Elbasy • 19 Naýryz, 2020

Saıası sabaqtastyqtyń ozyq úlgisi

44 retkórsetildi

О́tken jyly álem jurtshylyǵy Qazaqstannyń qoǵamdyq-saıası ómirindegi tarıhı oqıǵanyń kýási boldy. Ulystyń uly kúni – Naýryz merekesi qarsańynda – 19 naýryzda Qazaq memlekettiginiń negizin qalaýshy Tuńǵysh Prezıdentimiz – Elbasy Nursultan Ábishuly Nazarbaev óz erkimen Memle­ket basshysy ókilettigin toq­ta­typ, kezekten tys saılaýǵa deıin el basqarýdy sol kezdegi Senat Tóraǵasy Qasym-Jomart Kemeluly Toqaevqa ótkizetinin jarııalady.

Arada kóp ýaqyt ótpeı, 9 maýsymda Qazaqstan Prezıdentiniń kezekten tys saılaýynda memlekettik basqarý isin­degi saıası mol tájirıbesimen jáne kósh­basshylyq qabiletimen aı­qyn je­ńiske jetken Qasym-Jomart Kemel­uly Toqaev Qazaqstan Respýblı­kasy­nyń Prezıdenti bolyp saılandy.

Elbasynyń taǵdyrly sheshimi, búkil halyq úshin tosyn bolǵan qadamy álem­dik deńgeıde, bolashaqty boljaı ala­tyn tarıhı aýqymda onyń taǵy da saıası ári memlekettik qaırat­ker retin­­degi kemeńgerligi men parasat­ty­ly­ǵyn kórsetti. Onyń is júzindegi saıası erik-jigeri, taýdaı talaby men tań­­daýy memleketti basqarýdyń jáne sabaq­­tastyqtyń ozyq úlgisin ǵana jasap bergen joq, sondaı-aq mem­leket­shildiktiń máńgilik ıdeıasy men dástúr­diń jalǵastyǵyn qalyptastyrdy. Qazaq­standyq damý dańǵylynyń jańa jolyn salyp berip, irgesin qala­dy. Osy rette Memleket basshysy Qasym-Jo­mart Kemeluly Toqaev: «Elba­sy­­nyń dana sheshiminiń arqasynda bı­lik sabaqtastyǵy eshbir dúrbeleńsiz, shıe­len­issiz júzege asty. Bul bolashaq úshin, memlekettiń turaqtylyǵy men uda­ıy damýy úshin jasalǵan biregeı qadam ekenin umytpaýymyz kerek. Bizdiń endi­gi mindetimiz – osy joldan, osy baǵyt­tan aýytqymaı, tek alǵa basý, ósý, órken­deý», dep óz baǵasyn berdi.

Tuńǵysh Prezıdentimiz bılik sabaq­tastyǵy týraly sóz etkende, dúnıe júzi­niń tarıhynda oryn alǵan bul jaǵ­­daı­dyń birinshi eleýli oqıǵa emes ekenin aıtty. Tarıhta bir kezderi Sharl de Goll, Lı Kýan Iý, Mahathır syndy el basqarǵan memleket qaırat­ker­leri laýazymdarynan bas tartqan-dy. Degenmen, bul qol siltep, jeńil baǵa bere salatyn másele emes. Bılikke talas-tartystyń nebir mysaldary tolyp jatqan qazirgi kezde memleketshildik pen dástúrdiń jalǵastyǵyn saqtaý eń ózekti máselelerdiń biri ekeni anyq. Sondyqtan álemdik deńgeıdegi sarapshylardyń bir parasy jasal­ǵan osy batyl qadamdy óz aqyldary­na qondyra almady. Elbasy­nyń mandaty bıylǵy jyldyń aıaǵyna deıin jalǵasýy kerek edi. Biraq uzaq tolǵanystyń nátıjesinde ony kútpesten dál osyndaı tosyn sheshim qabyldady. Aty ańyzǵa aınalǵan, prezıdent laýazymynan ataǵy dúrkirep turǵan shaqta ókilettigin tapsyrdy. Ony súıgen halqy da zor ókinishpen qabyl aldy.

Parasat bıiginen kórinetin tulǵa­nyń ǵana osyndaı qadamǵa baratyny anyq. Eli súıgen, elin súıgen basshy­nyń ǵana qolynan keletin is. Áıtpese táýelsizdik jyldarynda memleketimizdegi barlyq jetistikter men tabystardyń taǵdyr­ly, qıyn sátterdi eńsergen Elbasy­nyń esimimen tikeleı baılanysty ekeni dúıim jurtqa belgili. Osy tusta Memleket basshysynyń «Ol tarıhty jasaıdy» atty kitabynda táýelsizdik­tiń sol bir qıyn-qystaý kezeńindegi Nursultan Nazarbaev fenomeni men róli týraly óte oryndy baıandalǵan: «Búgingi kúnniń bıiginen qaraǵanda, Qazaqstan tabysty reformalardyń, turlaýly damýdyń jolyna túsken el retinde búkil álemge tanymal bolyp turǵan kezde keıbir kisilerge, ásirese, jas býyn ókilderine qol jetken tabys­tar ózinen ózi kelip jatqandaı, bári osylaı bolýǵa tıisteı kórinýi múmkin. Alaıda, myna biz, memleketti qurýdyń qatysýshylary men kýágerleri, olaı emes ekendigin bilemiz ǵoı. Beldi saıasatkerler men sarapshylar kezinde Qazaqstannyń keleshegin kúńgirt etip kórsetken bolatyn.

Kúrdeli ishki saıası, ekonomıkalyq, demografııalyq jaǵdaılary, shekarasy­nyń zańdy turǵydan bekitilmegeni buryn­ǵy odaqtyq respýblıkaǵa shynaıy táýel­sizdikke qol jetkizýge, álemdik qoǵam­das­tyqtyń tolyqqandy múshesi bolýǵa múmkindik bermeıdi-mis desip jat­­ty. Biraq olar 90-shy jyldardyń ba­syn­da Memleket qurýshynyń tar jol, taıǵaq keshýine túsken Nursultan Nazar­baev­tyń ózekti rólin eskermegen edi.

Jańa Qazaqstandy qurýdyń búkil jaýapkershiligin Elbasy óz moınyna júktedi. Keńes Odaǵy ydyraǵannan keıingi tartysty kerneýge toly sol bir kúnderde, ekonomıka tolyqtaı kúırep, kásiporyndar toqtap, ereýilder birine biri jalǵasyp jatqan kezde, dúkenderdiń sóreleri typ-tıpyl bolyp, ınflıasııa 3 myń paıyzdyq deńgeıden asyp ketken shaqta halyqtyń arasynda tory­ǵý­shylyq, dúrbeleńge túsýshilik kúsheıdi, talaılarǵa memlekettiń táýel­sizdigi degen ánsheıin ádemi sóz kúıinde qala­tyn­daı kórindi. Sol syn saǵatta refor­malar boıynsha qıyn sheshimder qabyl­d­aǵanda Elbasynyń nendeı kúıdi kesh­kenin ony ózi ǵana biledi».

Rasynda, sol bir alasapyran kezeńde memleketti saqtap qalý­dyń, tipti ári qaraı damytýdyń kúr­deliligi men aýyrt­palyǵy Tuńǵysh Prezıdentimizge ǵana aıan. Jetistikke jetý jolynyń tar da, taıǵaq keshý ekeni beseneden belgili. Sol kezderdi esine alǵan Elbasymyz: «Men Qazaqstandy Keńes zamanynan beri basqardym, 1984 jyly Qazaqstan Mınıstrler Keńesiniń Tóraǵasy bolyp saılandym. Mine, 35 jyl ótti, KSRO ydyraǵannan keıin jáne sońǵy 30 jyl asa aýyr jyldar boldy. Ydyraǵan memleketterde, sonyń ishinde KSRO-nyń bir bóligi bolǵan Qazaqstanda synǵan ydys sııaq­ty túk joq. Barlyq baılanys úzildi, 2 mı­l­lıon adam jumyssyz, elektr joq, dúken­­derde nan joq, sút joq, shujyq joq. Mine, osyndaı Qazaqstandy kezinde men qabyldap aldym», dedi.

Elbasy basqarǵan táýelsizdik jyl­darynyń ishinde bizdiń elimizdiń ekono­mı­kasy 20 esege artyp, halyqtyń ál-aýqaty 19 esege kóterildi. Álemdik qoǵamdastyq moıyndaǵan, budan buryn beıbitshilik kartasynda bolmaǵan memleket quryldy. Elimiz álem syılap, qur­me­tteıtin memleketke aınaldy. Oǵan qosa búgin Nur-Sultan dep atala­tyn astanamyz boı kóterdi. Álemge úlgi bolǵan bas qalamyz qıyn kezeńde salyn­dy. Memleketimiz táýelsizdigin nyǵaı­typ, ony damytatyn ınstıtýttar qa­lyp­tasty. Qorǵanys qabileti men qaýip­siz­digi qamtamasyz etildi. Eń bas­tysy – shekaramyz bekitildi. Kórshiles, baýyr­las memlekettermen, álemniń alpaýyt el­derimen dostyq qarym-qatynas ornatyldy.

Sol jyldary qazaqtyń sany 40 pro­sentke jeter jetpes edi. О́zge etnos ókil­deriniń sany qazaqqa qaraǵanda edáýir joǵary boldy. Ishki saıası jaǵ­daıdy turaqtandyryp, birlik pen ynty­maqty saqtaý maqsatynda Tuńǵysh Prezı­denti­mizdiń bastamasymen Qazaqstan halqy Assambleıasy quryldy. Shırek ǵasyrda atqarǵan jumystary arqyly Assambleıa óz-ózin tolyǵymen aqtady. Búginde «Bir Halyq – bir Otan – bir Taǵdyr» ıdeıasyn júzege asyryp otyr. Táýelsizdigimizdiń qurdastary – ózge etnos ókilderi qazaq tilinde bilim alyp, emin-erkin sóılep, qazaqtyń muńyn mundap, joǵyn joqtap keledi. Bul da Elbasynyń kóregen saıasatynyń jemisi.

Iá, Nursultan Ábishuly Nazarbaev jańa memlekettilik júıesin jasaýdyń barlyq taýqymetin basynan ótkerdi. Osy jolda tolaǵaı tabystarǵa qol jet­kizdi. Naryqtyń qatań tezinen, kórshi­niń suq kózinen jol taýyp otyryp, ber­e­kesi bar keleshegi zor memleket qurdy. Elimizdi tórtkúl dúnıege áıgilep, dúnıe júzine moıyndata bildi. Mine, son­dyqtan Prezıdentimiz Qasym-Jomart Kemeluly Toqaev aıtqandaı, bılik sabaqtastyǵynyń ozyq úlgisi retinde Elbasy salǵan sara jol óz jalǵasyn taba beretin bolady.

Byltyrǵy jyly memleketimiz bı­lik­tiń aýysýyn turaqty jaǵdaıda ót­kizdi. Bul úrdis Elbasynyń para­sat­­ty­­ly­ǵyn jáne halqymyzdyń danal­y­ǵyn kórsetti. О́rkenıetti el ekeni­mizdi, Qazaq­stanymyzdyń eshkimge uqsamaı­tyn, teńdessiz damý jolynyń bar eken­digin dáleldedik.

Al Keńes Odaǵynyń shekpeninen shyq­qan táýelsiz elderdiń taǵdyry ár­qıly ekeni belgili. Keıbir memleketter ózderi­niń aımaqtyq tutas­tyǵyna nuqsan keltirse, keı elder tóńkeris oshaǵyna aınalyp ketti. Bazbireýler muragerlik jol­ǵa tústi. Bizdiń memleketimiz tutas­ty­ǵyn saqtap, sheteldik ınvestısııa tartý, ınnovasııalyq jobalardy iske qosý syndy saıası-ekonomıkalyq ahýalǵa yqpal etetin damý jolyna túsip, eldik pen ulttyq qundylyqtardy pash etip, álem jurtshylyǵyna úlgi boldy.

Tuńǵysh Prezıdentimiz Qaýipsizdik keńesiniń, Nur Otan partııasynyń jáne Qazaqstan halqy Assambleıasynyń Tóraǵasy bolyp qaldy. Bul da parasatty sheshim. Bárimiz tarıhtan úlgi alamyz. Sheshýshi kezeńderde tarıhı tul­ǵalardyń atqarǵan róli orasan zor. Sol sııaqty ult pen memleket taǵ­dyry synǵa túskende tarıhtyń tań­daýy, halyqtyń qalaýy, memlekettiń qajettiligi tulǵaǵa túsetini beseneden belgili.

Halyqtyń senimin arqalap, Prezı­dent bolyp saılanǵan Qasym-Jomart Kemeluly Toqaevtyń bılikti qolyna alýy bir kúnniń, bir sáttiń nemese bir kezdiń ǵana sheshimi emes. Ol – úlken saıası mektepten ótken, Elbasynyń qasyn­da júrip, táýelsizdikke qatysty mem­lek­ettiń ishki-syrtqy saıasatyna jan tánimen aralasqan, úlken jaýap­kershilikti sezinetin tulǵa, memleket qaıratkeri. Álemdik jaǵdaımen etene tanys, budan buryn atqarýshy bılik pen zań shyǵarýshy bıliktiń tutqasyn usta­ǵan Memleket basshysy eldiń úmitin, Elba­sy­nyń senimin abyroımen aqtap keledi.

Qasym-Jomart Kemeluly Toqaev óziniń birinshi ustanymynyń Elbasy jasap bergen saıası basqarý men sabaqtas­tyqty jalǵastyrý ekenin aıtady. Ekinshi – ádilettilik, úshinshi – alǵa basý, damý jolymen júrý dep jetkizedi. Bılikti qolyna alǵan kúnnen bastap, Memleket basshysy bul ustanymynan aınyǵan emes. Kerisinshe, barynsha jaǵdaı jasap, tereńdete tústi. Bıliktiń aýysýyn beıbit ári eshqandaı máselesiz ótýine yqpal etip, beıbitshilik pen tynyshtyqty qamtamasyz etti. Mem­lekettik aǵymdaǵy máselelerdiń sheshilýine, jumystardyń ary qaraı jalǵasýyna yqpal etti, ıaǵnı damý úrdisin toqtatqan joq. Bıliktiń sabaqtas­tyǵyn qamtamasyz etip, qoǵam­men jańa formatta suhbattasý­ǵa jol ashty. Aqparattyq tehnologııa keń qulash jaıǵan qazirgi ýaqytqa beıimdelip, «halyq únine qulaq asatyn memleket» qaǵıdasyn qalyptastyrdy. Qoǵamnyń kókeıinde júrgen kóptegen kúrmeýi kúrdeli máseleniń der kezinde sheshim tabýy úshin jáne eldegi narazylyqty toqtatý úshin ýaqyt talabyna saı jańa ishki saıası paradıgmalardy jarııalap, birqatar reformany bastady. Ulttyq qoǵamdyq senim keńesin quryp, ulttyq ıdeologııanyń damýyna jańa serpin berdi. Ulylarymyzdy ulyqtap, eldik, ulttyq qundylyqtardy álemge pash etti.

Prezıdentimiz árqashan qoǵam úshin ózekti de, kókeıtesti oqıǵalardyń ortasynan tabylyp, áleýmettik jeliniń belsendi qoldanýshysy retinde jedel baǵasyn berip otyrady. Rezonansty jaǵdaılarǵa qatysty óziniń pozısııa­syn bildirip, memlekettiń nazaryn aýdarady. Iаǵnı jańa saıası mádenıet­tiń qalyptasýyna jol ashyp, jańa standarttardyń oryn alýyna yqpal etip otyr. Memleketti basqarý júıe­sine engizgen osyndaı jańasha formattar Elbasy bastaǵan sara jolynyń ári qaraı damýyna serpin bereri sózsiz.

Adam quqyǵyn qorǵaý salasyna barynsha kóńil aýdaryp otyrǵan Memleket basshysy áıelder men balalarǵa qarsy zorlyq-zombylyq, adam saýdasy syndy qylmystardy qatańdatýdy talap etip, aldyn alý sharalaryn kúsheıtti. Tur­ǵyndardyń áleýmettik jaǵdaıyn jaq­sartýǵa birqatar is-shara qabyldap, stý­dentterdiń shákirtaqylarynyń artýy­­­na, qyzmetkerlerdiń jalaqylary­nyń ósýine yqpalyn tıgizdi. Osylaısha memleketke degen senimdi arttyryp, qoǵam ishindegi kózqarasty ózgertti.

Qoǵamnyń damýyna kepildik beretin birlik pen yntymaqty saqtaý, sondaı-aq saıası turaqtylyq pen beıbit qatar ómir súrý mádenıetin qalyptastyrý jolynda Qasym-Jomart Kemeluly Toqaevtyń atqarǵan qyzmeti orasan zor. Prezıdent janyndaǵy keńesshi organ bolyp tabylatyn Qazaqstan hal­qy Assambleıasynyń jumystaryna tyń serpin berip, ishki saıası jaǵdaıdy turaq­tandyratyn organdardyń atqaryp otyrǵan sharalaryn odan ári kúsheıt­ti. Jam­byl oblysy Qordaı aýdanyn­daǵy jaǵ­daıǵa baılanysty der kezinde Úkimet­tik komıssııa quryp, qordala­nyp qal­ǵan birqatar qoǵamdyq máseleniń sheshilýine yqpal etti. Odan keıin resmı saparmen aýdannyń tynys-tirshiligimen tanysyp, elmen kezdesti. Qaıtys bol­ǵan­dardyń otbasylaryna kóńil aıtty. Tynysh­tyq pen beıbitshiliktiń ke­pili bola­­tyn­yn jetkizip, tolqyǵan kóńil­­derdi jubatyp, halyqtyń senimine ıe boldy.

Memleket basshysy táýelsiz elimiz­diń jańa tarıhy men talaı qıyndyq­ty eńsergen Elbasymyz týraly estelik­ter jazyp, kitaptary jaryq kórgen. Qazaqstan jáne qazaq qoǵamy jańa tarıhı kezeńniń kýási boldy. Saıası sabaqtastyqtyń ozyq úlgisin kórsetken Elbasy jáne sol dástúr jalǵastyǵyn sarabdal saıasatkerligimen alyp kele jatqan Prezıdentimiz memleketimizdi «Máńgilik el» ıdeıasyna jetelep, abyroıymyzdy asqaqtatyp, mereıimimizdi ósirip, jarqyn bolashaqqa qaraı bas­tap otyr. Jańa tarıhı kezeń týraly áli talaı jazylady. Al sol kezeńniń beldi keıipkerleriniń biri sózsiz Qasym-Jomart Kemeluly Toqaev bolatynyna kámil senemiz. Eldiń qol­daýymen, halyqtyń qalaýymen talaı beles­ten ótken, talaıdy kórgen jáne damý jolyna túsken memleketimizdiń ir­gesi kúsheıip, birlik jáne yntymaq rýhy­men alyp elderdiń qatarynda bola­tyn­yna eshqandaı kúmánimiz joq.

 

Janseıit TÚIMEBAEV,

Qazaqstan halqy Assambleıasy Tóraǵasynyń orynbasary

 

Sońǵy jańalyqtar

Qazaqstanda koronavırýstan 55 adam aıyqty

Koronavırýs • Búgin, 12:50

Qaıyqshy atanyń hıkaıasy

Rýhanııat • Búgin, 12:39

Jyl basynan beri zeınetaqy eki ret ósti

Ekonomıka • Búgin, 11:30

Qaraquıryqty atqan qoryqshy ustaldy

Aımaqtar • Búgin, 10:54

Toıdyń sońy topyrlaǵan aýrý

Aımaqtar • Búgin, 10:22

Uǵyna bilgenge – ult taǵdyry

Saıasat • Búgin, 06:57

Kóńilge medet bolǵan maqala

Rýhanııat • Búgin, 06:56

Qıyndyqpen birge jeńildik bar

Qoǵam • Búgin, 06:32

«Birlik joq jerde – tirlik joq»

Qoǵam • Búgin, 06:26

El bolyp eńseremiz

Saıasat • Búgin, 06:20

Jańa aýrýhana 12 kúnde salynady

Elorda • Búgin, 06:17

Daýyl «dertimizdi» anyqtap berdi

Aımaqtar • Búgin, 06:14

Býmerang

Rýhanııat • Búgin, 05:54

Qorǵaýshylarǵa da qoldaý qajet

Aımaqtar • Búgin, 05:46

Toıdyń sońy topyrlaǵan syrqat

Aımaqtar • Búgin, 05:43

Kıeli kitaptar: tyıymdar ne úshin jasalady?

Rýhanııat • Búgin, 05:34

Aqırekte – Arystan bab...

Tanym • Búgin, 05:33

Toqyma ónerkásibine tyń serpin kerek

Ekonomıka • Búgin, 05:22

Medısına ǵylymyn damytýǵa ne kedergi?

Medısına • Búgin, 05:15

54 adam jazylyp shyqty

Koronavırýs • Keshe

Uqsas jańalyqtar