Ekonomıka • 12 Mamyr, 2020

Daǵdarysqa qarsy jańa «jol kartasy»

81 retkórsetildi

Qystan qalǵan qardyń kóbesi sógilgen tusta tótenshe jaǵdaı jarııalanyp, erte kóktemniń basynda-aq baspanasynda bas saýǵalaýǵa májbúr bolǵan jurt kún ysyp, jazdan habar kelgen kezde bir-aq kóshege shyqqan-dy. Mamyrdyń basynda karantın rejimi jeńildetilgenin habarlap, unjyrǵasy túse bastaǵan halyqty bir serpiltip qoıǵan Memleket basshysy Q.Toqaev keshe tótenshe jaǵdaı rejimi aıaqtalǵanyn málimdedi.

Sýretti túsirgen Erlan OMAR, «EQ»

Tótenshe jaǵdaı rejimin qamta­masyz etý jónindegi mem­le­kettik komıssııanyń qorytyndy otyrysynda sóılegen sózinde Prezıdent daǵdarys áli tolyq eńserilmegenin, biraq indet­tiń sharyqtaý shegin artta qal­dyr­ǵanymyzdy atap ótti. «Batpandap kirgen dert – mysqaldap shy­ǵatyny» málim. Indet tolyǵymen joıylyp ketken joq, keıbir aı­maqtarda derttiń taralýy báseńder emes. Pandemııa ha­lyqtyń densaýlyǵyna áli de qaýipti. Sol sebepti karantındik shekteý sharalary ár óńirdegi jaǵdaıǵa qaraı qabyldanatyn boldy.

Jalpy, indetten týyndaǵan daǵ­darys­ty eńserýge Prezıdent tarapy­nan birqatar naqty tapsyrmalar beri­lip, tıisinshe júzege asyrylǵanyn atap ótken lázim. Ol qandaı sharalar? Aldy­men áleýmetke tikeleı ba-
ǵyttalǵan sharalarǵa toqtalsaq:

4,5 mıllıonnan astam adamǵa 42 500 teńgeden qarjylaı kómek kórsetý qolǵa alyndy;

1 mıllıonnan astam adamǵa azyq-túlik pen basqa da qajetti zattar úles­­tirildi;

Kommýnaldyq tólem tarıfi tómen­­detilip, asa muqtaj adam­-
darǵa tıisinshe qarajat aýda­ryldy;

2 mıllıonǵa jýyq azamattyń nesıe tóleý merzimi shegerildi.

Karantınnen keıingi ómir­diń de qamyn jasaý úshin ekono­mıkanyń mańyz­dy salalaryna memleket tarapynan qoldaý sharalary qolǵa alynǵan-dy. Atap aıtqanda, qoljetimdi nesıe berýge, kóktemgi egis naýqanyn ýaq­tyly júr­gizýge, jumys oryndaryn ashý jáne sa­qtaýǵa qarajat bólindi. 700 myńnan astam kom­pa­nııanyń salyq júktemesi tómen­detildi.

HH ǵasyrda «qara altyn» atanǵan kómirsýtegi shıkizatynan HHI ǵasyrda dáýren aýǵany sońǵy 2-3 aıdyń kóleminde anyq baıqaldy. Árıne, munaıdan qýat alýǵa táýeldi salalar áli jetkilikti. Degenmen el ekonomıkasyn energetıkalyq sektorǵa baılap qoımaı, aýqymdy reforma júrgizý qajettigi anyq baıqaldy. Prezıdent aıtqandaı, daǵdarystan keıin ol sala «burynǵydaı bolmaıdy». Aldaǵy ýaqytta «jasyl energetıkany» betke alý – ómirdiń ózi qoıyp otyrǵan talap.

«Arpa-bıdaı as eken» degen atalarymyzdan qalǵan sózdi de sanamyzda qaıta jańǵyrtýǵa daǵdarys sebep bolǵandaı. Azyq-túlik qaýipsizdigi – memlekettiń jalpy qaýipsizdiginiń negizi ekeni aıqyn sezildi. Buǵan qatysty Prezıdent: «...Biz agrarshylarǵa barynsha qoldaý kórsetýdi jal­ǵastyramyz», dep qadap aıtty. О́nimniń sapasyn jaqsartyp, kólemin arttyryp, baǵasyn arzandatý úshin aýyldarda «Egis dalasynan – dúken sóresine deıin» kooperasııalyq tizbek qurý jobasyn qolǵa alýdy tapsyryp, ol mindetti «Atameken» palatasyna júktedi. Keler jyly agrarlyq sektorda jańa baǵdarlama qabyldanýy múmkin.

«Jumyspen qamtýdyń jol kartasy» baǵdarlamasyn jú­zege asyrýǵa 1 trıllıon teńge bólingeni, baspanamen qamtýǵa baǵyttalǵan «5-10-20» jobasyna 390 mıllıard teńge baǵyt­ta­latyny eldegi áleýmettik-eko­nomıkalyq ahýaldy jaqsartý jolyndaǵy eń basty qadamdar bolmaq.

Prezıdent jýyq arada she­shi­lýge tıis ózekti máselelerdiń biri retinde ulttyq bızneske qoldaý kórsetiletinin aıtty. Bul oraıda «Damý» qory Ulttyq bank tarapynan berilgen nesıelerge kepildik beredi. Onyń kólemi 600 mılıard teńgeni quraıdy. Iаǵnı bank sektoryndaǵy osynsha qarajat el ekonomıkasyna baǵyttalýy tıis.

55 kúnge sozylǵan tótenshe jaǵ­daı, álemdi sharpyǵan daǵ­darys medısına, bilim berý, áleý­mettik qorǵaý salalarynyń qanshalyqty mańyzdy ekenin kórsetti. Endigi ýaqytta atalǵan sala­lar ýaqyt talabyna saı be­ıim­delip, kez kelgen tótenshe jaǵ­daıǵa daıyn bolýy kerek.

Prezıdent tótenshe jaǵdaı rejimin toqtatqany qýanyshty jańalyq, árıne. Alaıda erkinsýge áli erte. Bórikti aspanǵa atyp qýanýdyń jóni joq, sebebi  COVID-19 qaıta kúsh almaıtyny­na da kepildik joq. Dúnıe júzin sharpyǵan vırýstan tolyq tazaryp, zardabyn joıý ýaqyt pen tózimdi talap etetini túsinikti. Qy­rqyna shydaǵan halyq qy­ryq birine de shydap, Úkimet ázir­lep jatqan jańa sanıtarlyq erejelerdi, karantın sharalaryn qatań saqtaýy tıis.

Sońǵy jańalyqtar

ForteBank: Bir dollar – 388 teńge

Qazaqstan • Búgin, 15:35

Nurbank 20 mlrd teńgege kapıtaldandyryldy

Ekonomıka • Búgin, 15:29

Áke rýhynan qýat alǵan qaısar jan

Rýhanııat • Búgin, 11:54

Abylaıhannyń aq joly

Aımaqtar • Búgin, 10:05

Uqsas jańalyqtar