Álem • 04 Sáýir, 2020

Saýd Arabııasy munaı óndirisin edáýir tómendetýge daıyn

101 retkórsetildi

Álem osy kelisimniń nátıjesin kútip, ishten tynyp tur. Arzan munaı men qymbat dollar osyǵan deıin talaılardyń oıǵa alǵan baǵasyn tas-talqan etip buzyp jiberdi. 

AQSh pen Reseı kelisse, Saýd Arabııasynyń kelisimge deıin ekenin habarlaǵan «Izvestııa» basylymy kelissózder  algorıtmi áli anyqtalmaǵanyn aıtyp ótti.

Sonymen qatar, ol Er-Rııadtyń birinshi toqsanmen salystyrǵanda munaı óndirisin shekteýge daıyn ba, joq pa, ol jaǵy da áli naqtylanbapty. Biraq kelissóz úshin at shabyltyp is-saparǵa barýdyń da qajeti joq. Keshe bul jıyn beınekonferensııa formatynda ótse de onyń barysy kópshilik úshin ashyq bolmaıtyny belgili boldy.

The Wall Street Journal gazeti qarsańynda Saýd Arabııasy eger basqa elder qosylsa, munaı óndirisin 9 mıllıon barrelge deıin tómendetýge daıyn dep jazdy.

О́z kezeginde, prezıdent Vladımır Pýtın álemdik energetıkalyq naryqtaǵy ahýal boıynsha kezdesý barysynda munaı óndirisin táýligine 10 mıllıon barrelge deıin azaıtý qajettigin atap ótti.

Búgin tań  atqaly beri álemdik BAQ  OPEK pen odaqtastar álemde munaı óndirisin buryn-sońǵy bolmaǵan deńgeıge deıin qysqartý týraly kelisim  jobasyn dep álemnen súıinshi surap jatyr.  Eger bul qujat qabyldanatyn bolsa, kómirsýtegi 10 paıyzǵa kemıdi. Munaı óndirisiniń táýliktik mólsherin 10-15 mıllıon barrelge qysqartýdy kózdeıtin jańa ǵalamdyq sheshim qabyldanýy úshin AQSh ta qosylýy kerek.  Osyǵan deıin belgili bolǵanyndaı, AQSh   prezıdenti   Donald Tramp málimdegendeı, Vashıngton Saýd Arabııasy men Reseıge óndiristi qysqartýǵa kelisim bergen joq edi. Biraq AQSh-tyń nıeti   prezıdent D. Tramttyń tvıterdegi jazbasynan keıin belgili bolyp qaldy.

Kanadanyń munaıly ólkesi – Alberta provınsııasynyń premeri Djeıson Kennı óz aımaǵynyń óndiristi qysqartý týraly kelisimge qosylýǵa daıyn ekenin  málimdedi. Premer-mınıstr Djastın Trıýdo bolsa, osy másele boıynsha qazir OPEK-pen de, AQSh –pen de baılanys ornatqanyn habarlady

Biraq sarapshylar munyń ýaqytsha kelisim ekenin de aıtyp jatyr. Sebebi pandemııadan álemdik óndiris toqtap tur. Ázirge qajettilik OPEK te kelisetin munaı kólemin de boıyna sińire almaıtyn sııaqty.  Álemdik ekonomıka qalpyna kelgende jaǵdaı túzeledi dep úmittenýge de bolmaıdy.    munaı óndirisi   báribir quldyraıdy degen boljam bar.

Munaı óndirisin qanshalyqty qysqartatyny týraly másele  OPEK úshin №1 problema bolǵaly tur.  Bizdi de bul másele shyndap mazalaı bastady. Talaı kúnnen beri eńsesi túsip jabyrqap qalǵan teńgemizdi AQSh prezıdenti Donald Tramptyń tvıterdegi jalǵyz aýyz sózi tyǵyryqtan alyp shyqqanyn kózimiz kórdi. Tvıterdiń dıplomatııasynyń jeńisi, Opek kelisiminiń oń nátıjesi biraz ýaqytqa deıin es jıyp alýǵa múmkindik bere de degen úmit bar.  

Jańa kelisimge Reseı, Qazaqstan sııaqty óndirýshilerdiń basyn qosqan OPEK+ ten bólek AQSh, Kanada, Norvegııa, Kanada da qosylýy kerek.  AQSh qosylyp qana qoımaı  «taqtatastan munaı óndirýdi shekteı otyryp, naryqty retteýge úles qosýy kerek», degen mámilege kelisýi kerek.    Buǵan deıin, naqtyraq aıtsaq keshe Reseıdiń energetıka mınıstri Aleksandr Novak jergilikti aqparat quraldaryna málimdegendeı   Máskeý AQSh-tyń óndiristi shekteý nıeti zańdyq tosqaýylǵa tap bolatynyn sezip otyr.

Aq úıdiń ekonomıkalyq keńesshisi Larrı Kýdloýdyń oıynsha, Tramp energetıkalyq naryqta amerıkalyq óndirýshilerge zııany tııýi múmkin kez-kelgen halyqaralyq sybaılastyqpen kúresýge ázir bolsa da, onyń ákimshiligi munaı shyǵaratyn kompanııalarǵa ústemdik ete almaıtynyn aıtqan.  

Halyqaralyq Energııa Agenttigi juma kúni eskertkendeı, ǵalamdyq óndiristi táýligine   10 mıllıon barrelge qysqartý da jetkiliksiz. Osy organ jetekshisi Fatıh Bıroldyń esebinshe, óndiris munsha tómendetilse de, zapastaǵy munaı mólsheri kúnine 15 mıllıon barrelge óse bermek. MUNAI BAǴASY Jaqynda munaı baǵasy 20 dollarǵa deıin túskeni belgili. Al, Tramp Reseı men Saýdııanyń taıtalasty toqtatatynyn aıtqannan keıin, ıaǵnı, jumada 34,11 dollarǵa deıin qaıta qymbattady. Aıta ketsek, bul - ótken jyldyń aıaǵyndaǵy kórsetkishten áldeqaıda tómen: 2019 jyldyń sońǵy sessııasynda Brent markaly shıkizattyń narqy 66  dollarǵa deıin kóterilgen edi. 

Baǵa naýryzdyń basynda RF men Saýd Arabııasy óndiristi qysqartýǵa kelise almaǵandyqtan kúıredi.

Munaıdyń arzandaýy men óndiristiń qysqarýy saldarynan Qazaqstan ekonomıkasy bıyl 0,9 paıyzǵa álsireıdi jáne úkimet oǵan Ulttyq qordan kóbirek aqsha tartýǵa májbúr. Buny beısenbide elimizdiń ekonomıka mınıstri Rýslan Dalenov málimdedi. Ol úkimet otyrysyna aıtqandaı, osyǵan deıin 90 mıllıon tonna munaı óndirýdi kózdegen Qazaqstan bıyl 86 mıllıon tonna kómirsýtegin shyǵarýdy josparlap otyr. Mınıstrdiń esebinshe, negizi munaıdan turatyn Qazaqstan eksporty boljamdaǵydan 16,3 mıllıard dollarǵa kemip, bıýdjettik shyǵyn 1.672 trıllıon teńgege ($3.7 mlrd) azaıýy múmkin.

Úkimet Ulttyq qordan bıyl ekonomıkaǵa jospardaǵydaı 2,7 trıllıon emes, 4.77 trıllıon teńge ($10.6 mlrd) tartýdy kózdep otyr.

 

 

Sońǵy jańalyqtar

Kooperatıv kópke kerek

Aımaqtar • Búgin, 10:39

Nur-Sultanda eki jańa kópir ashylady

Aımaqtar • Búgin, 09:57

Joldybaıdaǵy jol jóndelmeı tur

Aımaqtar • Búgin, 09:49

Pavlodarda kásiporyndar shyǵyny ótelgen

Aımaqtar • Búgin, 09:42

Zerendi qus fabrıkasy jetilip keledi

Aımaqtar • Búgin, 09:35

Petropavldyq eriktiler qylmyspen kúresedi

Aımaqtar • Búgin, 09:28

Saparbaev ákimderge sógis jarııalady

Aımaqtar • Búgin, 09:25

Gadjetti jıi súrtken de zııan

Tehnologııa • Búgin, 07:48

Taıaý Shyǵys taǵy da dúrlikti

Álem • Búgin, 07:36

La Lıga 8 maýsymda bastalady

Fýtbol • Búgin, 07:33

Abaı álemin beınelegen arýlar

Abaı • Búgin, 07:22

Munaıshylar áýletiniń tuńǵyshy

Tanym • Búgin, 07:16

Elektrondy qujat kúshine enetin kezeń

Tehnologııa • Búgin, 07:10

Kúngeı men kóleńke

Rýhanııat • Búgin, 07:05

Pákistanda ushaq qulady

Álem • Búgin, 07:05

Abaıtaný – HHI ǵasyr kóginde

Abaı • Búgin, 06:56

Et eksporttaıtyn elde et qymbat...

Ekonomıka • Búgin, 06:50

Bir áýlettiń taǵdyry

Tarıh • Búgin, 06:42

Eń tabysty tennısshi

Tennıs • Búgin, 06:35

Qazaqtyń kúmis kómeı ánshileri

Rýhanııat • Keshe

Uqsas jańalyqtar