Álem • 25 Naýryz, 2020

EO bıýdjettik únemdeý sharalaryn joıady

30 retkórsetildi

Al EAEO keıbir medısınalyq preparattarǵa baj salyǵyn alyp tastady. 

Keıbir sarapshylar EAEO-tyń tótenshe jaǵdaıdarda barlyq múshe elderdiń múddesin qaltarysta qaldyrmaıtyn nıetine kúmán keltirgen bolatyn. «Eýrazııalyq ekonomıkalyq komıssııa (EEK) koronavırýs saldarynan Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaq (EAEO) syrtyna issaparlardy toqtatty» dep habarlady EEK baspasóz qyzmetinen.

EEK kollegııasynyń músheleri 17 naýryzdaǵy otyrysta 2020 jyldyń I jartyjyldyǵynda EAEO syrtyna issaparlarǵa barýdy toqtata turý týraly sheshim qabyldady. Bul aqparat ta  EEK baspasóz qyzmeti taratqan qujatta aıtyldy. 
EEK Alqasynyń tóraǵasy Mıhaıl Mıasnıkovıch atap ótkendeı, aldaǵy ýaqytta taraptardyń mamandary vırýstyq ınfeksııanyń aldyn alý jáne boldyrmaýǵa qajetti taýarlardyń naqty tizimin kelisedi.  Sonymen qatar, Keńes músheleri EEK alqasyna koronavırýstyń taralýy jaǵdaıynda EAEO-da makroekonomıkalyq turaqtylyqty, taýarlardyń ózara saýdasyn jáne jumys kúshiniń erkindigin qamtamasyz etý maqsatynda jedel sharalar qabyldaý jáne aqparat almasý úshin jumys tobyn qurýdy tapsyrdy.

Kórip otyrǵanymyzdaı, tapsyrystyń joqtyǵynan, jumystaryn toqtatý qaýpi tónip turǵan óndiris oshaqtaryn anyqtap, bir-birin qarjylyq qoldaý nemese demeý sharaly áli EAEO deńgeıinde talqylanǵan  joq, aıtylyp jatqan usynystardyń bári aqparattyq deńgeıde. Jabylý qaýpi tónip turǵan kompanııalardyń baǵaly qaǵazdaryn satyp alyp, qosymsha dem berý máseleleri áli EEK deńgeıinde sóz bolǵan joq.  

Kerisinshe   2020 jyldyń I jartyjyldyǵynda EAEO syrtyna issaparlarǵa barýdy toqtata turý týraly sheshim qabyldap, bir-biriniń esikterin jaýyp aldy.

Eýrazııalyq ekonomıkalyq komıssııanyń 2019 jyldyń 9 aıyna jasaǵan taldaýy odaq aıasynda qalyptasqan qazirgi ahýal bárinen de Reseı men Belarýs ekonomıkasyna jumys istegenin dáleldep tur. 2019 jyldyń  9 aıynda Qazaqstan EAEO-dan tys elderge 38,3 mlrd dollardyń  ónimin satyp, 17,3 mlrd dollardyń ónimin alǵan. Iаǵnı, odaqtan tys álemmen saýda aınalymynda oń kórsetkish bar. Eksport ımporttan 2,2 ese kóp. Al EAEO-ǵa múshe elderge 4,4 mlrd dollardyń ónimin satyp, 10,3 mlrd dollardyń ónimin ımporttaǵan. Iаǵnı ımport eksporttan 2,3 ese kóp. Odaq ishindegi ımport pen eksporttyń balansy boıynsha Qazaqstan tek Qyrǵyzstannyń aldynda tur. Bul elde ımport eksporttan 3,7 ese kóp. Al Reseıdiń 4 elge jasaǵan eksporty ımporttan 1,8 ese artyq. 28 mlrd dollardyń ónimin satyp, 14,9 mlrd dollardyń ónimin tutynǵan. Belarýs 10,6 mlrd dollardyń ónimin eksporttap, 16,3 mlrd dollardyń ónimin ımporttady.

Sarapshy Erlan Ibragım 2015 jyldan beri Qazaqstan EAEO-nyń bıýdjetin qalyptastyrýǵa 14 mlrd teńgege jýyq kóleminde jarna tólegenin aıtady. 2019 jyldyń 1 jeltoqsanyndaǵy jaǵdaı boıynsha Qazaqstannyń EAEO aldyndaǵy qarjylyq mindettemesi týraly naqty aqparat ashyq derekkózderde joq. Biraq  EAEO bıýdjeti týraly erejede jarna aı saıyn bir toqsannan keshiktirilmeı tólenýi kerektigi aıtylǵan. Sondyqtan mindetteme bolǵan jaǵdaıda, 1 qazannan beri jınalǵan bereshek kólemi 600 mln teńgeden aspaýǵa tıis. «Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaqtyń 2020 jylǵy bıýdjeti týraly» sheshim 2019 jyly qabyldandy. Biraq  ol qujat ta jarııa etilmedi. EAEO bıýdjetiniń jyldyq ósý qarqyny men ondaǵy úlesimizdi eskersek, 2020 jyly Qazaqstan úshin  jarna kólemi 4 mlrd teńgege jýyq bolýy tıis» deıdi Erlan Ibragım.

Sondaı-aq sarapshylar EAEO bıýdjetinen tótenshe jaǵdaıdarda kóbirek zardap shekken elderge kórsetilgeni týraly málimetter de qupııa ekenin aıtady. Qazaqstanyń shyǵysy men batysy , ońtústigi men soltústigi erigen qar sýy astynda qalǵanda nemese Arystaǵy jarylys kezinde EAEO bıýdjeti tarapynan qarjylaı kómek kórsetildi degen aqparatty kózimiz shalǵan joq.

Sarapshy Erlan Ibragım EAEO kúni búginge deıin munaı baǵasy, arzan munaı nemese álemdik ekpıdemııanyń áserin álsiretý týraly ortaq sheshim qabyldaýǵa murshasy kelmeı jatqanyn, óz problemalarynan shyǵa almaı qalǵanyn   aıtady, «EO men EAEO-nyń bıýdjetin bir-birimen salystyrýǵa bolmaıdy. Biraq  salystyrmaly túrde alyp qaraǵanda eń kóp zardap shekken elderge qajet taýarlardy jetkizýdi múshe elderdiń jarnasy esebinen sheshýge bolady. Biraq ondaı sheshimder qabyldanǵan joq. Tek qana asa qat taýarlarynan baj salyǵyn alyp tastaý týraly sheshim qabyldandy. EAEO-nyń endigi betalysyn aldaǵy sheshimderge qarap baǵalaýǵa bolamyz. Qazirgi jaǵdaı EAEO-ǵa synaq bolǵaly tur» deıdi.

EAEO elderiniń bir-birine degen gýmanıtarly nemese qarjylaı kómegi  baj salyǵyn jeńildetýden asa almaı turǵanda EO   bıýdjettik únemdeý sharalaryn joıý týraly sheshim qabyldady.    Bul aqparatty euronews.com taratty.

EO barlyq qarjylyq únemdeý sharalaryn, sondaı-aq koronavırýstyq pandemııanyń ekonomıkalyq saldaryn jeńildetý úshin kásiporyndarǵa memlekettik kómek kórsetýdiń qatań erejelerin ýaqytsha joıdy. Bul degenimiz, ulttyq úkimetter ekonomıkaǵa qansha qajet bolsa, sonsha aqsha sala alady. EO úshin eń qıyny - Italııa. Biraq soǵan qaramastan EO elderi ony qıyndyqpen betpe-bet jalǵyz qaldyrmaıtynyn baıqatty.

Eýropalyq Komıssııanyń tóraǵasy Ýrsýla fon der Leıen apta basynda ótken baspasóz jıynynda ınvestısııalyq bastamaǵa jol bergenin, bul Italııa úshin jaqsy jańalyq ekenin aıtyp, onyń sebebin bylaı dep túsindirip ketipti.  «Italııaǵa 11 mlrd eýro qalady. Muny ekonomıkanyń qaı segmentine bóletinin Rımniń ózi sheshedi. 11 mlr eýro –bul jaqsy kómek. Bul qarjy  ekonomıkalyq daǵdarysty eńserýge kómektesedi dep oılaımyn» deıdi Eýro komıssııa basshysy  Ýrsýla fon der Lıaıen.

Budan bylaı EO elderiniń úkimet basylary bankrottyqqa ushyraǵan kóptegen múshe eldiń kompanııalaryna qarjy bóle alatynyn osy jıynda málimdedi.

«Búgin biz bıýdjet normalaryn toqtata turý týraly sheshim qabyldadyq, sol arqyly memleketter ekonomıkaǵa qajet mólsherde aqsha sala alady.  EO-daǵy memlekettik kómek erejelerin sizdiń kompanııalaryńyz ben jumys oryndaryńyzǵa qoldaý kórsetý úshin árdaıym ıkemdi etý týraly sheshim qabyldadyq»  degen Ýrsýla fon der Lıaıen  Eýropalyq Ortalyq banktiń qarjylyq turaqtylyqty qoldaý úshin eýropalyq kompanııalardyń 750 mıllıard eýro kólemindegi qundy qaǵazdaryn satyp alý týraly sheshimin quptady.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Sońǵy jańalyqtar

Beıqamdyqqa jol berilmeýi kerek

Rýhanııat • Keshe

Koronavırýssyz Qostanaı

Aımaqtar • Keshe

Kúrish eksportyna kedergi joq

Aımaqtar • Keshe

Álem únemdele bastady

Álem • Keshe

Uqsas jańalyqtar