazanda Prızıdent jarlyǵymen QR «Jer resýrstaryn basqarý  jónindegi agenttigi»  ortalyq atqarýshy organ bolyp qurylǵan. Al bizdiń  Almaty  qalalyq «JERǴО́O» Memlekettik enshiles kásiporyn QR Úkimetiniń 1999 jylǵy 24 mamyrdaǵy №628 qaýlysyna sáıkes qurylǵan qala boıynsha jergilikti atqarýshy organdardyń sheshimimen berilgen  jer telimderiniń aýmaǵyn ólshep  esepke  alyp, elektrondy kartaǵa túsirý, kadastrlyq nómerin  tirkeý,  jerdiń Memlekettik aktisin sáıkestendirý,  retteý syndy mańyzdy jumystar atqarady.

2012 jyly  Jer resýrstaryn basqarý agenttigi  О́ńirlik damý mınstrliginiń  quramyna Jer komıteti bolyp kirip,  odan ári 2014 jyly Ulttyq ekonomıkalyq mınıstrliginiń quramyna Qurylys, turǵyn úı- kommýnaldyq sharýashylyq isteri jáne jer resýrstaryn  basqarý komıteti bolyp kirgen.

Al, 2016 jyldan beri «Azamattarǵa arnalǵan Úkimet» Memlekettik Korporasııasy kommersııalyq emes Aksıonerlik qoǵamynyń Almaty qalasy boıynsha fılıalynyń «Jer kadastry» basqarmasy bolyp memleketke qyzmet kórsetý salasynda eńbek etip kelemiz.

– Almaty qalasynda halyq sanynyń ósýine baılanysty jer kólemi de ulǵaıdy. Jańa aýdandar qosylǵan bolatyn. Osy jaıly aıta ketseńiz?

– Jer salasyndaǵy qyzmetimdi 1995 jyldan Almaty qalasy Frýnze aýdany, qazirgi Medeý aýdany Aýdandyq Jer komıtetinen bastaǵan edim. Sol kezde Almaty qalasynda 8 aýdan, 23344 gektar jer bolǵan. 1996 jyly aýdandar qysqartylyp 6 aýdan boldy. Sol ýaqyttan beri oblys óńirinen Almaty qalasynyń quramyna Prezıdent jarlyqtaryna saı 1998 jyly – 4673 ga, 2001 jyly – 160 ga, 2002 jyly – 3723 ga, 2011jyly – 1330 ga, 2012 jyly – 11921 ga,  al  2014 jyly ózim Almaty oblystyq «Jer kadastry ǴО́O» RMK  basqaryp júrgen ýaqytta – 23200 ga jer qosylǵan. Qazirgi tańda Almaty qalasynyń aýmaǵy 68 351 ga jer bolyp, qalamyzda 2008 jyly Alataý aýdany, 2014 jyly jańadan Naýryzbaı aýdany qurylǵan úlken megapolıske aınaldy. Megapolıste statıstıkalyq málimetter boıynsha turaqty tirkeýde turǵan halqynyń sany - 1 874 000 adam bolsa, jaqyn aımaqtardan kelip-ketip júrgen adamdardy qosa eseptegende 2,5 mıllıondaı halyq bar eken.

Búgingi kúni el ishinde jer máselesi óte ózekti bolyp otyr. Naqtyraq aıtqanda, endigi jerde jerdiń baǵasy, bazalyq  mólsherlemesi qandaı bolmaq?

– Damý jolyna túsken Almaty – bizdiń basty gúldengen qalamyz. О́tkenge kóz júgirtip qarasaq, sol kezderde Almaty qalasynyń  aımaǵy 213 zonadan turatyn bazalyq stavkasy QR Úkmetiniń 1995 jylyǵy №576 qaýlysyna sáıkes 1 sharshy metri 717 teńge bolǵan. Úkimetimizdiń 2003 jylǵy №890 qaýlysyna sáıkes 2006 jyly qalanyń Bas josparyna saı barlyq ınfraqurylymdary esepke alyp zonalarǵa kiretin kadastrlyq kvartaldardy 213 zonadan 5 zonaga biriktirilgen Almaty qalasyn baǵaly aımaqtarǵa bólip bazalyq stavkasyda QR Úkimetiniń  2007 jylǵy  22 mamyrdaǵy №408 qaýlysymen 4800 teńge bolyp bekitilip, sodan ary Almaty qalasy máslıhaty depýtattarynyń №356 sheshimimen túzetý koeffısıentteri belgilenip bazalyq stavkasy qaıta qaraldy, 2015 jyldyń 23 shildesinde 6200 teńge bolyp qaıtadan bekitilgen.

 

Áńgimelesken

Aınash ESALY,

«Egemen Qazaqstan»

ALMATY

Sońǵy jańalyqtar

Shymkent: Sıfrly otbasynyń bir kúni

Ońtústik Qazaqstan • Búgin, 15:58

Azııanyń ahýaly qandaı bolmaq

Ekonomıka • Búgin, 15:23

Olar úı betin kórmeı kúresýde

Aımaqtar • Búgin, 14:42

Karantın kartınasy (Trıptıh)  

Aımaqtar • Búgin, 13:15

Kókshetaýda «Aseptdezın» shyǵarylady

Aımaqtar • Búgin, 12:48

Almatydaǵy naýqastardyń jaǵdaıy baıandaldy

Koronavırýs • Búgin, 12:41

Haram nıet indeti

Aımaqtar • Búgin, 12:21

Atyraý: Depýtat kórsetken demeý

Qazaqstan • Búgin, 12:14

Atyraý: 1300 turǵyn testten ótti

Aımaqtar • Búgin, 11:45

Atyraý: 50 adamǵa ystyq tamaq jetkizdi

Aımaqtar • Búgin, 11:32

Kásipkerler tilegi eskerildi

Qoǵam • Búgin, 11:11

Qarttar úıindegi qasiret

Aımaqtar • Búgin, 10:49

Daǵdarys daýylyna tosqaýyl - J. Nurabaev

Ekonomıka • Búgin, 10:45

Uqsas jańalyqtar