Koronavırýs • 27 Naýryz, 2020

Indetpen kúrestegi Qytaı tájirıbesi

76 retkórsetildi

Jahandy dúrliktirip, adamzatty kúızeltip otyrǵan koro­­navırýs pandemııasyn aýyz­­dyqtap, onyń betin qaı­ta­­rýda jaqsy nátıjeler joq emes. Aqparattyq ke­ńis­tikte tilsiz jaýdyń tilin taýyp, ony eńserýde qol jet­kizilgen tabystar týraly málim­demeler jarııa­la­na bas­tady. Máselen, pan­de­mııa­nyń bastapqy oshaǵy bol­ǵan Qytaı eli «qumyradan shy­ǵyp ketken jynnan» beter vırýstyń ekpinin basýda ájeptáýir is tyndyrǵan kóri­nedi. Bul týraly Qytaı Halyq Respýblıkasynyń Qa­zaq­standaǵy Bas konsýly Gen Lıpınniń áńgimesi tómen­de­gideı.

Búkil álemdi alańdatyp otyr­ǵan koronavırýs pandemııa­syna qatysty jaǵdaıdan barshamyz habardarmyz. Kún saıyn jaǵdaıdyń damýyn jiti baqylaı kele, qoǵamdyq densaýlyq saqtaý isin nyǵaıtý búkil álemniń ortaq min­deti ekeni taǵy belgili. Sondaı-aq DDU bas dırektory Tedros Adhan Gebreıesýstyń: «Qytaı memleketi qabyldaǵan sharalar tek óz halqyn qorǵaýǵa ǵana emes, búkil álem­­di saqtaýǵa baǵyttalǵan. Bul indetti jeńýdiń jalǵyz joly – barlyq memleket­ter aýyzbirshilik pen ynty­maq­tastyq rýhyna negizdelgen kúsh-qýatyn biriktirýge um­tylý qajet», degen sózinde de tereń  salmaq bar.

Qytaı úkimetiniń epıdemııa­men kú­restegi sharalary men ora­san kúsh-jigeri birtindep ózi­niń jaqsy nátı­je­le­rin ber­genin joqqa shyǵa­rý­ǵa bolmaıdy. Ońaıǵa túspegen orasan áreketterdiń ar­qasynda Qy­taı­da korona­vırýs­tyń taralýy aýyz­dyq­talyp, qatań baqylaý – aralyq nátı­je­ler­ge qol jetkizdi. Sońǵy málimetterge sáıkes, epıdemııa órship turǵan kezde kún saıyn 3 myńnan astam adam vırýs juqtyratyn bolsa, sońǵy kúnderi jıyrmaǵa da jetpeıtin adamda ǵana koronavırýs bar ekeni anyqtalyp otyr. Bir aıdyń ishinde indet 98 paıyzǵa jeńildi.

Qazir kún saıyn 800-900 naýqas saýyǵyp, úılerine oralyp jatyr. Kún saıyn Hýbeı provınsııasynan tysqary jerde juqtyrý oqıǵalary azaıyp ke­le­di. Jańa juqtyrý oqıǵalary tir­kel­­gen jaǵdaıda da olar basqa memleketterden kelgender. Kóptegen qala men pro­vın­sııada koronavırýstyń anyq­talýy nóldik deńgeıge jetti.

Juqtyrý men ólim-jitim deń­geıin barynsha azaıtý úshin Qytaı eli jan­kesh­tilikpen jáne orasan kúsh-qýatyn jumsady.

Tóraǵa Sı Szınpın bir aı boıy epıdemııany toqtatý men kúresý taqy­ry­bynda segiz birdeı iri otyrys ótkizdi.

Memlekettiń barlyq aımaqtary­nan 330 sanıtarlyq otrıad pen 41 600 medısınalyq qyzmetker Hýbeı provın­­sııasyna kómektesýge attandy. Bar bolǵany 10 kúnniń ishinde Ýhan qalasynda 2 arnaýly aýrýhana salynyp, 20 myńnan astam oqshaýlanǵan tósek-oryn daıyndaldy.

1,4 mıllıard qytaılyq sanaly túrde úıinen shyqpaı otyrdy. Birinen keıin biri paıda bolǵan ǵalamat sıfrlar Qytaıdyń epıdemııamen kúresýdegi kúshi men sheshimtaldyǵyn dáleldep, halyq­aralyq qaýymdastyq tarapynan joǵary baǵa aldy.

Dál osy ýaqytqa deıin elimizde ón­diris­tik kásiporyndardyń 60 pa­­ıyz­dan astamy, sheshýshi aı­maq­­­tar­daǵy iri aýqymdaǵy kásip­oryn­dardyń kópshiligi qalpy­na kel­tirildi. Memlekettik munaı, munaıhımııalyq, kommýnı­kasııa­lyq, energetıkalyq, kólik jáne ón­diristiń basqa da salalary 100 pa­ıyz jumysqa qosyldy. Orta jáne shaǵyn kásipkerlerdiń jumysyn jandandyrý deńgeıi yrǵaqty ósip keledi. Jalpymemlekettik aza­mattyq avıasııa, temir joldar men sý kóligi  jelileri kádýil­gi re­jimde jumys isteı bastady. Shanhaı men Shandýndegi shetel­dik kapıtaldyń qatysy bar sheshýshi kásiporyndardyń 80 pa­ıyz­dan astamy jumysyn qaıta jan­dandyrdy.

Qytaılyqtar daǵdarystyń ózin­de de múmkindikter bolatynyna jáne ony damýǵa berilgen sátti­likke aınaldyrýǵa bolatynyna senedi. Osyǵan jaýap retinde kóptegen kompanııanyń sıfrly trans­­formasııasy jedeldedi. Eko­nomı­kalyq múmkindikteri, elekt­rondy saýda-sattyǵy, onlaın-sa­baq­tary, qashyqtan jumys isteýge kóshý úderisteri jyldam júzege asty.

Dúnıejúzilik bank sııaqty, Ha­lyq­aralyq valıýta qory da Qytaı ekono­mıka­synyń ıkemdiligi men bekemdigin saqtaı alatynyna senim bildirdi. Eko­no­­mıster negizi­nen epıdemııadan keıin Qytaı eko­no­mıkasynyń qalpyna myqtap keletinin boljap otyr.

Epıdemııa kezinde 170 eldiń jáne 40-tan astam halyqaralyq jáne aımaqtyq uıymdar Qytaıǵa kóńil aıtyp, qoldaý bildirdi. Onyń ishinde Qazaqstan da bar. Jáne 9 halyqaralyq uıym epıdemııa­ny baqylap, aýyzdyqtaý úshin materıaldyq kómek berdi. «Dos basyńa qıyndyq túskende tanylady» degen. Bas konsýldyqqa kelip, ózderiniń kómek-qarjylaryn berip, beınejazbalar, maqalalar arqyly Ýhan turǵyndarynyń saýyǵyp ketýine tilektes boldy. Bul meni óte qatty tolqytty. Qazir Qytaı Oń­tústik Koreıa, Japonııa, Iran sııaq­ty basqa da elderge medı­sınalyq materıaldarmen kómek­tesip, Iran men Irakqa medısına­lyq sarapshylar tobyn attandyrdy.

Qytaı epıdemııamen kúresý táji­rı­besin basqa eldermen bólisýdi jal­ǵas­tyrady. Profılaktıkalyq shara­lar, klınıkalyq zertteýlerdiń máli­met­t­erimen bólisip, memleketter ara­syndaǵy ózara áreketterdi damy­tady.

Koronavırýsty tolyq jeńý úshin barlyq kúshimizdi, ózara kóme­gimizdi, barlyq elderdiń kelisilgen, pandemııaǵa qarsy áreketterin biriktirý qajet.

  

ALMATY

 

Sońǵy jańalyqtar

Asqar Altaı. VIRÝS-MÝTANT (Novella)

Ádebıet • Búgin, 19:07

Tankerlerdiń qaıda baratyny belgisiz

Ekonomıka • Búgin, 18:32

Ár teńge úshin esep berýge daıynbyz

Ekonomıka • Búgin, 17:01

Esik nege «tesik»?

Qoǵam • Búgin, 15:25

Betperde kıgen kóktem - 5

Qoǵam • Búgin, 15:10

Qyzylorda oblysy: Taǵy 3 adam vırýs juqtyrdy

Koronavırýs • Búgin, 13:31

COVID-19 vırýsy mysyqtan tabyldy

Álem • Búgin, 12:03

Syrdarııaǵa jylanbalyq qaıdan kelgen?

Aımaqtar • Búgin, 11:32

Koronavırýs hám kóshe sýretteri

Álem • Búgin, 10:51

Uqsas jańalyqtar