Rýhanııat • 10 Sáýir, 2020

Qarýdy qalamǵa aıyrbastap...

105 retkórsetildi

Ońtústik Qazaqstan oblysynyń (qazirgi Túrkistan oblysy) Sozaq aýdanyn­da týǵan Qazaqstannyń halyq jazýshysy Sáýirbek Baqbergenov aldaǵy 15 sáýirde 100-ge tolar edi. Qarymdy qalamger kezinde «Sosıalıstik Qazaqstan» gazetinde 10 jyldaı ónimdi eńbek etip, óz qoltańbasyn qaldyrǵan bolatyn. Biz búgin jazýshynyń týǵan kúni qarsańynda osy maqalany oqyrman nazaryna usynýdy jón kórdik.

Kollajdy jasaǵan Qonysbaı ShEJIMBAI, «EQ»

Jastaıynan qozy-laq baǵyp,aýyldyń jupar shashqan maqpal aýasyn, salqyn samalyn jutqan óren eńbekpen qataıyp ósedi. Shyǵarmasynyń birinde, ol qozy-laq baǵyp júrip, bórkin saǵyz shóptiń basyna kıgizip, ony daýlap kelýshige ózin Shoıynbet bı atasynyń ornyna qoıyp bılik aıtatyn jeri bar. Balalyq armany oryndalyp, aǵa­myz keıin elimizge tanymal, dańqy aspan­daǵan qalamger atanyp, ózinen keıingi jas qalamgerlerge olardyń shyǵarmalarymen tanysa otyryp syn kózben qarap, aqyl-keńesin aıtqan sátterinde baıaǵy Shoıynbet bı atasy men saǵyz basyndaǵy jel terbegen bórki kóz aldyna kelgen bolar. Sáýirbektiń atasy Dos atys-shabys­ty alasapyran zamanda jaýǵa qarsy shyǵatyn, batyr bolǵan eken. Ákesi Teriskeıge tanymal «bapker Baqbergen» atanǵan kisi. Sodan bolar bala Sáýirbek jastaıynan jylqyǵa qumar bolyp ósti. Sonyń aıǵaǵyndaı bir shyǵarmasynda avtor jylqyny bylaı sýretteıdi:

«Qaraqulaq» jylqy tuqymy bolǵa­ny­men aqyldy. Al onyń denesiniń sulý­lyǵyn aıtyp jetkizý, tilmen aıtý múm­kin emes. Aq jalposhty ústinen sypy­ryp alǵanda kóz aldyńa at emes, eń bir asyl tastan qashaǵan, nemese altyn men kú­mistiń qosyndysynan quıylǵan ǵajap bir sýret turatyn. Keýde keń de bıik. Moıyny jumyr. Jaly suıyq. Qulaǵy quraqtaı tik. Shoqtyǵy bıik te tutas. Al beli men bóksesi she! Qaqpan beldeý kelgenimen saýyry minsiz jumyr dóń­gelek edi. Artqy aıaǵy botanyń tirse­gin­deı ıilip turatyn. Quıryǵyn ómirinde dene­sine tıgizip ustaǵan mal emes. Tóń­ker­gen kesedeı quıma tuıaq, kóbesi myq­ty, shashasy bıik, shashalyq júni sırek, álpi uzyn edi. Jemdi de, shópti de, sýdy da qunyǵyp kóp ishpeıtin. Sodan da ishi tartyńqy, búıiri salyńqy keletin».

Nege ekenin qaıdam, temirjolshy bolýdy armandaǵan Sáýirbek bala bolyp oınaýdy asa unata bermeıdi eken. Kishkentaı kezinde eldiń syıly azamattaryna eliktep, solardaı halyq qadir­leıtin qalaýly tulǵa bolsam ǵoı dep qııaldaıtyn. Ol Túrkistan kalasyńdaǵy balalar úıinde tárbıelenip, áýeli osyndaǵy temirjol, keıinnen pedagogıka ýchılıshesin bitirgen soń Shymkent muǵalimder ınstıtýtyna túsedi.

 S.Baqbergenov 1939 jyly Keńes Armııasy qataryna shaqyrylyp, Podolsk jaıaý ásker ýchılıshesin bitiri­si­men ataqty I.V.Panfılovtyń №8 gvar­­dııa­lyq dıvızııasynyń atqyshtar vzvo­dynyń komandıri bolyp, Máskeý túbin­degi uryska qatysady. Uly Otan soǵysyna bastan- aıaq qatysyp, elge jeńispen oralǵan soń respýblıkalyq «Sosıalıstik Qazaqstan» gazetine ádebı qyzmetker bolyp ornalasyp,osy qara shańyraqta jýrnalıst-jazýshy retindegi tanyla bastaıdy. Kóp jyldar boıy respýblıkalyq basylymdarda qyzmet atqaryp, zamandastary jaıly kóptegen ocherkter jazyp, elimizdiń ekonomıkasyn damytýǵa shyǵarmashylyǵy arqyly úlken úles qosty. Ol óz shyǵar­malarynda zamannyń, qoǵamnyń ózekti prob­lemalaryn kóterip,ony tereń tal­daý arqyly ,sheshý joldaryn kórse­tip abyroıǵa ıe bolǵan qalamger­lerdiń biri. 1950 jyly «Jazý­shy» baspasynan alǵashqy ocherkter men áńgimeler kitaby jaryq kórdi.

 Sáýkeń óziniń shyǵarmashylyq jolǵa qalaı kelgeni týraly bylaı deıdi: «Jas oqýshylar óte áýesqoı halyq, jazýshylarmen kezdeskende olar eń aldymen: Siz qalaı jazýshy boldyńyz? – dep suraıdy. Atap aıtsaq, bul óte qıyn suraq. Qıyndyǵy sol, oǵan bir – eki sózben jaýap berý qıyn, óıtkeni jazýshy ádebıetke túrli jolmen keledi ǵoı. Men ádette bylaı jaýap beremin. Men jazýshy bolmaǵan bolar edim, óıtkeni balalar úıinde bolǵannan keıin temirjolshy bolǵym kelgen edi. Túrkistan temirjol ýchılıshesinde oqydym. Al sodan keıin pedagogıkalyq ýchılıshege tústim, keıin oqytýshylar ınstıtýtyn bitirdim. Biraq temirjolshy da, oqytýshy da bolmadym, men soldat boldym. Soǵys bastaldy. Onyń alǵashqy kúnderinen bastap urysqa qatystym. Maıdannan qaıtqannan keıin meniń ózimniń maıdandas dostarym týraly, basymnan ótkenniń bári jaıynda jurtqa aıtqym keldi. Sóıtip men jýrnalıst boldym. Respýblıkalyq «Sosıalıstik Qazaqstan» gazetinde istedim. Ocherkter, áńgimeler jazdym. 1945 jyly men eki márte Batyr ataǵyn alǵan Talǵat Bıgel­dınovpen kezdestim. Men osy dańqty ushqysh týraly oqýshylarǵa aıtyp bergim keldi. Birinshi povesimdi uzaq jazdym, ári qıynǵa tústi. Jazýshy bolý ońaıǵa túse qoımaıtynyn birinshi ret bastan ótkerýge týra keldi. Esten ketpes Talǵatpen alǵashqy jolyqqannan keıin bes jyldan soń meniń ol týraly birinshi kitabym shyqty»

Surapyl soǵysqa bastan aıaq qatysyp, elge oralǵannan keıin qolyna qalam alǵan S.Baqbergenov shyǵarmashylyq jolyn keshegi polktas dostarynyń erligin jyrlaýdan bastady. Bul zańdy da. О́ıtkeni, ol ataqty I.V.Panfılov atyndaǵy 28-shi gvardııalyq dıvızııa­da atqyshtar vzvodynyń komandıri, baı­lanysshy ofıser bolyp qyzmet etti. Sodan óz kózimen kórgen surapyl soǵys­tyń saldarynan qıraǵan qalalar men aýyl­dar, uldarynan aıyrylyp ańyraǵan ana, jetim qalǵan bala, jesir qalǵan jar, halyq moınyna túsken soǵys zardap­tary, maıdan dalasyndaǵy ajalmen arpa­lysqan ómir, otan úshin jan qıǵan ár­bir jaýyngerdiń erlikteri máńgi esinde qa­lyp, tvorchestvosyna da úlken áser etti.

Áskerı taqyryptaǵy týyndylarynda S.Baqbergenov ózi quramynda bolǵan ataq­ty dıvızııanyń joryq joldaryn, jaýyn­ger dostarynyń erlik taǵdyryn beı­ne­leıdi. О́zi tikeleı qatysyp, kýási bol­ǵan oqıǵalardan syr shertedi. Uly jeńis úshin qurban bolǵan jandardyń aty-jónin el esinde máńgi qal­dyrýdy maqsat etedi. Onyń soǵys taqy­ry­­byndaǵy alǵashqy týyn­dylary eki dúrkin Sovet Odaǵynyń Ba­tyry ata­ǵyn alǵan ataqty ushqysh Tal­ǵat Bıgel­dınov jaıly jazylǵan ocherk­­teri edi. Soǵystan keıin ile-shala ja­zyl­ǵan bul maqalalardy kózi qaraqty kóp­shilik izdep oqydy. Bul shyǵarma ar­qyly qyran qazaq­tyń erlikteri búkil res­pýb­lıka jurt­shylyǵyna áıgili bolýmen birge, jas­tary­myzdy otansúıgishtikke tárbıeledi.

Uly Otan soǵysynda erekshe erli­gimen kózge túsken qazaqstandyqtar kóp. Sonyń ishinde aty ańyzǵa aınalǵan batyr­larymyzdyń biregeıi – Baýyrjan Momysh­uly. Baýkeń týraly kóp jazyl­dy. S.Baqbergenov te Baýkeń týraly tereń tebirenispen jazdy. Sonyń biri – «At jalynda» portrettik ocherki. Jazý­shy Baýyrjan Momyshulyn madaqtap, tym ásirelep jatpaı-aq, qarapaıym til­men onyń obrazyn ómirdiń ózindegi­deı nanymdy etip, soǵystaǵy qazaq koman­­dıriniń tıptik obrazyn somdady. Ásirese keıipkerdiń erlik isteriniń onyń ishki jan dúnıesimen ushtasýy shyǵar­many árlendirip, áserin kúsheıte túsedi.

«Meniń dostarym» atty kitabynda da Sáýkeń maıdandas dostarynyń erlikke toly patrıottyq beınelerin jasady. Shyǵarmada jalpy soǵys týraly, maıdan epızodtary, jaýyngerlerdiń aýyr hali, ómir men ólim arasyndaǵy arpalys arqyly soǵystyń qasireti men onyń qıyndyǵynan moıymaı otany úshin janyn pıda etken jaýyngerlerdiń janqııarlyǵyn pash etti.

Qara sóz sheberiniń taqyryp aýqymy keń. Ol Uly Otan soǵysy jaıynda da, óndiris ozattary, eńbek erleri, ǵylym qaıratkerleri, óner adamdary, sport sheberleri týraly da jazyp, olardy elge tanymal etti. Jazýshyǵa elimizge eńbegi sińgen, ataqty adamdardyń obrazyn jasaý úshin tabıǵı talantpen birge jan-jaqty bilim men joǵary mádenıettilik kerek. Keshegi surapyl soǵystyń basynan aıaǵyna deıin ótken batyr jaýyn­ger, talantty jazýshy Sáýirbekte osy qasıettiń bári de boldy. Elimizdiń eleý­li adamdary jaıly jazylǵan týyn­dylary barshamyzdyń súıip oqıtyn shy­ǵarmalarymyzǵa aınaldy. Onyń ocherkteri barynsha nanymdy, tartymdy bolyp keledi, sebebi ol taqyrypty egjeı-tegjeıli zerttep, zerdelep, tolyq ıgerip, kózi ábden jetkennen soń ǵana jazatyn.

Sáýirbek Baqbergenovtiń «Dına», «Boztorǵaı» degen povesterindegi basty keıipkerlerdiń biri – ataqty kúıshi Dına Nurpeısova, biri – halyq aqyny,ánshi-sazger Kenen Ázirbaev boldy. Ol óz shyǵarmalarynda óner adamdary – Áset Naımanbaevty, Dánesh Raqyshevti, Roza Baǵlanovany sýrettep, óz aldyna óner adamdarynyń galereıasyn jasady.

Jazýshynyń eń kóp zerttep jazǵan týyn­dysy – «Qaıran sheshem»romany. Bul ataqty kúıshi Dına týraly. Bastap­qyda ol Dına ǵajaıyp óner ıesi jaıly «Aqsaq kıik» degen áńgime jazdy. Keıin «Kúıler» degen kitap shyǵardy. Sonan soń joǵaryda aıtylǵan «Dına» degen povest shyqty. Sońynda ol «Qaıran sheshem» atty roman bolyp jaryqqa shyqty. Dına úlken talant ıesi. Oqyǵan – toqyǵany bolmasa da kókiregi zerdeli, ásemdikke ǵashyq, názik jan. Jazýshy Dına kúıshiniń osyndaı kezderdegi júrek lúpilin dóp basyp otyrady.

S.Baqbergenov ánshi, kompozıtor Kenendi halqyna keńinen tanystyrdy. Oǵan jazýshynyń óner ıesiniń qadirin bilgendigi sebep boldy. Ol Kenen Ázir­baevtyń qoı jaıyp júrip tuńǵysh shyǵarǵan ánin bala kezinde-aq estip, sol ándi salyp júrip ózi de qozy laq baǵyp ósti. Keıin Kenendi kórýdi armandady. Onyń da sáti tústi. Kórdi, óner jolymen tereń tanysyp, onyń jyr jınaǵynyń redaktory boldy. Kenen týraly «Boztorǵaı» atty povest jazdy.

S.Baqbergenov «Sosıalıstik Qazaq­stan» gazetiniń qyzmetkeri retinde on jyl boıy redaksııa tapsyrmasymen keń-baıtaq respýblıkamyzdyń túkpir-túkpirin aralady. Jańadan boı kóterip jatqan alyp qurylystarda bolyp,ondaǵy jumysshylar men ınjener-tehnık qyzmetkerlerdiń eren eńbekterin keń kólemde kórsete bildi. Onyń sol kezde jazǵan ocherkteri «Qarataý – Kentaý», «Qııaǵa tartqan jol» «О́zimizdiń jigitter», «Bizdiń kolhoz», «Altyn emelden asqanda» degen atpen jeke kitaptar bolyp shyqty.

S.Baqbergenov ásirese, Jetisý óńiri men onyń ataqty adamdary jaıly kóp jazdy. Qarapaıym saýynshydan sovhoz dırektoryna deıin kóterilgen Zylıha Tamshybaeva, eki ret Sosıalıstik Eńbek Eri atanǵan kolhoz bastyqtary Nıkolaı Golovaskıı, Nurmolda Aldabergenov sııaqty adal da, eren eńbegimen halyqtyń qurmetine bólengen azamattardy keıipker etip, qaz qalpynda ádebıetimizge alyp keldi.

Ásirese aýyl sharýashylyǵynyń iri uıymdastyrýshysy Nurmolda Alda­ber­genov basqarǵan kolhoz ujymy­nyń tynys-tirshiligi, tek osy ujymnyń ózinen shyqqan on toǵyz So­sıalıstik Eńbek Eri týraly jazyl­ǵan ocherkterin oqyrman qaýym óte jyly qabyldady. Jazýshy dúldúl dıqandardyń ómirin zertteı júrip, olardyń tabysynyń qyry men syryna ábden qanyqty. Ol, bul sharýashylyqtyń adamdarymen jyldar boıy aralasyp, ózi de, sol ujymnyń bir múshesine aınalyp ketti. Jetisý jerinen dıqandar jaıly jazsa, Qarataý óńirinen kenshiler týraly tolǵady. Qazynaly Qarataý­dyń Ashysaı, Hantaǵy óndiris oryndary, Qarataý táji – Kentaý atanǵan jas kenshiler qalasy týraly, ondaǵy Ashysaı polımetall kombınaty, Myrǵalymsaı kenshileri týraly túshymdy dúnıeler jazdy.

S.Baqbergenov óz shyǵarmalaryn tereń zerttep, taldap, zerdelep jazǵany sonshalyq, ondaǵy kóterilgen máseleler kúni búginge deıin óziniń ózektiligin joǵaltqan emes. Máselen onyń jazgan «Sý bar jerde ný bar» ocherkin alaıyq. Munda avtor ońtústiktiń sýǵa baı­lanysty zárý máselelerine ǵyly­mı turǵydan taldaý jasap, ol qıynshy­lyqtardan qutylýdyń, naqty joldaryn usynady. Yrys pen bereke arnasyna aınalyp otyrǵan Syrdyń sýyn tıimdi paıdalanýdyń kún tártibindegi kezek kúttirmeıtin ózekti máselelerin qozǵaıdy. Ejelden Syr boıynda ǵylym men mádenıeti damyǵan Otyrar degen qala , onyń tóńireginde jıyrmaǵa tarta qalashyqtar jáne Otyrar órkenıetiniń quramyna kiretin Otyrar sýlandyrý júıesi bolǵan dep ótken tarıhtan naqty derekter keltire otyryp, ol Syrdarııa Arys ózenderiniń boıynda erte kezdiń ózinde-aq jergilikti turǵyndardyń eginshilikpen aınalysqanyn aıta kele, qazir sol sýlar qaıda ketti? О́zen sýlary nege jyldan – jylǵa azaıyp barady? Bulaı jalǵasa berse keleshekte jer taǵdyry, sol jerde ómir súrip otyrǵan adam taǵdyry qalaı bolmaq? degen oı salady. Qazirgi kezde, jazda sýy tartylyp qalýǵa deıin baratyn Arys ózeni bir kezde qazirgi Syrdarııadaı úlken ózen bolǵany aıtylady.Arys ózeni men Syrdyń quıar saǵasy keń dala – kók jelek tunyq baý – baqsha, egindik bolyp sheksiz sozylyp jatqan. Qazir nege sol jerler qý dala bolyp qulazyp jatyr degen suraqtar qoıý arqyly jerdi, aǵyn sýlardy tıimdi paıdalanyp, ony keleshek urpaqtyń ıgiligine qaldyrý úshin keshendi sharalar atqarylýy kerek ekendigi týraly sóz qozǵaıdy. Sondaı aq, ocherkte Túrkistan aımaǵynyń keleshegi týraly oı qozǵaıdy. Qazirgi Túrkistan kóne qalalardyń biri. Biraq, ol áli ósedi, órkendeıdi. Jasyl jelegi qanatyn jaıyp, jyldan – jylǵa jasaryp, jaqsaryp keledi. Mine, osy Túrkistan Iаssy atanyp turǵan baıaǵy zamannyń ózinde de ataǵy álemge áıgili keremet shahar bolǵan. Ol týraly ocherkte «Qalany qorshaǵan aınala salynǵan qorǵan, bekinis, qamal, qalalardyń atyn atap shyǵýdyń ózi kóptegen tarıhı jaılardy eske salady. Qarnaq, Shornaq, Saýran, Júınek, Babaıqorǵan, Syǵanaq, Jańaqorǵan, taǵy basqalary osy Túrkistandy aınala qorshap,pana tutqan meken jaılar» ekeni aıtylady.

Ocherkte qazaq halqynyń qasıetti qara shańyraǵy bolyp esepteletin qazyna­ly Qarataýdyń ótkeni men búgingi, kele­shegi jaıly aıtylady. Ásirese Qarataýdyń ótkeni jaıly halyq aýzyndaǵy ańyz-áńgimelerdi naqty tarıhı derektermen baılanystyra otyryp áńgimelep berýi oqyrmandy erekshe qyzyqtyrady. «Qarataýdyń basynan kósh keledi...», dep bastalatyn búkil qazaqqa tanys, ataqty «Elim-aı» ánine arqaý bolǵan qasıetti Qarataý jaıly qanshama ańyz-áńgime qazaq­tyń baı folkloryn quraıdy. Mine, ańyzdan – ańyzǵa kóship, atadan balaǵa tarap kele jatqan elimizdiń ótken tarı­hynan eles beretin «Osy bir qara shańy­raq atanǵan qasıetti taýdyń atyna baı­lanysty ańyz, ertegi, shyndyqtan týǵan áńgime kóp. Máselen, Baıjansaı, Kelin­shektaý, Aqsúmbe, Aqbıkesh, Jyla­ǵan ata, Hantaǵy, Ashysaı, Torlan, Altyn­taý, Sýyndyq, Biresek, Baba Ata, Sholaq ańyzdaryna kelsek bulardy shaǵyn shyǵarmada aıtyp shyǵý qıyn. Ár­qaı­sysy bir-bir dastan, poema, kitap», – deı­di. Ocherkte Qarataýdan bastalyp, Sary­arqaǵa deıin sozylatyn Qarataýdyń teris­keı betinde ornalasqan, Eýropanyń birneshe memleketi syıyp ketetin Sozaq» týraly aıtylady. Negizgi baǵyty mal sharýashylyǵy bolyp keletin aýdannyń eń úlken problemasy – sý. Ocherkte «Úsh­kókshe degen ne, ony nege olaı ataǵan? Muny bilsek búgingi sý máselesin sheshýdi durys túsinetin bolamyz», – delinedi de osyǵan taldaý jasalady. Qýańshylyqtan qutylý joldary kórsetiledi.

S.Baqbergenov «Qarǵa tamǵan qan», «Altynkúrek», «Adam jáne kóleńke», «Kentaý», «Men sizdi súıemin», «Aq boz atty arý», «Bórte Shyńǵys hannyń jubaıy» jáne taǵy basqa jıyrmadan astam romandar men povester kitabynyń avtory. Jazýshy shyǵarmalary orys, belo­rýs, grýzın, armıan, qyrǵyz, ózbek, uıǵyr, tatar, eston tilderine aýdaryl­ǵan. Qabyrǵaly qalamger aýdarmashy retinde de jemisti eńbek etip,  M.Gor­kıı­diń, A.G.Korolenkonyń áńgimeleri men ertegilerin aýdardy.

Sáýirbek Baqbergenov soǵystaǵy erlikteri úshin I dárejeli Otan soǵysy ordenimen nagradtalǵan, Qazaq ádebıetin damytýdaǵy jetistikteri úshin kóptegen medaldarmen,tórt márte Qazaq SSRniń Joǵar­ǵy Keńesiniń Qurmet Gramo­tasy­men marapattaldy. 1996 jyly Qazaq­stannyń halyq jazýshysy degen qurmetti ataqqa ıe boldy.

 Men Sáýirbek Baqbergenovtiń shyǵarmalaryn jastaıymnan oqyp, aǵamyz týraly kóp estip júrsem de, ózimen 1990 jyly qyrkúıekte ǵana kezdesip tanystym. Ol kezde Arys aýpartkomynynyń birinshi hatshysy bolyp isteıtinmin. Maǵan Túrkistan aýdanynyń basshylarynyń biri telefon soǵyp,qazir Túrkistannan Moskva-Almaty poıyzymen bir top jazýshy Almatyǵa júrgeli tur. Múmkinshilik bolsa sol kisilerdi perronda kútip, qurmet kórsetip jiberseńizder – dep,telefondy basqa bir kisige usynǵandaı boldy. Ol kisi Qazaqstan Jazýshylar odaǵynyń bizdiń oblystaǵy bólimshesiniń bastyǵy, elimizge belgili jazýshy Marhabat Baıǵut eken. Mahańnyń aıtýynsha, qazaqtyń kórnekti, maıdanger jazýshysy Sáýirbek Baqbergenov óziniń 70 jyldyǵyn týyp ósken jeri Sozaqta, Túrkistanda toılap, endi Almatyǵa qaıtyp bara jatqan beti eken, qasynda qazaqtyń ataqty jazýshylary Safýan Shaımerdenov pen Sábıt Dosanov bar. Sáýirbek aǵamyz eldegi kezdesýlerge kóńili tolyńqyramaı, renjýli kele jatqanyn,múmkin bolsa Arys stansa­synda poıyz uzaq turady ǵoı, sony paı­dalanyp jazýshylardyń kóńilin kóterý­diń amalyn qarastyrýymdy ótindi. Túrki­stannan Arysqa deıin júrdek poıyz eki saǵat­taı júredi. Dereý tıisti adamdardy sha­qy­ryp, dastarqan, qurmet jasap, qoshemet kórsetý úshin mádenıet bóliminiń meń­gerý­shisi men termeshiler mektebiniń dırek­tory aqyn Qarsybaı Aqtaevqa kele jatqan mártebeli qonaqtardyń ár­qaı­sy­syna arnaıy arnaý-óleń daıyn­daý­dy tapsyrdym. Poıyz kelip toqta­ǵan sátte vagonǵa kirip qonaqtarmen sálem­desip, quttyqtap, olardy ertip per­ron­ǵa shyqtyq. Perronda qonaqtardy ult­tyq kıim kıgen qyz-jigitter domby­ra, syr­naılarmen ándetip qarsy aldy. Mereı­­toı ıesi Sáýirbek aǵamyzǵa 70 jyl­­dy­ǵymen quttyqtap arnaý aıtyldy, Safýan men Sábıt aǵalarymyzǵa án ar­nal­dy, ánshi qyzdarymyz jazýshy aǵa­­lary­men bı bıledi. Men aýdan tur­ǵyn­­dary­nyń atynan, mereıtoı ıesin quttyq­tap, qonaqtardyń ıyqtaryna shapan jap­tym. Perronǵa dastarqan jaıylyp, dámniń birneshe túri usynyldy. Qonaq­tar­dyń kýpesine de Almatyǵa deıin jete­tindeı neshe túrli taǵamdar, kókó­nis­ter, jemis-jıdekter, qaýyn, qar­byz qoıyldy. Mundaıda ýaqyt tez óte­tini belgili, 15mınýt toqtaıtyn poıyz­dy taǵy da 5 mınýtke keshiktirýge týra keldi. Jazýshy aǵalarymyz da rızashy­lyq­taryn aıta-aıta bizben qımaı qoshtasty. Keıin Marhabat Baıǵutov myrza telefon shalyp, bizderdiń Arysta­ǵy ekspromt kútkenimiz óte durys bolǵanyn, ep­tep renjýli kele jatqan jazýshy aǵala­ry­myz kóńil­denip,ázildesip, ashylyp elge rıza bolyp ketkenin aıtty. Qaıran, asyl aǵalary­myz-aı. Mine, buǵan da attaı 30 jyl bolypty. Qazir biz sol aǵa­lary­­myzdy saǵynamyz, asyl sózderin ańsaımyz.

 Ústimizdegi jyly búkil elimiz Uly jeńis­tiń 75 jyldyǵyn toılaıdy. Uly jeńiske ólsheýsiz úles qosqan maıdanger, Qazaqstannyń halyq jazýshysy S.Baqbergenov 100 jasqa tolady. Uly Otan soǵysyna bastan aıaq qatysyp, ataqty Panfılov dıvızııasynyń qura­mynda shaıqasqan, qazaq ádebıetine qo­maq­ty úles qosqan halqymyzdyń birtýar azamaty, maıdanger jazýshy aǵa­myz S.Baqbergenovke kúni búginge deıin ne týǵan jeri Sozaqta, ne oqyǵan jeri Túrkistanda, 50 jyldan astam shyǵyr­mashylyqpen aınalysyp,turǵan jeri Almaty qalasynda birde-bir kósheniń nemese mekteptiń aty buıyrmapty». «Eshten kesh jaqsy» deıdi dana halqy­myz. Qazaqstan Jazýshylar odaǵy, Almaty qalalyq, Túrkistan oblys­tyq, Sozaq aýdandyq ákimdikteri jazýshy­nyń 100 jyldyǵyn toılaýdy uıym­dasty­ryp,onyń esimin máńgi este qaldy­rý úshin Almaty, Túrkistan, Shymkent, Kentaý qalalary men týǵan jeri Sozaq aýdanynda kósheler men mektepke atyn berý, oqý oryndary men mekemelerde eske alý keshterin ótkizse óte oryndy, ulaǵatty is-sharalar bolǵan bolar edi. Bul ulaǵatty isterge Qazaqstan Jazý­shylar odaǵy men Sozaq aýdan ákimdigi muryndyq bolýy tıis dep oılaımyz.

 

Qýanysh AITAHANOV

Nur-Sultan

 

Sońǵy jańalyqtar

Júrekke salǵan jaralar óshpeıdi

Rýhanııat • Búgin, 12:58

Almatyda esirtki zerthanasy anyqtaldy

Aımaqtar • Búgin, 12:45

Prezıdent Ahmetjan Esimovti qabyldady

Prezıdent • Búgin, 11:14

Atyraý: Úsh aptada 17 bala joǵaldy

Aımaqtar • Búgin, 11:06

Úndistanda 47 gradýs ystyq boldy

Álem • Búgin, 09:37

80 jyldan keıin ıesin tapqan hat

Rýhanııat • Búgin, 09:22

Taldyqorǵanda úshem dúnıege keldi

Aımaqtar • Búgin, 09:06

Munaı-gaz sektorynyń syn saǵaty

Ekonomıka • Búgin, 07:22

Qomaqty qarjy bólinedi

Pikir • Búgin, 07:20

Mal baqqanǵa bitedi

Aımaqtar • Búgin, 07:10

Jatyr moıny obyrynyń aldyn alady

Medısına • Búgin, 06:57

Zulmat zardaby

Tarıh • Búgin, 06:54

Qala damýyna qarqyn beredi

Ekonomıka • Búgin, 06:46

Dala danyshpany

Abaı • Búgin, 06:43

Turar Rysqulov tálim alǵan mektep

Tarıh • Búgin, 06:38

Uqsas jańalyqtar