Álem • 26 Naýryz, 2020

New York Times: Jalpyulttyq oqshaýlaný – indetten qutqaratyn jalǵyz jol

75 retkórsetildi

New York Times basylymy AQSh prezıdenti Donald Tramp amerıkalyqtardy eki apta oqýshaýlanýǵa shaqyrýy kerek degen usynys bildirdi. Basylym muny amerıkalyqtardy epıdemııadan qorǵaý ulttyq strategııasynyń bir bóligi retinde belgileý abzal deıdi. Olardyń aıtýynsha, mundaı shara medısına qyzmetkerlerine vırýstan emdeýdiń jolyn oılap tabýǵa, al federaldy basshylyqqa vırýsty tekserý testin, vırýsty anyqtaýǵa qajetti basqa da quraldardy alýǵa, sonymen birge vırýstyń joǵary qaýipi bar aımaqtar men indet juqtyrǵan adamdar týraly aqparat jınaýǵa múmkindik bermek.  

Alaıda AQSh Ońtústik Koreıada qolǵa alynǵan epıdemııany toqtatý men baqylaýǵa arnalǵan sharalardy eskermeı, múmkindikti qoldan jiberip alǵan. Al sarapshylar atalǵan sharalardyń sátti bolý yqtımaldyǵy joǵary ekenin aıtady. Oqshaýlanýǵa shaqyrý jumystary ár túrli nátıje kórsetti. Biri keńeske qulaq asyp, úıinde qalsa, keıbiri eskertýdi elemedi. Oǵan memlekette vırýs taralyp bastaǵan kezdegi Florıda jaǵalaýynda halyqtyń demalyp jatqan sýretter dálel.

Ári qaraı basylym Tramp óziniń saıası minberin gýbernatorlarǵa qajetti qatań sharalardy qabyldaýǵa saıası qoldaý kórsetý úshin paıdalanýy kerektigin jazady.

«Prezıdenttiń densaýlyq saqtaý máseleleri boıynsha keńesshileri eskertkendeı, AQSh-qa qıyn kúnder kele jatyr. Halyqtyń bul qaýipke salǵyrt qaraýy vırýstyń memlekette taralýyna alyp keldi. London ımperııalyq kolledjiniń zertteýshileri júrgizgen taldaý nátıjesi kórsetkendeı, memleket qatań sharalardy qolǵa almasa pandemııa saldarynan 2 mıllıonǵa jýyq halqyn joǵaltýy múmkin.

Keıbir memleketterde oqshaýlanýǵa qatysty qatal sharalar qabyldanǵan. Seısenbide Úndistan premer-mınıstri Narendra Modı 1,3 mlrd halyqqa úılerinen shyǵýǵa tyıym saldy. Ol «Eger 21 kún úıde otyrý qıyn bolsa, elimiz 21 jyl burynǵy qıyndyqtarǵa qaıtyp oralady» dedi.

Memleket basshysy bul jaǵdaıdy qolǵa alýy kerek. Ol 24 saǵat ishinde qurylymdar jumysyn toqtatyp, al turǵyndar úılerinen shyqpaýy keregin, dárihana men azyq-túlik dúkenderden basqa jerge barýyn toqtatýy qajettigin habarlaýy tıis. Taza aýada serýendeýi úshin turǵyndar saıabaqtarda bir birinen eki metr qashyqtyqta bolǵany jón», delingen habarlamada.

Sonymen qatar BAQ óziniń usynystaryn da kórsetip ketken. Máselen, Aq úı pandemııamen kúres kezinde ulttyq strategııa men is-áreket tártibin anyqtap, retteýi kerektigin ashyq jazǵan. «Vıse-prezıdent Maık Pens daǵdaryspen kúreske jaýapty bolsa, prezıdenttiń kúıeý balasy Djared Kýshnerdiń jeke sektormen jumys isteıtin toby bar. Keıbir joǵarǵy kómekshilerdiń densaýlyq saqtaý salasyndaǵy mamandarmen saqtyq sharalaryna qatysty qarsylyqtary bar.  Prezıdent ákimshiligindegi jáne ákimshilikten tys qyzmetkerler bul jaǵdaıdaǵy jumys isteý modelin tabý qıyn ekenin jetkizdi. Bul barlyq deńgeıdegi sheshimderdi qabyldaýdy qıyndatady.

Osy jaǵdaıda federaldy basshylyqtyń mindeti – resýrstardy baqylap, olardy qaı jerde qoldanýy kerek ekenin anyqtaý. Júıe qajet jaǵdaıda jumysshylar men turǵyndardy qaýipti aımaqtan ekinshi bir qaýipsiz aımaqqa esh qıyndyqsyz kóshire alatyndaı, qurylǵylardy tasymaldaı alatyndaı jaqsy jumys isteýi kerek.

Aq úı kesh te bolsa osyndaı ózgeristerge bet burdy degen belgiler bar. Seısenbide Federaldy agenttiktiń tótenshe jaǵdaılar boıynsha dırektory Pıter Geınor óziniń qurylymy medısınalyq maskalar, test jabdyqtary sııaqty vırýspen kúreske qajetti quraldardyń satyp alýyn jedeldetý úshin Qorǵanys óndirisi týraly zańdy qola alǵanyn málimdedi. Sol kúni vıse-prezıdent Maık Pens Ulttyq apattyq qordan 2 myń jeldetkishtiń Nıý-Iork shatatyna jóneltilgenin habarlady. Odan keıin sársenbide taǵy 2 myńy jetkizilgeni belgili boldy. Shtatyń boljamyna saı tótenshe jaǵdaı kezinde aımaqqa 30 myń jeldetkish qajet eken.  

Qorǵanysh quraldary men qurylǵylarynan bólek vırýs kóp taraǵan aýdandarda aýrýhanalardyń az ekeni bilinedi. Ákimshilik Qorǵanys óndirisi týraly zańdy qajetti medısına quraldaryn taratý men daıyndaý úshin qoldanýy kerek. Prezıdent te áskerıler, rezervtegilermen qosa Ulttyq gvardııany aýrýhanalar salý, testileý ortalyqtaryn daıyndaý sııaqty jobalarǵa jumyldyrýy kerek», deıdi New York Times.

Prezıdent, vıse-prezıdent pen basqa da joǵary laýazymdy qyzmetkerlerdiń kún saıynǵy brıfıngterge qatysýyn toqtatý kerektigin aıta kele, mundaı sharalarǵa jaýapty adamdy belgileý qajettigin habarlaıdy. «Jaýapty tulǵanyń tótenshe jaǵdaılardy sheshý boıynsha tájirıbesi bolǵan abzal.

Bul basqa amerıkalyqtar áli de tolyq sezine almaı jatqan densaýlyq saqtaý júıesindegi daǵdarysqa tym ótkir reaksııa sııaqty kórinýi múmkin. AQSh-tyń Qytaı, Italııa jáne basqa da memleketterdiń jibergen qatelikterinen sabaq alyp, sodan túıgen sabaqty is júzinde qoldanýǵa múmkindigi bar. Jalpyulttyq oqshaýlaný – vırýstyń taralýyn toqtata alatyn jalǵyz tásil», delingen basylym usynysynda.

 

Sońǵy jańalyqtar

Beıqamdyqqa jol berilmeýi kerek

Rýhanııat • Keshe

Koronavırýssyz Qostanaı

Aımaqtar • Keshe

Kúrish eksportyna kedergi joq

Aımaqtar • Keshe

Álem únemdele bastady

Álem • Keshe

Uqsas jańalyqtar