Qoǵam • 06 Mamyr, 2020

Onlaın-shopıng: Jelide qandaı alaıaqtyqtar kezdesýi múmkin

66 retkórsetildi

Tótenshe jaǵdaı men karantın kezinde ınternetten kerek zatyńyzdy satyp alý ádettegi jaǵdaıǵa aınaldy. Onlaın rejıminde azamattar meıramhana taǵamdary, azyq-túlik, halyq tutynatyn taýarlar, turmystyq tehnıka jáne t.b. satyp alýǵa nıetti. Bul ýaqytta koronavırýs pandemııasy paıdalanyp belsene is-áreket jasaýǵa kóshken alaıaqtardyń tuzaǵyna ońaı túsip qalýǵa bolady dep eskertedi halyqtyq qarjylyq saýattylyǵyn arttyrý ortalyǵy.

Fingramota.kz baıandamasynda birinshiden, tanys emes ınternet-dúkenderde nemese ártúrli vırtýaldy saýda alańdarynda kúmándi satýshylardan alynǵan taýar sapasyz bolyp shyǵýy múmkin ekeni aıtylady. Satýshylardyń aıtýynsha, aıyrbastaýǵa jáne qaıtarýǵa jatpaıtyn nemese basqa sıpattaǵy taýardy salyp jiberýi ǵajap emes. Ekinshiden, ınternet-dúkende taýardy tańdap alyp, aqshasyn tolyq tólep, taýar da joq, aqsha da joq bolyp qalatyn jaǵdaılar da kezdesedi. Aqsha tólendi, taýar joq. Mundaı da bolady. Satýshylar mundaıda satyp alýshylardy ártúrli aksııalarmen, tómen baǵamen qyzyqtyrady, bul rette ınternet-dúken saıtynda zańdy mekenjaıy, ıeleri týraly derekter jáne tutynýshylar úshin mańyzdy basqa da aqparattar bolmaıdy.

Úshinshiden, taýardyń qunyn tólep, alýǵa bolady, sondaı-aq onyń sapasyna da narazylyq joq. Alaıda, keıinirek kartochka ıesi aqshasynyń ózinen-ózi joǵala bastaǵanyn, óziniń kartochkalyq shotynda kúdikti jaılar bola bastaǵanyn baıqaıdy. Bul ne bolýy múmkin? Satyp alýshy óz kartochkasynyń derekterin engize otyryp taýarǵa aqy tóleý kezinde, ony «urlyqshy saıt» arqyly jasaǵan. Nátıjesinde, esh nárseden kúmándanbaǵan satyp alýshynyń jeke banktik derekteri qarjylyq alaıaqtardyń qolyna túsip, olar adal satyp alýshynyń kartochkalyq shotyna op-ońaı qol jetkizgen.

Sonymen qatar «aldamshy marketıng» degen de bar. Mundaıda áleýmettik jelilerdegi nemese promosaıttar dep atalatyn bir bettik saıttardaǵy aıtarlyqtaı agressıvti jarnamada taýarlardy úlken jeńildikpen satyp alý usynylady, biraq satyp alýǵa ýaqyt az beriledi. Mysaly, 50 000 teńge turatyn as úıge arnalǵan ǵajap aspapty satyp alý usynylady, biraq jeńildikpen (osy «ǵajaıyp» aksııanyń 50 mınýttan keıin aıaqtalatyny týraly habarlaıtyn taımermen birge) bar bolǵany 23 999 teńgege ǵana. Shyn máninde bul taýardyń quny úsh ese tómen. Muny aıqyn alaıaqtyq dep ataýǵa bolmaıdy, biraq birneshe ese artyq tólemeý jáne aldamshy satýshynyń qurbany bolmaý úshin ol týraly bilý kerek.

Elektrondyq kommersııadaǵy alaıaqtyq týraly aıtqanda, zańsyz tabys tabý maqsatynda jıi zańǵa qarsy áreketter jasalatyn onlaın-platformalardy júktep alý qajet. Bul mynadaı platformalar:

  1. Baǵasy óte tómen, «bir kúndik saıttar» dep atalatyn bir bettik saıttar.
  2. Fıshıngtik shemalardyń, sondaı-aq satyp alýshylardy tikeleı aldaýdyń taǵy bir tanymal túri – bul klon-saıttar. AliExpress, Wildberries, Amazone nemese iri jeli satýshylarynyń kóshirmeleri de – jıi kezdesetin qubylys. Ańqaý satyp alýshy saıttyń syrtqy túriniń aınymaıtyn uqsastyǵyna senip aldanyp qalýy jáne zat satyp alýy múmkin. Kóbinese mundaı saıttardyń áleýetti «qurbandary» olardyń tuzaǵyna tekserilmegen siltemeler arqyly túsip qalady.
  3. Áleýmettik jelilerdegi, forýmdarda, toptar men qoǵamdastyqtardaǵy paraqshalar – bul vırtýaldy urylardyń paıda tabý kózine aınalǵan platformalardyń bir túri. Kóp jaǵdaıda, eshnárseden habary joq adamǵa taýar jaıly aldyn ala daıyndalǵan jalǵan pikirler keltirip, aldap soǵady.
  4. Statıstıka kórsetkendeı, alaıaqtar jeke habarlandyrýlar saıttarynda jıi kezdesedi. Bul rette, olar ózderin satýshylar emes, satyp alýshylar túrinde kórsetýleri ábden yqtımal. Máselen, saıttardyń birindegi habarlandyrý boıynsha jalǵan satyp alýshy satýshynyń kartochkasyna mashına úshin aldyn ala tólem jasaý nıetimen telefon soqqan jaǵdaılar kezdesedi, ıaǵnı mashına oǵan qatty unaǵany jáne ony satyp alatynyn aıtyp, qoly bosaǵanda dereý kelýge ýáde beredi. Odan keıin sengish satýshyǵa telefon soǵyp, aqsha aýdarý úshin kartochkanyń nómirin, artqy jaǵyndaǵy kodty jáne aýdarymdy rastaý úshin SMS-kodty aıtýyn suraıdy. Jalǵan satyp alýshy, árıne, «qurbannyń» kartochkasyndaǵy aqshamen birge izin sýytyp úlgergen.

 

 

Sońǵy jańalyqtar

Jigittiń jaqsysy

Rýhanııat • Keshe

Uqsas jańalyqtar