Qoǵam • 10 Sáýir, 2020

Karantın kezinde alaıaqtarǵa aldanyp qalmańyz

80 retkórsetildi

Fingramota.kz koronavırýsqa baılanysty túrli aqsha tabý joldaryn qolǵa alǵan alaıaqtardyń sany artyp keletinin eskertedi. Alaıaqtar ınternette jáne áleýmettik jelilerde COVID-19 dıagnostıkasy boıynsha qyzmet kórsetý, áýe jáne temirjol bıletteriniń, teatr jáne konsertter bıletteriniń qunyn qaıtarý, 42 500 teńge mólsherindegi áleýmettik kómekti qosa alǵanda, ártúrli járdemaqy alý týraly habarlandyrýlar taratyp, óz aram pıǵyldaryn iske asyrýdy kózdeıdi.

Alaıaqtar ózderin qarjy uıymdarynyń qyzmetkerimiz dep tanystyryp, kredıtter boıynsha merzimin keıinge qaldyrý, banktik shottar ashý jáne bankterge, mıkroqarjy uıymdaryna, lombardtarǵa ótinish berý boıynsha qyzmetterdi usyna otyryp qaryz alýshylarǵa habarlasady.

Alaıaqtar koronavırýs, qorǵanysh quraldaryn satyp alý nemese osy ınfeksııadan emdeý týraly aqparat bar elektrondyq hattardy belsendi túrde taratady. Osy elektrondyq habarlarda derbes derekterdi engizý nemese banktik operasııalardy júrgizý qajettiligi jónindegi ártúrli siltemeler kórsetiledi. Osylaısha, alaıaqtar paıdalanýshylardan jeke tólemdik derekterdi alyp qoıý úshin zııandy salymdar ashýdy usynady. Kıberqylmyskerler de paıdalanýshylarǵa ınfeksııamen kúresýge qaıyrymdylyq jasaýdy usynady jáne Dúnıejúzilik densaýlyq saqtaý uıymnyń hattaryn jiberedi, sonymen qatar tólem kartalarynyń derekterin alady.

Alaıaqtar Facebook, Instagram jáne Telegram sııaqty áleýmettik jelilerde alaıaqtyq bottardy quryp, jeli paıdalanýshylarymen hat almasýǵa kirisip, olardyń senimine ıe bola otyryp belsendilik tanytady.

Búkil álemde beleń alyp jatqan qarjylyq alaıaqtyqtyń kezekti túri –jalǵan saıttar. Halyq arasynda aqy tólenetin saýalnamalar júrgizetin bul saıttar, shyn máninde, áleýmettik jobalarǵa qatysýshylarǵa aqsha tólemeıdi. Mundaı saıttardyń shemalary shamamen birdeı. Azamattarǵa saıtta tirkeýden ótip, birneshe aqyly saýalnamaǵa jaýap berý usynylady. Qatysýshylarǵa mınýt saıyn, saǵat saıyn nemese jaýap bergen suraqtardyń sany boıynsha aqy tóleý usynylady.

Alaıaqtar júrgizilgen saýalnamalardyń demeýshileri nemese tapsyrys berýshileri retinde tanymal iri kompanııalar men ekinshi deńgeıdegi bankterdi kórsetýi múmkin. Osyndaı saıttardyń kóbi birdeı dızaınmen jáne qyzmetpen bir ınterfeıste jasalǵandyqtan belgili bir uqsastyqtary bolýy múmkin. Jalǵan saýalnama saıttarynda tirkeýden ótken paıdalanýshylar óz akkaýnttaryn joıa almaıdy, olardyń derekterin alaıaqtar paıdalanýy múmkin.

Halyqtyń saýattylyǵyn arttyrý ortalyǵy tómendegideı kıber-gıgıenany saqtaýǵa keńes beredi.

  1. Tólemderdi rastaý úshin paıdalanylatyn parolderdi, kodtardy nemese konfıdensıaldy derekterdi eshqashan eshkimge habarlamańyz. Qaýipsizdiktiń zamanaýı júıeleri basqa adamdarǵa parolder men kodtar berilmeıtindeı etip jasalady.
  2. URL-adresti tekserińiz. Ásirese tanys emes jóneltýshilerden alynǵan siltemelerdi tekserińiz. Qaskúnemder jazylýy boıynsha uqsas domenderdi jıi paıdalanady.
  3. Konfıdensıaldy aqparatty, mysaly paroldi engizý talap etiletin saıttarda HTTPS: // prefıksiniń bolýyn tekserińiz.
  4. Zamanaýı braýzerlerdiń kópshiliginde fıshıngtiń jappaı shabýylyna qarsy turýdyń tetikteri bar. Qaýipter týraly braýzerdiń habarlamalaryna nazar aýdarý kerek.
  5. Eger siz uıymdardyń saıty nemese paraqshasynyń feıktik ekendigine kóz jetkizseńiz, sol uıymmen baılanysyńyz jáne óz bankińizdiń ınternet-bankıng júıesinde tólem jasaǵyńyz kelse aqparatty naqtylap alyńyz. Eń bastysy Bankke qońyraý shalyp, aqparatty naqtylap alǵan jón. Esińizde bolsyn, bank menedjerleri aldymen klıentke qońyraý shalmaıdy, sondyqtan sizge qońyraý shalyp, sizdiń shotyńyzdaǵy túsiniksiz tranzaksııalardy buǵattaý úshin SMS arqyly kelip túsken kodty surasa, telefonmen sóılesýdi aıaqtap, sizge qyzmet kórsetetin bankke habarlasyńyz.
  6. Eger siz kúdikti saıtta tirkelgen bolsańyz, onda jeke derekterińizdi qorǵaý úshin elektrondyq poshtańyzdy ózgertý kerek.
Sońǵy jańalyqtar

Jumys sapasyn baqylaý kúsheıedi

Aımaqtar • Búgin, 17:30

Qyzylordada 1881 túlek mektep bitirdi

Aımaqtar • Búgin, 17:18

Veterınarııa adamzatty emdeıdi...

Aımaqtar • Búgin, 15:55

Almatyda qurylys alańynan órt shyqty

Aımaqtar • Búgin, 15:33

Joldyń jaýy – aýyr júk kólikteri

Aımaqtar • Búgin, 13:14

Saqtyq sharalaryn saqtaý mańyzdy

Koronavırýs • Búgin, 13:08

Týrızm damysyn desek...

Qazaqstan • Búgin, 12:55

Týrızmniń turalaǵan tustary kóp

Qazaqstan • Búgin, 12:46

Jazǵy mektepter qashan ashylady?

Bilim • Búgin, 12:04

Uqsas jańalyqtar